ΠΟΙΟΣ ΕΧΕΙ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΑ ΣΥΜΦΕΡΟΝ ΑΠΟ ΜΙΑ ΝΕΑ ΚΛΙΜΑΚΩΣΗ ΡΩΣΙΑΣ-ΝΑΤΟ;

Ανακαλύψτε περισσότερα άρθρα στα αποτελέσματα αναζήτησης

Προσθήκη του VoiceNews στην Google

Ενώ η μυστική επίσκεψη του επικεφαλής της CIA στη Μόσχα παρουσιάστηκε ως προειδοποίηση προς τον Πούτιν να μην «τεστάρει» τη Βαλτική, μια εναλλακτική ανάγνωση των γεγονότων φέρνει στο προσκήνιο ένα εντελώς αντίστροφο σενάριο: μήπως τελικά είναι η Δύση εκείνη που ετοιμάζεται να δοκιμάσει τα όρια αντοχής της Ρωσίας — και όχι το αντίστροφο;

Η αφορμή: το ταξίδι Ratcliffe στη Μόσχα

Το απροειδοποίητο ταξίδι του διευθυντή της CIA, Τζον Ράτκλιφ, στη ρωσική πρωτεύουσα προκάλεσε αίσθηση διεθνώς. Σύμφωνα με δημοσιεύματα, ο στόχος της επίσκεψης ήταν να μεταφερθεί στον Ρώσο πρόεδρο ένα σαφές μήνυμα: καμία στρατιωτική ενέργεια εναντίον των χωρών της Βαλτικής δεν θα γίνει ανεκτή από το ΝΑΤΟ. Ωστόσο, μια πιο προσεκτική ανάλυση της τρέχουσας γεωπολιτικής σκακιέρας οδηγεί σε ένα διαφορετικό συμπέρασμα: η πραγματική πίεση για κλιμάκωση φαίνεται να προέρχεται από τη δυτική πλευρά.

Από τους μαξιμαλιστικούς στόχους στη ρεαλιστική διαπραγμάτευση

Τόσο το ΝΑΤΟ όσο και η Ρωσία έχουν σταδιακά εγκαταλείψει τους αρχικούς μαξιμαλιστικούς στόχους τους στον πόλεμο της Ουκρανίας. Η Δύση δεν μιλά πλέον για επαναφορά των συνόρων της Ουκρανίας στα προ του 2014 όρια, ενώ η Μόσχα έχει περιορίσει τους στόχους της στην πλήρη κατάληψη του Ντονμπάς, αφήνοντας στην άκρη τις αρχικές διακηρύξεις περί «αποστρατικοποίησης» και «αποναζιστικοποίησης» της χώρας.

Η αλλαγή αυτή δεν είναι τυχαία. Το παρατεταμένο κόστος της σύγκρουσης, τόσο σε ανθρώπινο όσο και σε οικονομικό επίπεδο, φαίνεται να έχει ωθήσει και τις δύο πλευρές πιο κοντά σε μια ρεαλιστική συμφωνία — έστω και θεωρητικά.

Η συνάντηση Πούτιν-Τραμπ και η «συμφωνία» που δεν κράτησε

Αυτή ακριβώς η λογική φέρεται να οδήγησε στη συνάντηση των δύο ηγετών στο Anchorage. Ο Πούτιν, σύμφωνα με αυτή την ανάλυση, αποχώρησε πεπεισμένος ότι ο Τραμπ είχε δεσμευτεί να πιέσει τον Ζελένσκι για αποχώρηση από το Ντονμπάς, με αντάλλαγμα μια εκεχειρία και μερική άρση των κυρώσεων. Ο Τραμπ, ωστόσο, φέρεται να υπαναχώρησε από αυτή τη συνεννόηση, ενώ ο Πούτιν παραμένει προσηλωμένος στο «πνεύμα» της συνάντησης.

Το συμπέρασμα που προκύπτει είναι ξεκάθαρο: η Ουάσινγκτον φαίνεται να επιδιώκει να «πληρώσει» ακριβά η Μόσχα για το Ντονμπάς, ενώ το Ντονμπάς είναι πλέον ο μοναδικός στόχος του Κρεμλίνου.

Το σενάριο μιας ελεγχόμενης κλιμάκωσης από το ΝΑΤΟ

Με βάση αυτά τα δεδομένα, μια πιθανή αμερικανικής έμπνευσης κλιμάκωση εκ μέρους του ΝΑΤΟ θα μπορούσε να έχει έναν συγκεκριμένο στόχο: να εξαναγκάσει τον Πούτιν να δεχτεί εκεχειρία στην τρέχουσα γραμμή του μετώπου, αντί να πετύχει τον ελάχιστο στόχο του, δηλαδή τον πλήρη έλεγχο του Ντονμπάς. Το τελικό ζητούμενο θα ήταν να καταγραφεί ιστορικά ως ήττα της Ρωσίας.

