Ποιες οι διαφορές μεταξύ Κεντρικής και Εμπορικής Τράπεζας ;

Οι τράπεζες αποτελούν θεμελιώδες κομμάτι του χρηματοπιστωτικού συστήματος ενός κράτους και φυσικά δεν είναι όλες ίδιες. Η εμπορική τράπεζα και η κεντρική τράπεζα διαδραματίζουν διαφορετικούς ρόλους και λειτουργίες στην οικονομία. Στο παρόν άρθρο θα δούμε τις βασικές διαφορές μεταξύ αυτών των δύο κατηγοριών τραπεζών.

 Ποιός είναι ο Ρόλος μιας Κεντρικής Τράπεζας ;

Η κεντρική τράπεζα είναι ο φορέας που είναι υπεύθυνος για τη νομισματική πολιτική και τη σταθερότητα του χρηματοπιστωτικού συστήματος σε μία οικονομία. Στην πλειονότητα των περιπτώσεων η κεντρική τράπεζα είναι ανεξάρτητη από την κυβέρνηση. Παραδείγματα κεντρικών τραπεζών είναι η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα (ΕΚΤ) σε περιφερειακό (ΕΕ) επίπεδο και ή Τράπεζα Ελλάδος σε εγχώριο, εθνικό επίπεδο. 

 Η Εμπορική Τράπεζα… ;

Η εμπορική τράπεζα είναι ένας ιδιωτικός ή δημόσιος φορέας που προσφέρει τραπεζικές υπηρεσίες σε ιδιώτες και επιχειρήσεις με κύριο στόχο την επίτευξη κέρδους. Παραδείγματα εμπορικών τραπεζών συμπεριλαμβάνουν την Τράπεζα Πειραιώς, την Εθνική Τράπεζα στην Ελλάδα και φερειπείν την JPMorgan Chase αντίστοιχα στις ΗΠΑ.

Η Κεντρική Τράπεζα Λειτουργεί…

Με το δικαίωμα έκδοσης νομίσματος, καθώς έχει το αποκλειστικό δικαίωμα έκδοσης χρήματος. Παράλληλα, διαχειρίζεται την νομισματική πολιτική μιάς οικονομίας χρησιμοποιώντας εργαλεία όπως είναι τα επιτόκια, έτσι ρυθμίζει τον πληθωρισμό και την ρευστότητα στην αγορά. Η Κεντρική Τράπεζα ως καρδιά της δημοσιονομικής πολιτικής, εποπτεύει ολόκληρο το τραπεζικό σύστημα. Επομένως, ελέγχει και ρυθμίζει τις υπόλοιπες εμπορικές τράπεζες. Τέλος, στην περίπτωση κάποιας οικονομικής κρίσης η ΚΤ μπορεί να παρέχει οικονομικές ενισχύσεις τύπου δανεισμού στις ίδιες τις εμπορικές για λόγους σταθερότητας.

Οι Εμπορικές Λειτουργούν… 

Με την παροχή «πίστης». Οι ιδιώτες εμπιστεύονται την χ τράπεζα και καταθέτουν τα χρήματά τους (κατάθεση). Έτσι η Εμπορική Τράπεζα μπορεί να χρησιμοποιήσει την ρευστότητα για την χορήγηση δανείων σε ιδιώτες, φορείς και επιχειρήσεις δημιουργώντας πλούτο. Ακόμα, είναι υπεύθυνες για υπηρεσίες πληρωμών και επένδυσης, διότι διαχειρίζονται τις συναλλαγές, τους λογαρισμούς, τις κάρτες ενώ προσφέρουν και επενδυτικά προϊόντα στην  μορφή κεφαλαίων.

 Ο στόχος της Κεντρικής Τράπεζας  είναι η σταθερότητα του χρηματοπιστωτικού συστήματος και η υποστήριξη της οικονομικής ανάπτυξης μέσω της νομισματικής πολιτικής. ενώ, της Εμπορικής είναι κυρίως η μεγιστοποίηση του κέρδους της, παρέχοντας τραπεζικές υπηρεσίες που ανταποκρίνονται στις ανάγκες των πελατών. 

Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα, που αναδεικνύει και την  διαφορά τους είναι η περίοδος της παγκόσμιας οικονομικής κρίσης του 2008 όπου Οι κεντρικές τράπεζες, όπως η Federal Reserve, ανέλαβαν δράση μέσω της μείωσης των επιτοκίων και της παροχής ρευστότητας για να σταθεροποιήσουν το σύστημα την στιγμή που πολλές εμπορικές τράπεζες, όπως η Lehman Brothers βρέθηκαν σε δυσμενή θέση λόγω κακών επενδύσεων, οδηγώντας ακόμη και σε χρεοκοπία.

Ιωάννης Βασιλειάδης, Πολιτικός Επιστήμονας & Διεθνολόγος 

Πηγές:

ecb.europa.eu

federalreserve.gov

imf.org