Ολοκληρώθηκε η σύσκεψη για το νέο καλώδιο ηλεκτρικής σύνδεσης Ελλάδας

Έκτακτη σύσκεψη στο Μαξίμου για την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας – Κύπρου, μετά από δημοσίευμα του κυπριακού Τύπου και την αντίδραση του ΑΔΜΗΕ

Ολοκληρώθηκε πριν από λίγο στο Μέγαρο Μαξίμου έκτακτη σύσκεψη υπό τον Πρωθυπουργό, με αντικείμενο την ηλεκτρική διασύνδεση Κρήτης – Κύπρου. Η κινητοποίηση προκλήθηκε έπειτα από κυπριακό δημοσίευμα που κάνει λόγο για σοβαρές ενστάσεις του ΑΔΜΗΕ αναφορικά με τη χρηματοδότηση του έργου και την αντίστοιχη διάψευση από την πλευρά του Διαχειριστή.

Ο Κυριάκος Μητσοτάκης ενημερώθηκε διεξοδικά από την πολιτική ηγεσία του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας, καθώς και από την διοίκηση του ΑΔΜΗΕ, σχετικά με τις εξελίξεις και τα οικονομικά και τεχνικά ζητήματα που αφορούν την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας – Κύπρου.

Σύμφωνα με κυβερνητικές πηγές, αναμένεται το προσεχές διάστημα να υπάρξουν επίσημες δηλώσεις και τοποθετήσεις εκ μέρους της κυβέρνησης.

Το παρασκήνιο της έντασης

Σύμφωνα με ρεπορτάζ του κυπριακού μέσου «Φιλελεύθερος», ο ΑΔΜΗΕ φέρεται να έχει καταθέσει ένσταση προς τη Ρυθμιστική Αρχή Ενέργειας Κύπρου (ΡΑΕΚ), αντιδρώντας στην απόφαση της 31ης Ιουλίου 2024, η οποία ενέκρινε ανάκτηση δαπανών ύψους 82 εκατ. ευρώ, αλλά με δυνατότητα είσπραξης μόλις 25 εκατ. ευρώ για το 2025. Ο ελληνικός Διαχειριστής φέρεται, κατά το ίδιο δημοσίευμα, να ζητά την αναγνώριση δαπανών που φθάνουν τα 251 εκατ. ευρώ για έργα που ήδη έχουν υλοποιηθεί.

Η ένσταση, όπως αναφέρεται, ζητά την ακύρωση της απόφασης της ΡΑΕΚ και την αντικατάστασή της με νέα, η οποία θα επιτρέπει την πλήρη ανάκτηση των δαπανών του έργου, με βάση τα παραστατικά και τα τιμολόγια που έχουν υποβληθεί.

Παράλληλα, ο «Φιλελεύθερος» υποστηρίζει πως ο ΑΔΜΗΕ αμφισβητεί το πλαίσιο συμφωνίας που υπεγράφη τον Ιούλιο του 2024 μεταξύ των κυβερνήσεων Ελλάδας και Κύπρου, το οποίο προέβλεπε ότι η Κυπριακή Δημοκρατία θα καταβάλει 25 εκατ. ευρώ ετησίως για την περίοδο 2025–2029, ενώ το υπόλοιπο κόστος θα καλυφθεί από τους Κύπριους καταναλωτές μετά την έναρξη λειτουργίας της διασύνδεσης.

Η στάση της Κυπριακής πλευράς

Η Λευκωσία, αν και αναγνωρίζει την οφειλή για το 2025, εμφανίζεται επιφυλακτική ως προς την καταβολή της, συνδέοντας την πληρωμή με την τήρηση των δεσμεύσεων του ΑΔΜΗΕ – μεταξύ άλλων, την εκτέλεση υποθαλάσσιων ερευνών στο τμήμα της διαδρομής του καλωδίου μεταξύ Κρήτης και Κύπρου.

Η ΡΑΕΚ και η κυπριακή κυβέρνηση, σύμφωνα με τις ίδιες πληροφορίες, δεν προτίθενται να αποδεχθούν το αίτημα του Διαχειριστή για αύξηση των ετήσιων καταβολών πέραν των 25 εκατ., κάτι που θα συνιστούσε ουσιαστική ανατροπή της υπάρχουσας συμφωνίας.

