Μια σκηνή από το βιβλίο «Ο καιρός της σοκολάτας» της Λότης Πέτροβιτς-Ανδρουτσοπούλου φωτίζει την πείνα των εκπαιδευτικών στην Κατοχή και τη στιγμή που το παιδικό πείραγμα μετατρέπεται σε συμπόνια.

Τα παιδιά περιμένουν ένα αστείο περιστατικό. Έχουν αλείψει με γλυκόζη το χερούλι της πόρτας και περιμένουν τη δασκάλα τους να το αγγίξει. Η αντίδρασή της, όμως, σβήνει κάθε διάθεση για γέλιο.

Στη λογοτεχνική σκηνή που περιγράφεται στον Καιρό της σοκολάτας, η εξαντλημένη από την πείνα εκπαιδευτικός αρχίζει να γλείφει τη γλυκόζη από το χερούλι και την παλάμη της.

Μια φάρσα γίνεται η αφορμή να φανερωθεί μπροστά στους μαθητές μια στέρηση που μέχρι εκείνη τη στιγμή δεν είχαν αντιληφθεί.

Η εξήγηση που αλλάζει τα πάντα

Η δασκάλα εξηγεί στα παιδιά ότι οι εκπαιδευτικοί είχαν στερηθεί τη δική τους ποσότητα γλυκόζης, ώστε να δοθεί περισσότερη στους μαθητές.

Η γυναίκα που στέκεται καθημερινά απέναντί τους στην τάξη πεινάει και η ίδια. Πίσω από τον ρόλο της δασκάλας υπάρχει ένας άνθρωπος που δοκιμάζεται από τις ίδιες συνθήκες, προσπαθώντας παράλληλα να φροντίσει τα παιδιά.

Η αποκάλυψη αλλάζει το νόημα της στιγμής. Οι μαθητές προσπαθούν να της προσφέρουν λίγο από το δικό τους συσσίτιο. Εκείνη αρνείται και ξεσπά σε κλάματα.

Το λιγοστό φαγητό γίνεται πράξη αλληλεγγύης

Η δύναμη της αφήγησης βρίσκεται σε αυτή τη μεταστροφή: τα παιδιά καταλαβαίνουν τη δυσκολία της δασκάλας και θέλουν να μοιραστούν μαζί της κάτι που στερούνται και τα ίδια.

Το συσσίτιο αποκτά έτσι ένα δεύτερο νόημα. Είναι τροφή, αλλά και τρόπος να εκφράσουν τη φροντίδα τους, να απαντήσουν στην πείνα ενός άλλου ανθρώπου με ό,τι ελάχιστο διαθέτουν.

Μια λογοτεχνική σκηνή για την ανθρώπινη πλευρά της στέρησης

Το περιστατικό παρουσιάζεται ως μέρος λογοτεχνικού έργου. Μέσα από αυτό, η πείνα της Κατοχής αποκτά πρόσωπα, χειρονομίες και συναισθήματα: αμηχανία, συγκίνηση, ευαλωτότητα και συμπόνια.

Η σκηνή στρέφει το βλέμμα και στους εκπαιδευτικούς, υπενθυμίζοντας ότι η δοκιμασία περνούσε μέσα από ολόκληρη τη σχολική κοινότητα.

Και αφήνει μια εικόνα που επιμένει: παιδιά που ξεκίνησαν να κάνουν μια φάρσα και κατέληξαν να προσφέρουν το λιγοστό φαγητό τους στη δασκάλα τους.