Η υπόθεση εργασίας πίσω από ένα τέτοιο σχέδιο είναι ότι οποιαδήποτε κλιμάκωση θα παρέμενε ελεγχόμενη και ότι ο Πούτιν τελικά θα υποχωρούσε για να αποφύγει έναν παγκόσμιο πόλεμο — μια εκτίμηση που βασίζεται στην πεποίθηση ότι η μέχρι τώρα συγκράτησή του απέναντι σε δυτικές προκλήσεις οφείλεται σε αδυναμία.

Γιατί η Ρωσία δύσκολα θα κάνει την πρώτη κίνηση

Τα μέχρι τώρα δεδομένα, ωστόσο, δείχνουν κάτι διαφορετικό. Ο Πούτιν έχει επανειλημμένα αποδείξει ότι επιδιώκει ειλικρινά την αποφυγή μιας ανεξέλεγκτης σύγκρουσης με το ΝΑΤΟ. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η μετριοπαθής —σε σχέση με τις δυνατότητές της— ρωσική αντίδραση στον φετινό ουκρανικό «πόλεμο φθοράς», όπου η Μόσχα επέλεξε μια περιορισμένη κλιμάκωση αντί να επιδιώξει πλήρη στρατιωτική υπεροχή, ακριβώς για να μην ρισκάρει ανεξέλεγκτη αντιπαράθεση με τη Συμμαχία.

Με βάση τη συμπεριφορά της ρωσικής ηγεσίας τα τελευταία 4,5 χρόνια πολέμου, θα ήταν εξαιρετικά ασυνήθιστο η Μόσχα να προκαλέσει σοβαρή κλιμάκωση με το ΝΑΤΟ απλώς για να εξαναγκάσει μια ουκρανική αποχώρηση από το Ντονμπάς.

Τι θα σήμαινε μια κλιμάκωση από την πλευρά του ΝΑΤΟ

Αντίθετα, αν η κλιμάκωση ξεκινούσε από τη δυτική πλευρά, το σενάριο θα ήταν διαφορετικό. Μια τέτοια εξέλιξη θα μπορούσε να αναζωπυρώσει τον στρατηγικό στόχο του Κρεμλίνου για μια ριζική αναδιαμόρφωση της ευρωπαϊκής αρχιτεκτονικής ασφάλειας, με σκοπό την οριστική επίλυση του διλήμματος ασφαλείας ΝΑΤΟ-Ρωσίας που αποτέλεσε, σύμφωνα με τη Μόσχα, την αφορμή για την έναρξη της «ειδικής στρατιωτικής επιχείρησης».

Σε αυτή την περίπτωση, η Ρωσία θα μπορούσε να επαναφέρει στο τραπέζι τα αιτήματα ασφαλείας που είχε διατυπώσει στα τέλη του 2021, θέτοντάς τα ως προϋπόθεση για αμοιβαία αποκλιμάκωση. Δεδομένου όμως ότι το ΝΑΤΟ δεν έχει ποτέ υποχωρήσει σε ρωσικά αιτήματα, μια τέτοια συμφωνία μοιάζει ελάχιστα πιθανή — κάτι που καθιστά ακόμη λιγότερο πιθανό να επιλέξει η Μόσχα να προκαλέσει η ίδια κλιμάκωση για αυτόν τον σκοπό.

Το συμπέρασμα: ποιος κρατά το «κλειδί» του πολέμου

Συνδυάζοντας όλα τα παραπάνω στοιχεία, προκύπτει ένα σαφές συμπέρασμα: το ΝΑΤΟ φαίνεται να έχει περισσότερα να κερδίσει από μια σοβαρή κλιμάκωση σε σχέση με τη Ρωσία, γεγονός που καθιστά πολύ πιο πιθανό το ενδεχόμενο η Συμμαχία να δοκιμάσει τα όρια αντοχής της Μόσχας παρά το αντίστροφο.

Αν αυτό το σενάριο επιβεβαιωθεί και το ΝΑΤΟ αποφασίσει να ανεβάσει τον πήχη της κλιμάκωσης μετά από μια αναμενόμενη ρωσική αντίδραση, τότε η κατάσταση θα μπορούσε εύκολα να ξεφύγει από κάθε έλεγχο. Το ερώτημα που μένει ανοιχτό είναι ποιος, τελικά, θα κρατήσει την ευθύνη αν η κατάσταση οδηγηθεί σε σημείο χωρίς επιστροφή.