Σχολεία στα όρια: Οι εκπαιδευτικοί έγιναν… γραμματείς! Η γραφειοκρατία «κλέβει» χρόνο από τους μαθητές

Δάσκαλοι και καθηγητές καλούνται να διδάσκουν, να συμπληρώνουν ηλεκτρονικές φόρμες, να ενημερώνουν πλατφόρμες και να διεκπεραιώνουν διοικητικές εκκρεμότητες. Την ίδια στιγμή, το 52% των εκπαιδευτικών διεθνώς αναφέρει τη διοικητική εργασία ως πηγή άγχους. Το αίτημα για μόνιμη γραμματειακή υποστήριξη των σχολείων επανέρχεται στο προσκήνιο.

Το κουδούνι χτυπά και οι μαθητές βγαίνουν για διάλειμμα. Για πολλούς εκπαιδευτικούς, όμως, εκείνη τη στιγμή ξεκινά μια δεύτερη δουλειά.

Μπροστά στον υπολογιστή, ανάμεσα σε έγγραφα, ηλεκτρονικές πλατφόρμες, αναφορές και προθεσμίες, προσπαθούν να ολοκληρώσουν διοικητικές εργασίες που συχνά δεν έχουν άμεση σχέση με τη διδασκαλία.

Ο εκπαιδευτικός μετατρέπεται σε γραμματέα και ο διευθυντής σε διαχειριστή μιας ατελείωτης σειράς εκκρεμοτήτων.

Και το βασικό ερώτημα είναι ποιος τελικά πληρώνει το τίμημα αυτής της καθημερινότητας.

Από την έδρα στον υπολογιστή: Η δεύτερη δουλειά των εκπαιδευτικών

Η λειτουργία ενός σχολείου απαιτεί διοικητική οργάνωση. Μαθητικά μητρώα, υπηρεσιακά έγγραφα, στοιχεία προσωπικού, αλληλογραφία και ενημέρωση πληροφοριακών συστημάτων αποτελούν αναγκαίες διαδικασίες.

Όταν, όμως, δεν υπάρχει επαρκής γραμματειακή υποστήριξη, μεγάλο μέρος αυτών των καθηκόντων μεταφέρεται στους διευθυντές και στους εκπαιδευτικούς.

Έτσι, οι άνθρωποι που έχουν ως βασική αποστολή τη διδασκαλία καλούνται να ανταποκριθούν ταυτόχρονα σε πολλαπλούς ρόλους.

Ο χρόνος για προετοιμασία μαθημάτων, συνεργασία με συναδέλφους και επικοινωνία με μαθητές και γονείς συμπιέζεται από τις διοικητικές υποχρεώσεις.

Το πρόβλημα δεν είναι ότι τα σχολεία χρειάζονται οργάνωση. Είναι ότι η οργάνωση αυτή στηρίζεται συχνά στον ήδη επιβαρυμένο χρόνο των εκπαιδευτικών.

Ψηφιακές πλατφόρμες: Λύση ή περισσότερη δουλειά;

Η ψηφιοποίηση υποτίθεται ότι απλοποιεί τις διαδικασίες.

Στην πράξη, όμως, όταν διαφορετικές εφαρμογές απαιτούν τις ίδιες πληροφορίες, ο εκπαιδευτικός μπορεί να καταλήξει να καταχωρίζει επανειλημμένα παρόμοια στοιχεία.

Κάθε νέα πλατφόρμα συνεπάγεται εξοικείωση, ενημέρωση, έλεγχο και τήρηση προθεσμιών.

Αν οι παλιές διαδικασίες δεν καταργούνται, η τεχνολογία κινδυνεύει να προσθέτει υποχρεώσεις αντί να τις περιορίζει.

Γι’ αυτό και η ουσιαστική ψηφιακή αναβάθμιση δεν μπορεί να μετριέται μόνο με τον αριθμό των εφαρμογών που δημιουργούνται.

Πρέπει να μετριέται και με τον χρόνο που εξοικονομούν οι σχολικές μονάδες.