Πιθανή νομική κλιμάκωση

Σε περίπτωση απόρριψης της ένστασης από τη ΡΑΕΚ, ο ΑΔΜΗΕ έχει το δικαίωμα, βάσει του κυπριακού δικαίου, να προσφύγει στο Διοικητικό Δικαστήριο της Κύπρου. Αν επιλεγεί αυτός ο δρόμος, θα πρόκειται για την τρίτη προσφυγή του Διαχειριστή κατά αποφάσεων της ΡΑΕΚ, με τον κίνδυνο η διακρατική συνεργασία να μετατραπεί σε νομική διαμάχη με γεωπολιτικές προεκτάσεις.

Ο «Φιλελεύθερος» σημειώνει πως μια τέτοια εξέλιξη ενδεχομένως να αξιοποιηθεί επικοινωνιακά από τον ΑΔΜΗΕ, παρουσιάζοντας την κυπριακή πλευρά ως υπεύθυνη για πιθανή ματαίωση ή καθυστέρηση του έργου, λόγω «κακών ρυθμιστικών πρακτικών» ή «ανεπαρκούς συνεργασίας».

Ωστόσο, σύμφωνα με το ίδιο δημοσίευμα, υποβαθμίζεται ο ρόλος εξωτερικών παραγόντων, όπως οι τουρκικές προκλήσεις στην περιοχή νοτιοανατολικά της Κρήτης και η καθυστέρηση της έκδοσης ελληνικής navtex για τις αναγκαίες βυθομετρήσεις – προϋπόθεση για την πόντιση του καλωδίου.

Η απάντηση του ΑΔΜΗΕ

Με επίσημη ανακοίνωσή του, ο ΑΔΜΗΕ διέψευσε κατηγορηματικά τα δημοσιεύματα περί «οικονομικού πολέμου» με την Κυπριακή Δημοκρατία ή περί απαίτησης άμεσης αποζημίωσης 251 εκατ. ευρώ.

Ο Διαχειριστής τονίζει ότι διεκδικεί τη συμφωνημένη πρώτη δόση των 25 εκατ. ευρώ για το 2025 και όχι περισσότερα κονδύλια για το ίδιο έτος. Επισημαίνει ότι τα 251 εκατ. ευρώ που έχουν επενδυθεί έως σήμερα αποτελούν μέρος του συνολικού προϋπολογισμού του έργου (1,9 δισ. ευρώ), ο οποίος προβλέπεται να αποσβεστεί σταδιακά σε βάθος 35ετίας.

Ο λόγος της ένστασης, σύμφωνα με τον ΑΔΜΗΕ, είναι η μη αναγνώριση από τη ΡΑΕΚ των έως τώρα επενδυτικών δαπανών του έργου, παρά την αναγνώριση των ίδιων ποσών από τη Ρυθμιστική Αρχή της Ελλάδας (ΡΑΑΕΥ).

Οι δημόσιες τοποθετήσεις ηγετών

Το θέμα της διασύνδεσης είχε απασχολήσει και τον δημόσιο λόγο των δύο ηγετών το προηγούμενο διάστημα. Ο Πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης, από το βήμα της ΔΕΘ, είχε καλέσει τη Λευκωσία να δείξει έμπρακτη στήριξη στο έργο, τονίζοντας ότι η Κύπρος θα ωφεληθεί μακροπρόθεσμα και πρέπει να συμμετάσχει ενεργά και οικονομικά στην υλοποίησή του.

Από την πλευρά του, ο Πρόεδρος της Κυπριακής Δημοκρατίας Νίκος Χριστοδουλίδης είχε επαναβεβαιώσει τη δέσμευση της Λευκωσίας στο έργο, το οποίο χαρακτήρισε «γεωστρατηγικής σημασίας», διαβεβαιώνοντας ότι η Κυπριακή Δημοκρατία θα εκπληρώσει όλες τις υποχρεώσεις της.

Κατά τη συνάντηση των δύο ηγετών στο περιθώριο της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ, οι κ.κ. Μητσοτάκης και Χριστοδουλίδης υπογράμμισαν εκ νέου την κοινή τους βούληση για προώθηση της ηλεκτρικής διασύνδεσης Κύπρου – Ελλάδας, τονίζοντας την ανάγκη συνέπειας και συνεργασίας από όλους τους εμπλεκόμενους φορείς.