Βέργες, χαστούκια και διαπόμπευση: αφηγήσεις παλιών μαθητών αποκαλύπτουν πώς ο φόβος μπορούσε να μετατρέψει το μάθημα σε καθημερινή δοκιμασία.

Ένα τετράδιο που έμεινε στο σπίτι, μια κουβέντα με τον διπλανό ή τα λερωμένα νύχια μπορούσαν κάποτε να γίνουν αφορμή για σκληρή τιμωρία. Για τους παλιούς μαθητές που καταθέτουν τις εμπειρίες τους, οι σχολικές αναμνήσεις δεν συνοδεύονται πάντα από νοσταλγία.

Στο άρθρο της στο alfavita.gr, η Ευαγγελία Κανταρτζή παρουσιάζει προφορικές μαρτυρίες που συγκεντρώθηκαν στο Μουσείο Σχολικής Ζωής και Εκπαίδευσης. Άνθρωποι που είχαν αποχωριστεί τα θρανία πριν από δεκαετίες εξακολουθούσαν να συγκινούνται βαθιά, περιγράφοντας όσα είχαν υποστεί. Ορισμένοι διέκοπταν την αφήγησή τους και έκλαιγαν.

Η βέργα πάνω στην έδρα

Η βέργα αποτελούσε χαρακτηριστικό μέσο επιβολής της πειθαρχίας. Ακόμη και ακίνητη πάνω στην έδρα, λειτουργούσε ως υπενθύμιση της επόμενης τιμωρίας.

Στις αφηγήσεις καταγράφονται επίσης χαστούκια, τράβηγμα αυτιών και μαλλιών, ορθοστασία στη γωνία και γραπτές τιμωρίες. Το μάθημα συνδεόταν έτσι με την αγωνία του λάθους και, σε ορισμένες περιπτώσεις, με την ταπείνωση μπροστά στους συμμαθητές.

Τιμωρούνταν ακόμη και για τη φτώχεια τους

Ιδιαίτερα αποκαλυπτική είναι η μαρτυρία της Αναστασίας Λάτση από το Λεωνίδιο Αρκαδίας, την οποία κατέγραψε ο εγγονός της, Στράτος Σαρρής, στο πλαίσιο μαθητικού διαγωνισμού του Μουσείου.

Περιγράφει πολύωρες διαδρομές προς το σχολείο, μέσα σε δύσκολες καιρικές συνθήκες, αλλά και αυστηρούς ελέγχους καθαριότητας. Τα παιδιά έπρεπε να εμφανίζονται περιποιημένα, ακόμη κι όταν στο σπίτι τους δεν υπήρχε αρκετό νερό για τις στοιχειώδεις ανάγκες.

Οι συνθήκες στέρησης δεν αναγνωρίζονταν πάντοτε· μπορούσαν να γίνουν άλλη μία αφορμή επίπληξης.

Το ερώτημα για τη σημερινή τάξη

Οι μαρτυρίες αυτές δίνουν περιεχόμενο σε ένα διαχρονικό παιδαγωγικό ερώτημα: πόσο ασφαλές αισθάνεται ένα παιδί να παραδεχτεί ότι δεν κατάλαβε;

Η υπομονή απέναντι στη δυσκολία, ο σεβασμός και η ενθάρρυνση χτίζουν μια διαφορετική σχέση με τη μάθηση. Μια σχέση στην οποία το λάθος γίνεται αφετηρία προσπάθειας και το παιδί βρίσκει το θάρρος να ζητήσει βοήθεια.