ΟΟΣΑ: Το 52% των εκπαιδευτικών πιέζεται από τις διοικητικές εργασίες

Η γραφειοκρατική επιβάρυνση δεν αποτελεί αποκλειστικά ελληνικό φαινόμενο.

Σύμφωνα με την έρευνα TALIS 2024 του ΟΟΣΑ, το 52% των εκπαιδευτικών, κατά μέσο όρο στα συμμετέχοντα εκπαιδευτικά συστήματα, αναφέρει τις γενικές διοικητικές εργασίες ως πηγή επαγγελματικού άγχους.

Το ποσοστό δεν αφορά ειδικά την Ελλάδα, αλλά αποτυπώνει τη διεθνή διάσταση ενός προβλήματος που επηρεάζει την καθημερινότητα των σχολείων.

Όσο περισσότερος χρόνος αφιερώνεται σε διαδικασίες και καταχωρίσεις, τόσο μεγαλύτερη γίνεται η πίεση για την ολοκλήρωση του παιδαγωγικού έργου.

Γραμματείς στα σχολεία: Η πρόταση για τις 200 και 400 θέσεις μαθητών

Στο επίκεντρο της συζήτησης βρίσκεται η πρόταση της ΠΟΣΥΠ για θεσμοθέτηση γραμματειακής υποστήριξης στις σχολικές μονάδες.

Συγκεκριμένα, προτείνεται:

Σχολεία με περισσότερους από 200 μαθητές: Δυνατότητα τοποθέτησης γραμματέα.
Γενικά και Επαγγελματικά Λύκεια με περισσότερους από 400 μαθητές: Δυνατότητα τοποθέτησης δεύτερου γραμματέα.

Πρόκειται για πρόταση και όχι για ήδη θεσμοθετημένο μέτρο.

Το ζήτημα έχει τεθεί και στη Βουλή, με κοινοβουλευτική ερώτηση του βουλευτή Σπυρίδωνα Τσιρώνη προς το υπουργείο Παιδείας.

Μεταξύ άλλων, ζητούνται στοιχεία για τη διοικητική στελέχωση των σχολείων, τον πραγματικό φόρτο εργασίας και τον σχεδιασμό περιορισμού της γραφειοκρατίας.

Τέσσερις αλλαγές που θα μπορούσαν να ανακουφίσουν τα σχολεία

Η αντιμετώπιση του προβλήματος δεν εξαντλείται στην πρόσληψη προσωπικού.

Χρειάζεται ένα συνολικό σχέδιο που θα περιλαμβάνει:

Μόνιμη διοικητική υποστήριξη, ώστε οι εκπαιδευτικοί να μην καλύπτουν διαρκώς γραμματειακές ανάγκες.
Ενοποίηση των ψηφιακών συστημάτων, για να περιοριστούν οι επαναλαμβανόμενες καταχωρίσεις.
Κατάργηση περιττών διαδικασιών, με αξιολόγηση της χρησιμότητας κάθε νέας υποχρέωσης.
Καταγραφή του διοικητικού φόρτου, ώστε να υπάρχουν μετρήσιμοι στόχοι και χρονοδιάγραμμα μείωσής του.

Το μεγάλο ερώτημα: Πότε θα επιστρέψει ο χρόνος στους μαθητές;

Πίσω από κάθε διοικητική υποχρέωση υπάρχει χρόνος που θα μπορούσε να αξιοποιηθεί διαφορετικά.

Για την προετοιμασία ενός μαθήματος. Για τη συνεργασία δύο εκπαιδευτικών. Για τη συζήτηση με έναν γονέα. Για την υποστήριξη ενός παιδιού που δυσκολεύεται.

Η εύρυθμη λειτουργία του σχολείου χρειάζεται και διοικητική οργάνωση και παιδαγωγική φροντίδα.

Το ζητούμενο είναι η πρώτη να υπηρετεί τη δεύτερη και όχι να την περιορίζει.

Γιατί ένα σχολείο δεν μπορεί να λειτουργεί πραγματικά προς όφελος των μαθητών όταν οι εκπαιδευτικοί του αναγκάζονται να αφιερώνουν ολοένα περισσότερο χρόνο σε γραφειοκρατικές διαδικασίες αντί στη διδασκαλία.