ΠΟΙΟΙ ΚΑΙ ΠΩΣ ΕΛΕΓΧΟΥΝ ΤΙΣ ΜΥΣΤΙΚΕΣ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ;

Ανακαλύψτε περισσότερα άρθρα στα αποτελέσματα αναζήτησης

Προσθήκη του VoiceNews στην Google

Μέσα στην ειδησεογραφία των τελευταίων ημερών, στριμωγμένη ανάμεσα στη Βίσση, τον Καρβέλα, το ιατρείο της Καρνεάδου και τον Ρούμπιο, πέρασε σαν δεύτερη είδηση η σύλληψη του πρώην αρχηγού της γερμανικής υπηρεσίας πληροφοριών!

Η ιστορία μοιάζει βγαλμένη από σενάριο κατασκοπευτικής ταινίας, βασισμένη σε πραγματικά γεγονότα, που όμως ποτέ δεν μαθαίνουμε την πλήρη αλήθεια! Πριν πιάσουμε όμως την κινηματογραφική σύλληψη του Γερμανού αρχικατασκόπου, καλό θα ήταν να ξέρουμε ποιοι κάνουν κουμάντο στις μυστικές υπηρεσίες σε διάφορες χώρες…

Ας δούμε όμως τι συμβαίνει στη «γειτονιά» μας, την Ευρώπη, και πώς δομούνται αυτές οι υπηρεσίες. Σε ποιους πραγματικά υπάγονται; Είναι η Ελλάδα η μόνη χώρα όπου η ΕΥΠ υπάγεται απευθείας στον Πρωθυπουργό; Υπάρχουν χώρες που τις υπηρεσίες αυτές της κουμαντάρει ο πρωθυπουργός και τα πάνε τόσο άθλια όπως στη χώρα μας;

Στις περισσότερες χώρες οι υπηρεσίες αυτές υπάγονται σε αρμόδια υπουργεία και όχι στον επικεφαλής της κυβέρνησης!

Βρετανία: Η διαβόητη MI5 (εσωτερική αντικατασκοπεία και ασφάλεια) και η MI6 (εξωτερική κατασκοπεία) αναφέρονται απευθείας στους υπουργούς Εσωτερικών και Εξωτερικών αντίστοιχα, ενώ η στρατιωτική κατασκοπεία υπάγεται στο Υπουργείο Άμυνας.

Γερμανία: Η BND (εξωτερική/στρατηγική κατασκοπεία) υπάγεται στην Καγκελαρία, όμως η υπηρεσία εσωτερικής ασφάλειας (BfV) ανήκει στο Υπουργείο Εσωτερικών και η στρατιωτική αντικατασκοπεία (MAD) στο Υπουργείο Άμυνας.

Γαλλία: Η δομή είναι ακόμα πιο πολυεπίπεδη: η DGSE (εξωτερική) και η DRSD (αμυντική ασφάλεια) υπάγονται στο Υπουργείο Άμυνας, η DGSI (εσωτερική ασφάλεια) στο Υπουργείο Εσωτερικών, ενώ η DRM (στρατιωτική κατασκοπεία) αναφέρεται στον Α/ΓΕΕΘΑ και τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας.

Σουηδία: Η SÄPO (αντικατασκοπεία/αντιτρομοκρατία) υπάγεται στο Υπουργείο Δικαιοσύνης.

Ισπανία: Πλην του Τμήματος Εσωτερικής Ασφάλειας (που ανήκει στο πρωθυπουργικό γραφείο), όλες οι υπόλοιπες υπηρεσίες ανήκουν στα Υπουργεία Εσωτερικών ή Άμυνας.

Πιο κοντά στο μοντέλο που εφάρμοσε ο Κυριάκος Μητσοτάκης βρίσκεται η Ιταλία, όπου οι υπηρεσίες πληροφοριών (AISI, AISE, DIS) υπάγονται στον πρόεδρο του υπουργικού συμβουλίου, ο οποίος, πάντως, συχνά μεταβιβάζει την εξουσία αυτή σε Εξουσιοδοτημένη Αρχή για την Ασφάλεια της Δημοκρατίας.

Ωστόσο, η υπαγωγή των μυστικών υπηρεσιών απευθείας στον Πρωθυπουργό στην Ελλάδα σε καμία περίπτωση δεν δικαιολογεί ούτε συμψηφίζει τις πολιτικές και θεσμικές ευθύνες.

