Οδυνηρή ήττα Τράμπ – Τι μέλλει γένεσθαι; – Ποιος είναι το φαβορί για Προέδρος το 2028;

Με μια σαρωτική νίκη, οι Δημοκρατικοί στις ΗΠΑ απέκτησαν τον έλεγχο και των δύο σωμάτων του Κογκρέσου. Η έκταση της μεταστροφής εις βάρος του Τραμπ και του κινήματός του, MAGA, στις ενδιάμεσες εκλογές ξεπέρασε τις προσδοκίες. Όσον αφορά τη νομοθετική ατζέντα στο εσωτερικό, η απώλεια του Κογκρέσου καθιστά τον Τραμπ «πολιτικά αδύναμο» για τα δύο τελευταία χρόνια της δεύτερης θητείας του, μια κατάσταση στην οποία βρέθηκαν και οι περισσότεροι πρόσφατοι Αμερικανοί πρόεδροι.

Ο Τραμπ ενδέχεται να διατηρεί τη δυνατότητα άσκησης βέτο σε νομοθετικές πρωτοβουλίες των Δημοκρατικών, ωστόσο το μέγεθος των απωλειών για το κίνημα MAGA, ίσως αποδυναμώσει τον έλεγχό του επί του Ρεπουμπλικανικού Κόμματος και, ενδεχομένως, ανοίξει τον δρόμο για μεγαλύτερη διακομματική συνεργασία.

Ένα κρίσιμο ερώτημα πλέον είναι αν οι Δημοκρατικοί θα στραφούν προς τα αριστερά ή αν θα εστιάσουν στο κέντρο, προκειμένου να κερδίσουν τις μεγάλες εκλογές του 2028. Σε ορισμένους τομείς των χρηματοπιστωτικών αγορών, η έκταση της στροφής εναντίον των Ρεπουμπλικανών θα μπορούσε να προκαλέσει ανησυχίες για ενδεχόμενη αυστηροποίηση του ρυθμιστικού πλαισίου.

Ωστόσο, θα πρέπει να δούμε το ζήτημα αυτό στη σωστή του διάσταση: το γεγονός ότι οι Αμερικανοί ψηφοφόροι απέρριψαν τον Τραμπ και την κάπως αυταρχική ροπή του προς τον «καπιταλισμό των ημετέρων» (crony capitalism), αποδεικνύει ότι οι αμερικανικοί θεσμοί και το σύστημα ελέγχων και ισορροπιών λειτουργούν.

Δημοσιονομικά, αναμένεται, ότι και τα δύο κόμματα θα προχωρήσουν στην αύξηση του ορίου του δημόσιου χρέους όποτε αυτό καταστεί αναγκαίο, έπειτα από τις απαραίτητες πολιτικές εντάσεις και διαπραγματεύσεις, προκειμένου να αποφευχθεί η παρατεταμένη παράλυση της ομοσπονδιακής κυβέρνησης (government shutdowns). Ωστόσο, το πολιτικό αδιέξοδο πιθανότατα θα εμποδίσει τη λήψη νέων μέτρων δημοσιονομικής τόνωσης.

Σε συνδυασμό με την πιθανή επιβράδυνση των επενδύσεων στην τεχνητή νοημοσύνη και τις επιπτώσεις από την αυστηρή πολιτική περιορισμού της μετανάστευσης, οι παράγοντες αυτοί θα περιορίσουν τον ρυθμό ανάπτυξης του αμερικανικού ΑΕΠ, οδηγώντας τον σε επίπεδα περίπου 1,5% το 2028.

Το Κογκρέσο είναι αρμόδιο για τους νόμους, όχι όμως και για τους κανονισμούς. Κατά συνέπεια, η προσέγγιση όσον αφορά τους ομοσπονδιακούς κανονισμούς ενδέχεται να μην αλλάξει. Ωστόσο, το αποτέλεσμα της ψηφοφορίας δείχνει ότι το πολιτικό εκκρεμές κινείται πλέον εναντίον των πολιτικών του Τραμπ. Αυτό μπορεί να επηρεάσει τις επιχειρηματικές αποφάσεις σε τομείς που θεωρούνταν ευνοημένοι από τον Τραμπ, όπως τα ορυκτά καύσιμα και η τεχνητή νοημοσύνη.

