Παράνομη η παραμονή τρανς κρατουμένων σε γυναικείες φυλακές σύμφωνα με δικαστική απόφαση στη Σκωτία

Σημαντική ανατροπή στα δεδομένα των σκωτσέζικων σωφρονιστικών καταστημάτων φέρνει η απόφαση της δικαστού Λαίδης Ρος. Σύμφωνα με την ετυμηγορία, η κυβερνητική οδηγία που επέτρεπε σε ορισμένες τρανς κρατούμενες να εκτίουν την ποινή τους σε φυλακές που αντιστοιχούν στο κοινωνικό τους φύλο και όχι στο βιολογικό τους φύλο κατά τη γέννηση, κρίθηκε παράνομη. Η δικαστής ξεκαθάρισε ότι ο διαχωρισμός των φύλων στις φυλακές πρέπει να βασίζεται αποκλειστικά στο βιολογικό φύλο, στηριζόμενη σε προηγούμενη απόφαση του Ανωτάτου Δικαστηρίου για τον ορισμό της γυναίκας στο δίκαιο περί ισότητας.

Η υπόθεση έφτασε στη δικαιοσύνη μετά από προσφυγή της οργάνωσης For Women Scotland, η οποία υποστήριξε ότι στις γυναικείες πτέρυγες πρέπει να κρατούνται μόνο άτομα που γεννήθηκαν βιολογικά γυναίκες. Από την άλλη πλευρά, οι νομικοί εκπρόσωποι της κυβέρνησης ισχυρίστηκαν ότι ένας τέτοιος αποκλεισμός θα παραβίαζε τα ανθρώπινα δικαιώματα των τρανς ατόμων, με τη δικαστή όμως να αποφαίνεται ότι η οδηγία βρισκόταν σε πλήρη σύγκρουση με τη νομική απαίτηση για ξεχωριστή στέγαση ανδρών και γυναικών.

Το σκεπτικό της απόφασης, τα ανθρώπινα δικαιώματα και οι εξαιρέσεις

Η απόφαση αναγνωρίζει ότι όλοι οι κρατούμενοι, συμπεριλαμβανομένων των τρανς ατόμων, διατηρούν τα δικαιώματά τους βάσει της Ευρωπαϊκής Σύμβασης Δικαιωμάτων του Ανθρώπου (ΕΣΔΑ). Ωστόσο, διευκρινίζεται ότι το Άρθρο 8 (προστασία της ιδιωτικής ζωής) δεν συνεπάγεται αυτόματα το δικαίωμα ενός τρανς ατόμου να επιλέγει τη φυλακή βιολογικού φύλου που επιθυμεί. Το δικαίωμα αυτό μπορεί να περιοριστεί όταν υπάρχει σοβαρός λόγος, όπως η διατήρηση του διαχωρισμού των φύλων στις φυλακές.

Παρόλα αυτά, η δικαστής σημείωσε ότι μπορεί να υπάρξουν εξαιρετικές συνθήκες:

• Σε περιπτώσεις όπου υπάρχει άμεση απειλή για τη ζωή, όπως ο κίνδυνος αυτοκτονίας, το Άρθρο 2 της ΕΣΔΑ (δικαίωμα στη ζωή) ενδέχεται να επιβάλει την εξέταση ειδικής μεταχείρισης.

• Μέχρι σήμερα, η Σωφρονιστική Υπηρεσία της Σκωτίας (SPS) χρησιμοποιούσε ένα σύστημα ατομικής αξιολόγησης κινδύνου, επιτρέποντας σε τρανς γυναίκες (βιολογικούς άνδρες) να στεγάζονται με γυναίκες, εφόσον κρινόταν ότι δεν αποτελούσαν απειλή για τις υπόλοιπες κρατούμενες.

Πολιτικές αντιδράσεις και η επόμενη μέρα

Η οργάνωση For Women Scotland εξέφρασε την απόλυτη ικανοποίησή της για αυτή την ολοκληρωτική νίκη, εκφράζοντας την ελπίδα η κυβέρνηση να σταματήσει να ακολουθεί τυφλά τις εισηγήσεις των διαφόρων ομάδων πίεσης και να ακούσει τις πραγματικές ανάγκες των γυναικών.

Από την πλευρά του, ο Πρώτος Υπουργός της Σκωτίας, Τζον Σουίνι, δήλωσε ότι η απόφαση είναι ιδιαίτερα περίπλοκη και ότι η κυβέρνηση θα χρειαστεί χρόνο για να μελετήσει αναλυτικά τις λεπτομέρειες και τις επιπτώσεις που θα έχει η εφαρμογή της στην πράξη. Την ίδια στιγμή, η αντιπολίτευση των Σκωτσέζων Συντηρητικών άσκησε δριμεία κριτική στην κυβέρνηση, κατηγορώντας την ότι απέτυχε να εφαρμόσει τις αποφάσεις του Ανωτάτου Δικαστηρίου και καλώντας την να σταματήσει να υπερασπίζεται δικαστικά πολιτικές που βασίζονται στον αυτοπροσδιορισμό του φύλου.