Το θεσμικό και λειτουργικό φιάσκο που έχει σημειωθεί με τις εθνικές μυστικές υπηρεσίες στην Ελλάδα, με τις παρακολουθήσεις, την ανεξέλεγκτη χρήση κακόβουλων λογισμικών και την κατάρρευση των δημοκρατικών θεσμικών αντιβάρων, δεν παρατηρείται σε καμία άλλη σοβαρή δημοκρατική χώρα του κόσμου. Ακόμη και σε κράτη όπου ο πρωθυπουργός ή ο πρόεδρος έχει την άμεση εποπτεία των υπηρεσιών, υπάρχουν αυστηροί μηχανισμοί ελέγχου, κοινοβουλευτική λογοδοσία και σαφή όρια.

Στην ελληνική περίπτωση, η συγκέντρωση των υπηρεσιών υπό τον Πρωθυπουργό οδήγησε σε μια πρωτοφανή απουσία λογοδοσίας που εκμεταλλεύτηκε το θεσμικό κενό, δημιουργώντας ένα σκάνδαλο χωρίς προηγούμενο στα διεθνή χρονικά.

Πάμε λοιπόν και στη Σύλληψη που αναφέραμε στο ξεκίνημα του άρθρου μας στην Γερμανία.

Στην ιστορική πορεία των υπηρεσιών πληροφοριών, η διείσδυση ξένων δυνάμεων στα ανώτατα κλιμάκια αποτελεί τον απόλυτο εφιάλτη. Αρχηγοί, διοικητές και κορυφαία στελέχη έχουν αποκαλυφθεί κατά καιρούς ως διπλοί πράκτορες:

August Hanning (Γερμανία, BND): Ο διετελέσας αρχηγός της γερμανικής BND (1998–2005) συνελήφθη στις 6 Οκτωβρίου 2026 από τις γερμανικές αρχές. Ο ογδοντάχρονος πλέον Hanning κατηγορείται για κατασκοπεία, προδοσία και διαρροή κρατικών μυστικών, καθώς φέρεται να χρησιμοποίησε απόρρητα έγγραφα για τη σύνταξη αναλύσεων προς όφελος ξένης υπηρεσίας. Η υπόθεση χαρακτηρίστηκε ως το μεγαλύτερο κατασκοπευτικό σκάνδαλο του αιώνα για τη Γερμανία, με τον γερμανικό Τύπο να κάνει λόγο για «ισχυρές υποψίες».

Kim Philby (Βρετανία, MI6): Ο διασημότερος διπλός πράκτορας στην ιστορία. Υπήρξε ανώτατο στέλεχος της βρετανικής MI6 και επικεφαλής του αντι-σοβιετικού τμήματος, ενώ στην πραγματικότητα ήταν μέλος των διαβόητων «Πέντε του Κέιμπριτζ» και δούλευε για τη σοβιετική KGB. Πριν διαφύγει στη Μόσχα το 1963, διοχέτευσε χιλιάδες απόρρητα έγγραφα στους Σοβιετικούς και σαμποτάρισε δεκάδες δυτικές επιχειρήσεις.

Aldrich Ames (ΗΠΑ, CIA): Αν και δεν ήταν γενικός διευθυντής, υπήρξε επικεφαλής του τμήματος αντικατασκοπείας της CIA για τη Σοβιετική Ένωση. Ξεκίνησε να κατασκοπεύει υπέρ της Μόσχας το 1985 για χρηματικά οφέλη. Η θέση του του επέτρεψε να αποκαλύψει τα ονόματα σχεδόν όλων των πρακτόρων που δούλευαν για τις ΗΠΑ εντός της ΕΣΣΔ, οδηγώντας στην εκτέλεση πολλών εξ αυτών, πριν συλληφθεί από το FBI το 1994.

Η συγκριτική αυτή επισκόπηση αποδεικνύει πως το πρόβλημα των μυστικών υπηρεσιών δεν εξαντλείται στο οργανόγραμμα ή στο σε ποιο γραφείο υπάγονται, αλλά στο πόσο αυστηροί είναι οι θεσμικοί μηχανισμοί ελέγχου και η πολιτική λογοδοσία. Είτε πρόκειται για στελέχη που μετατρέπονται σε διπλούς πράκτορες εξαιτίας προσωπικών κινήτρων είτε για πρωτοφανείς θεσμικές εκτροπές και καταχρήσεις εξουσίας όπως στην ελληνική περίπτωση, η ιστορία διδάσκει πως όταν οι υπηρεσίες πληροφοριών λειτουργούν στο σκοτάδι χωρίς διαφάνεια και δημοκρατικό έλεγχο, η μετάβαση από την προστασία της εθνικής ασφάλειας στην απειλή για την ίδια τη δημοκρατία είναι αναπόφευκτη.