Πανελλαδικές: Αδιάβλητες αλλά τελικά όχι δίκαιες;

Λίγες ημέρες πριν από την έναρξη των Πανελλαδικών Εξετάσεων του 2026, η συζήτηση γύρω από το κατά πόσο το σύστημα είναι πραγματικά δίκαιο επιστρέφει δυναμικά στο προσκήνιο.

Οι Πανελλαδικές θεωρούνται εδώ και δεκαετίες ένα αδιάβλητο σύστημα, καθώς οι περισσότεροι υποψήφιοι και οι οικογένειές τους πιστεύουν ότι οι θέσεις στα πανεπιστήμια κατακτώνται χωρίς παρεμβάσεις και αθέμιτες διαδικασίες. Ωστόσο, το αδιάβλητο δεν σημαίνει απαραίτητα και δικαιοσύνη.

Όπως επισημαίνει ο μαθηματικός και σύμβουλος σταδιοδρομίας Στράτος Στρατηγάκης, το μεγαλύτερο βάρος συχνά δεν προέρχεται από τις ίδιες τις εξετάσεις αλλά από την κοινωνική πίεση που έχει δημιουργηθεί γύρω τους. Οι Πανελλαδικές έχουν συνδεθεί με την κοινωνική καταξίωση, με αποτέλεσμα μαθητές και γονείς να βιώνουν τη διαδικασία σαν μια μάχη που καθορίζει ολόκληρο το μέλλον ενός παιδιού.

Το πρόβλημα γίνεται ακόμη πιο σύνθετο όταν υποψήφιοι που εξετάζονται σε διαφορετικά μαθήματα διεκδικούν τις ίδιες σχολές. Μαθητές από διαφορετικά επιστημονικά πεδία συγκρίνονται μεταξύ τους, παρότι έχουν διαγωνιστεί σε εντελώς διαφορετικά γνωστικά αντικείμενα, κάτι που αρκετοί θεωρούν βασική αδυναμία του συστήματος.

Παράλληλα, η ελληνική κοινωνία εξακολουθεί να αντιμετωπίζει τις πανεπιστημιακές σπουδές σχεδόν ως μονόδρομο. Για δεκαετίες κυριάρχησε η αντίληψη ότι η επιτυχία περνά αποκλειστικά μέσα από συγκεκριμένα επαγγέλματα και πανεπιστημιακά πτυχία, γεγονός που πολλαπλασιάζει το άγχος των οικογενειών και των μαθητών.

Ο Στράτος Στρατηγάκης υπογραμμίζει ότι δεν είναι απαραίτητο να σπουδάσουν όλοι οι νέοι σε ΑΕΙ, καθώς υπάρχουν παιδιά που επιθυμούν διαφορετικές επαγγελματικές διαδρομές ή πρακτικά επαγγέλματα. Όπως σημειώνει, η επιλογή του κάθε παιδιού θα έπρεπε να γίνεται χωρίς κοινωνικές ενοχές και ασφυκτικές προσδοκίες.

Το βασικό ερώτημα τελικά παραμένει ανοιχτό: μπορούν τέσσερα γραπτά να αποτυπώσουν πραγματικά τις δυνατότητες, την προσωπικότητα και το μέλλον ενός ανθρώπου ή μήπως το ελληνικό εκπαιδευτικό σύστημα συνεχίζει να φορτώνει στις Πανελλαδικές πολύ μεγαλύτερο βάρος από αυτό που θα έπρεπε να έχουν;
:::