ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ 2026 — ΑΝΑΛΥΤΙΚΑ ΤΑ ΘΕΜΑΤΑ ΤΗΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ & ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ

Τρία κείμενα με έντονο κοινωνικό και λογοτεχνικό φορτίο κλήθηκαν να αναλύσουν σήμερα οι υποψήφιοι των ΓΕΛ στις Πανελλήνιες 2026. Το εξεταστικό δοκίμιο αποτέλεσε ουσιαστική πρόκληση σε τρία επίπεδα: κοινωνιολογικό, φιλοσοφικό και ποιητικό. Τα κείμενα που δόθηκαν στα παιδιά ήταν από ένα άρθρο της Μαργαρίτας Βεργολιά από την εφημερίδα «Τα Νέα», ένα απόσπασμα από το κεφάλαιο «Τα γερατειά» από την Πρακτική Φιλοσοφία του Ε. Π. Παπανούτσου και το ποίημα του Ανδρέα Εμπειρίκου «Ποιος ζει και ποιος πεθαίνει».

Κείμενο 1 — «Μια παγκόσμια σύγχρονη κρίση μοναξιάς»

Απόσπασμα από άρθρο της Μαργαρίτας Βεργολιά στην εφημερίδα ΤΑ ΝΕΑ (23.5.2026). Αναλύει το δημογραφικό πρόβλημα υπογεννητικότητας σε παγκόσμιο επίπεδο, συνδέοντάς το με την κρίση μοναξιάς, τα social media, την τεχνητή νοημοσύνη και τις αλλαγές στις κοινωνικές αντιλήψεις των νέων.

Κείμενο 2 — «Τα νιάτα και τα γεράματα»

Απόσπασμα από το έργο Πρακτική Φιλοσοφία του Ε.Π. Παπανούτσου. Αμφισβητεί τα στερεότυπα για νέους και ηλικιωμένους, υποστηρίζοντας ότι και οι δύο γενιές είναι απαραίτητες για την υγεία του κοινωνικού συνόλου.

Κείμενο 3 — Ποίημα: «Ποιος ζει και ποιος πεθαίνει»

Του Ανδρέα Εμπειρίκου (1934). Ένα από τα πιο εμβληματικά ποιήματα του ελληνικού υπερρεαλισμού, που συνδέει τη ζωή με τη χαρά και την αγωνιστικότητα.

Αναλυτικά τα Θέματα

Θέμα Α — Κατανόηση Κειμένου 1 Σύνοψη σε 70-80 λέξεις των αιτίων της υπογεννητικότητας σύμφωνα με το Κείμενο 1. (20 μονάδες)

Θέμα Β — Κατανόηση Κειμένων 1 & 2

Β1. Αντιστοίχιση απαντήσεων βάσει περιεχομένου και των δύο κειμένων. (15 μονάδες)
Β2α. Ανάλυση της τρίτης παραγράφου του Κειμένου 1 ως αιτίου-αποτελέσματος. (6 μονάδες)
Β2β. Ερμηνεία των λέξεων Γιατί και λοιπόν στο Κείμενο 2. (4 μονάδες)
Β3. Ανάλυση γλωσσικών επιλογών στο Κείμενο 2 (ασύνδετο σχήμα, πληθυντικό πρόσωπο, μεταφορά). (10 μονάδες)

Θέμα Γ — Λογοτεχνία (Κείμενο 3) Ανάλυση των προτροπών του ποιητικού υποκειμένου προς τον αναγνώστη, με τρεις κειμενικούς δείκτες και προσωπική ανταπόκριση. (150-200 λέξεις / 15 μονάδες)

Θέμα Δ — Παραγωγή Γραπτού Λόγου Άρθρο 350-400 λέξεων για σχολική εφημερίδα, αξιοποιώντας ιδέες και από τα δύο κείμενα:

α) Λόγοι αύξησης της μοναξιάς στην εποχή μας
β) Τρόποι συνεργασίας νέων και τρίτης ηλικίας για την καταπολέμησή της

(30 μονάδες)

Τα φετινά θέματα χαρακτηρίζονται από εσωτερική θεματική συνοχή: και τα τρία κείμενα συνδιαλέγονται γύρω από την απομόνωση, τη διαγενεακή σχέση και την ανάγκη επικοινωνίας — μια επιλογή που αναμένεται να σχολιαστεί θετικά από εκπαιδευτικούς και υποψηφίους.