Σε πολιτειακό επίπεδο, οι Δημοκρατικοί ενδέχεται να αξιοποιήσουν τα κέρδη τους για να αυστηροποιήσουν τους πολιτειακούς κανονισμούς, θέτοντας ενδεχομένως υψηλότερα εμπόδια για ορισμένες επενδύσεις σε κέντρα δεδομένων (data centers). Είναι πιθανό ότι οι Δημοκρατικοί θα χρησιμοποιήσουν την πλειοψηφία τους και στα δύο σώματα του Κογκρέσου για να καλέσουν, μέσω κλήτευσης, συμμάχους του Τραμπ να καταθέσουν σχετικά με υποθέσεις διαφθοράς και άλλα συναφή ζητήματα. Θα μπορούσαν επίσης να δρομολογήσουν διαδικασίες παραπομπής (impeachment) κατά ανώτερων κυβερνητικών αξιωματούχων ή ακόμα και κατά του ίδιου του Τραμπ.

Ωστόσο, δεδομένου ότι για την καταδίκη και την απομάκρυνση του Τραμπ από το αξίωμά του απαιτείται ενισχυμένη πλειοψηφία δύο τρίτων στη Γερουσία, μια τέτοια κίνηση θα ήταν πιθανότατα μάταιη, ενώ ενδέχεται να μην τύχει αποδοχής από τους κεντρώους ψηφοφόρους.

Ο Τραμπ, αν και βρίσκεται στο τέλος της θητείας του, παραμένει αρχιστράτηγος των ενόπλων δυνάμεων και καθώς επιδιώκει διαρκώς να βρίσκεται στο επίκεντρο της προσοχής και στερείται μιας συνεπούς μακροπρόθεσμης στρατηγικής, ενδέχεται να είναι ακόμη πιο πρόθυμος να εμπλακεί σε επικίνδυνες γεωπολιτικές περιπέτειες. Το Κογκρέσο, κατά πάσα πιθανότητα, δεν θα εγκρίνει τα κονδύλια για μια δαπανηρή εκστρατεία, όπως ένας πόλεμος με το Ιράν. Η Κούβα, ωστόσο, ίσως έχει λόγους να ανησυχεί. Οπότε, κατά πάσα πιθανότητα, θα υπάρξουν σημαντικές αναταράξεις στην εξωτερική πολιτική κατά τα δύο τελευταία έτη της προεδρίας Τραμπ.

Οι Αμερικανοί ψηφοφόροι επιρρίπτουν στον Τραμπ την ευθύνη για τις υψηλές τιμές, ένα ζήτημα που κόστισε ακριβά στους Ρεπουμπλικάνους. Καθώς η προσοχή στρέφεται πλέον στις προεδρικές και βουλευτικές εκλογές του Νοεμβρίου του 2028, αναμένω ότι θα ασκηθεί αυξανόμενη πίεση στον Τραμπ από άλλους Ρεπουμπλικάνους, προκειμένου να επανέλθουν οι τιμές των καυσίμων σε φυσιολογικά επίπεδα μέσω της διευθέτησης του ζητήματος του Ιράν. Είτε υπάρξει είτε όχι ένας τελευταίος γύρος βομβαρδισμών τις επόμενες εβδομάδες, εκτιμάται ότι ο Τραμπ θα συνάψει μια ρητή (ή σιωπηρή) συμφωνία με το Ιράν, η οποία θα οδηγήσει στο άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ έως τις αρχές του 2027.

Οι οικονομικές προβλέψεις των αγορών βασίζονται στην υπόθεση ότι η τιμή του αργού πετρελαίου τύπου Brent θα υποχωρήσει στα 75 δολάρια ανά βαρέλι έως το τέλος του 2027, ενώ το 2028 θα διαμορφωθεί κατά μέσο όρο στα 65 δολάρια. Είτε για καλό είτε για κακό, μια συμφωνία υπό τον Τραμπ θα ήταν πιθανότατα πιο κοντά στους όρους του Ιράν παρά στους αρχικούς στόχους των ΗΠΑ και του Ισραήλ. Για τον υπόλοιπο κόσμο, μια τέτοια συμφωνία θα ήταν πιθανότατα χειρότερη από την πυρηνική συμφωνία του 2015 με το Ιράν, μια συμφωνία από την οποία ο Τραμπ είχε αποχωρήσει κατά την πρώτη του θητεία, το 2018.

Στο πρόβλημα της σύγκρουσης Ρωσίας-Ουκρανίας, προκειμένου να εμφανιστεί ως ειρηνοποιός και να διεκδικήσει το πολυπόθητο Νόμπελ Ειρήνης, που θα μείνει στην ιστορία και να προωθήσει τα επιχειρηματικά του συμφέροντα, ο Τραμπ ενδέχεται να προσπαθήσει να πιέσει την Ουκρανία να αποδεχθεί, de facto, τις ρωσικές απαιτήσεις.

