«Ποιος θα πληρώσει τον τζερεμέ;» – Η λέξη που κρύβει ζημιές, πρόστιμα και… μπελάδες

Την ακούμε όταν καταφθάνει ένας ανεπιθύμητος λογαριασμός. Τι σημαίνει πραγματικά ο «τζερεμές» και από πού προέρχεται;

Κάποιος κάνει τη ζημιά και κάποιος άλλος ανοίγει το πορτοφόλι. Σε μια τέτοια περίσταση, η ερώτηση «εγώ θα πληρώσω τον τζερεμέ;» αποδίδει μαζί το έξοδο και την αγανάκτηση εκείνου που καλείται να το επωμιστεί.

Η λέξη ανήκει στο οικείο και λαϊκό λεξιλόγιο. Συχνά υπογραμμίζει ότι το κόστος είναι άδικο ή ανεπιθύμητο.

Από πού προέρχεται

Ο «τζερεμές» προέρχεται από το τουρκικό cereme, με σημασία «πρόστιμο», το οποίο έχει αραβική προέλευση.

Στα ελληνικά συνδέθηκε με την οικονομική ζημιά και το κόστος που φορτώνεται κανείς, συχνά χωρίς να θεωρεί ότι του αναλογεί.

Πώς χρησιμοποιείται

Για το πρόστιμο ή το κόστος μιας ζημιάς. Μπορεί να περιγράφει το ποσό που απαιτείται μετά από μια ζημιά ή παράβαση.

Παράδειγμα: «Έσπασε την τζαμαρία και τώρα υπολογίζει τον τζερεμέ».

Για την άδικη οικονομική επιβάρυνση. Αυτή είναι η βασική σημασία που καταγράφει το Λεξικό της κοινής νεοελληνικής.

Παράδειγμα: «Άλλοι έκαναν το λάθος κι εμείς πληρώσαμε τον τζερεμέ».

Ως υποτιμητικός χαρακτηρισμός ανθρώπου. Μεταφορικά, το ίδιο λεξικό καταγράφει τη λέξη για κάποιον που χαρακτηρίζεται απαξιωτικά άχρηστος ή τιποτένιος. Το «τεμπέλης» δεν αποτελεί ακριβές συνώνυμο.

Οι δύο πρώτες χρήσεις συνδέονται στενά: και στις δύο υπάρχει κόστος, με τη δεύτερη να τονίζει περισσότερο το αίσθημα της αδικίας.

Γι’ αυτό το «πλήρωσα τον τζερεμέ» εκφράζει συχνά και ένα παράπονο: ο λογαριασμός έφτασε σε εκείνον που θεωρεί ότι δεν έπρεπε να πληρώσει.