Η Ευρώπη, με επικεφαλής τη Γερμανία, θα ενίσχυε τη στήριξή της προς την Ουκρανία, εάν χρειαζόταν, αλλά δεν έχει την δυνατότητα να υποκαταστήσει πλήρως τις αμερικανικές υπηρεσίες πληροφοριών, την πρόσβαση σε δορυφορικά δεδομένα και τους πυραύλους αναχαίτισης που χρειάζεται το Κίεβο. Μια στροφή του Τραμπ εναντίον της Ουκρανίας θα αύξανε τον κίνδυνο να καταρρεύσει τελικά η ουκρανική ανθεκτικότητα, προτού η επιδείνωση της ρωσικής οικονομίας αναγκάσει τον Πούτιν να «παγώσει» τη σύγκρουση.

Μια de facto ρωσική νίκη θα αποτελούσε εφιαλτικό σενάριο για την Ευρώπη, με πιθανή εμφάνιση ενός τεράστιου κύματος προσφύγων και την ανάγκη για ακόμη μεγαλύτερες αμυντικές δαπάνες με στόχο την αποτροπή της ρωσικής επιθετικότητας, ενώ παράλληλα θα ενίσχυε, περαιτέρω, τις φιλορωσικές δυνάμεις στην Ευρώπη.

Οι περισσότεροι Ρεπουμπλικάνοι στο Κογκρέσο, καθώς και ο Υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο, δεν φαίνεται να συμμερίζονται τις εμφανείς συμπάθειες του Τραμπ προς τον Πούτιν. Αυτό μπορεί να συμβάλει στον περιορισμό του κινδύνου να επιχειρήσει ο Τραμπ να επιβάλει μια απαράδεκτη συμφωνία στην Ουκρανία.

Μετά τις ενδιάμεσες εκλογές, ξεκίνησε ανεπίσημα η κούρσα για την Προεδρία του 2028. Η ισχυρή ψήφος κατά του Τραμπ και του κινήματος MAGA στις ενδιάμεσες εκλογές δεν προδικάζει απαραίτητα νίκη των Δημοκρατικών στις προεδρικές εκλογές του Νοεμβρίου του 2028. Οι Δημοκρατικοί είναι διχασμένοι και, σε γενικές γραμμές, δεν χαίρουν ιδιαίτερης δημοτικότητας. Για να κερδίσουν την κρίσιμη αναμέτρηση σε δύο χρόνια, θα χρειαστούν ένα θετικό αφήγημα που να απευθύνεται στους κεντρώους ψηφοφόρους σε πολιτείες-«κλειδιά» (swing states).

Από τους τρεις πιθανούς υποψηφίους των Δημοκρατικών που συζητούνται περισσότερο, η Αλεξάντρια Οκάσιο-Κορτέζ από τη Νέα Υόρκη θεωρείται, για τα αμερικανικά δεδομένα, μάλλον υπερβολικά αριστερή. Ο Γκάρι Νιούσομ, κυβερνήτης της Καλιφόρνια, ίσως έχει περισσότερες πιθανότητες. Ωστόσο, φαίνεται να στερείται χαρίσματος και είναι βαθιά συνδεδεμένος με την πολιτική σκηνή της Καλιφόρνιας, η οποία, στα μάτια της υπόλοιπης Αμερικής, θεωρείται επίσης ότι κλίνει προς τα αριστερά.

Έχοντας κερδίσει την έδρα στη Γερουσία στην Τζόρτζια, πολύ άνετα, μια πολιτεία που συνήθως τείνει προς τους Ρεπουμπλικάνους, ο Τζον Όσοφ αναδείχθηκε στον επικρατέστερο υποψήφιο για το χρίσμα του κόμματός του ενόψει των προεδρικών εκλογών και το πρώτο φαβορί για τον επόμενο Προέδρο των ΗΠΑ, ξεπερνώντας το μέχρι πρότινος φαβορί, τον Αντιπρόεδρο Βανς. Εμφανίζεται ως κεντρώος, ο οποίος ασκεί κριτική στον Τραμπ και τον κύκλο του εστιάζοντας στη διαφθορά και την ανικανότητα, αντί να αναλώνεται σε τετριμμένα ζητήματα, όπως το μεταναστευτικό ή τα πολιτισμικά θέματα.

Σύμφωνα με τον ιστότοπο electionbettingodds, θεωρείται πλέον το πρώτο φαβορί για τη διαδοχή του Τραμπ. Για πολλούς παραδοσιακούς συμμάχους των ΗΠΑ, αυτό θα αποτελούσε πηγή ανακούφισης, αν και μόνο όσον αφορά τις προοπτικές για την περίοδο μετά τις εκλογές του Νοεμβρίου του 2028. Φυσικά, πολλά μπορούν να συμβούν από σήμερα έως τον Νοέμβριο του 2028, καθώς τα αρχικά φαβορί δεν επικρατούν πάντα στο τέλος.