Ο Τραμπ δεν μπορεί να «καθαρίσει» τη Γάζα χωρίς να αποσταθεροποιήσει ολόκληρη την περιοχή

Ο πρόεδρος Τραμπ δήλωσε στους δημοσιογράφους στο Air Force One αυτό το Σαββατοκύριακο ότι θέλει η Αίγυπτος, η Ιορδανία και άλλες αραβικές χώρες να πάρουν πρόσφυγες από τη Γάζα, προκειμένου «να καθαρίσουν όλο αυτό το πράγμα». Οποιοσδήποτε αναγκαστικός επαναπατρισμός των Παλαιστινίων θα συνιστούσε το έγκλημα πολέμου της εθνοκάθαρσης, αν και το διεθνές δίκαιο δεν διέπει ιστορικά τη μεταχείριση των Παλαιστινίων από το Ισραήλ ή τις Ηνωμένες Πολιτείες.

Ωστόσο, αν ο Τραμπ έδινε το πράσινο φως για ένα τέτοιο σχέδιο, το αποτέλεσμα θα ήταν η ακραία αποσταθεροποίηση των γειτονικών κρατών, γεγονός που θα ερχόταν σε αντίθεση με τον διακηρυγμένο στόχο του Τραμπ να φέρει ειρήνη στη Μέση Ανατολή.

Όπως έγραψα σε μια πρόσφατη σύντομη αναφορά για το Ινστιτούτο Quincy, η Ιορδανία ειδικότερα θα αντιμετώπιζε ένα επίπεδο αναταραχής που θα μπορούσε να ρίξει τον βασιλιά Αμπντάλα Β’ και τη Χασεμιτική μοναρχία που συνεργάζεται εδώ και καιρό με τις ΗΠΑ και το Ισραήλ. Εάν ο Τραμπ διευκολύνει τον εκτοπισμό των Παλαιστινίων στην Ιορδανία, η Ουάσινγκτον θα μπορούσε να χάσει έναν σύμμαχο και να αποκτήσει έναν εχθρό, ή στην καλύτερη περίπτωση μια κυβέρνηση που δεν ενδιαφέρεται να συνεργαστεί με το Τελ Αβίβ ή την Ουάσινγκτον.

Η Ιορδανία υπέγραψε συνθήκη ειρήνης με το Ισραήλ το 1994. Μια βασική πτυχή της συνθήκης ήταν ότι το Ισραήλ δεν θα εκτοπίσει Παλαιστίνιους στην Ιορδανία. Όταν επισκέφθηκα την Ιορδανία το περασμένο φθινόπωρο, πολλοί πρώην αξιωματούχοι εξέφρασαν την ανησυχία τους ότι δεν είχαν πλέον έναν εταίρο στην ισραηλινή κυβέρνηση και ότι ο Νετανιάχου ετοιμαζόταν να παραβιάσει τη συνθήκη. Αν το Ισραήλ το έκανε αυτό, αναγκάζοντας τους Παλαιστίνιους να περάσουν τα σύνορα, ο βασιλιάς Αμπντάλα της Ιορδανίας θα έπρεπε είτε να απαντήσει -κάτι που θα είχε ως αποτέλεσμα την απώλεια της αμερικανικής βοήθειας που βοηθά τον Αμπντάλα να διατηρήσει το θρόνο του- είτε να επιτρέψει να συνεχιστεί το έγκλημα πολέμου, κάτι που θα μπορούσε να οδηγήσει στην ανατροπή του.

Η ιορδανική Μουσουλμανική Αδελφότητα, η οποία κέρδισε μια πλειονότητα εδρών στις βουλευτικές εκλογές του Σεπτεμβρίου, θα ήταν η οργάνωση που θα μπορούσε να αναλάβει καλύτερα τον έλεγχο. Αν και η Αδελφότητα ιστορικά λειτουργούσε ως «πιστή αντιπολίτευση» στους Χασεμίτες βασιλείς, τα τελευταία χρόνια αντιμετωπίζει εντονότερη καταστολή και έχει αντιδράσει υιοθετώντας πιο επιθετικές θέσεις, μεταξύ άλλων και στο ζήτημα της Παλαιστίνης.

Ανεξάρτητα από το αν η Αδελφότητα ή κάποιο άλλο κίνημα αναλάβει τον έλεγχο της Ιορδανίας μετά την εκδίωξη των Χασεμιτών, η κυβέρνηση που θα προκύψει θα είναι εξαιρετικά φιλοπαλαιστινιακή, αντανακλώντας τα αισθήματα των Ιορδανών, πάνω από τους μισούς εκ των οποίων είναι αρχικά Παλαιστίνιοι. Το βάθος της υποστήριξης προς την Παλαιστίνη αντικατοπτρίζεται στο μαζικό μποϊκοτάζ αμερικανικών και ευρωπαϊκών προϊόντων και επιχειρήσεων, καθώς και στις πρόσφατες επιθέσεις Ιορδανών στα σύνορα και την πρεσβεία του Ισραήλ.

Ακόμη και ένας σταθερός σύμμαχος του προέδρου Τραμπ, ο γερουσιαστής Λίντσεϊ Γκράχαμ (R-SC), εξέφρασε σύγχυση για τα σχόλια του Τραμπ σχετικά με τον εξαναγκασμό των εταίρων των ΗΠΑ να δεχτούν Παλαιστίνιους πρόσφυγες: «Δεν ξέρω για τι πράγμα μιλάει. Αλλά πήγαινε να μιλήσεις στον MBS, πήγαινε να μιλήσεις στα [Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα], πήγαινε να μιλήσεις στην Αίγυπτο», δήλωσε ο Γκράχαμ. «Ποιο είναι το σχέδιό τους για τους Παλαιστίνιους; Θέλουν να φύγουν όλοι;»

Ο Τραμπ μπορεί να θεωρεί ότι οι κυβερνήσεις της Ιορδανίας και της Αιγύπτου εξαρτώνται από τις ΗΠΑ και επομένως δεν είναι σε θέση να αρνηθούν. Ο Τραμπ έχει ήδη παγώσει όλη την εξωτερική βοήθεια εκτός από εκείνη που προορίζεται για το Ισραήλ και την Αίγυπτο, ίσως για να υπενθυμίσει στον Αμπντάλα την ιδιότητά του ως εξαρτημένου. Ωστόσο, ούτε ο Τραμπ ούτε η ισραηλινή κυβέρνηση θα εξυπηρετούνταν καλά αν διευκόλυνε την πτώση του Αμπντάλα και την αντικατάστασή του με μια λιγότερο υποχωρητική εναλλακτική λύση.

Στις αρχές του πολέμου του Ισραήλ κατά της Γάζας, μέλη του Κογκρέσου εξέτασαν ένα σχέδιο που θα απαιτούσε από τους εταίρους των ΗΠΑ να δέχονται Παλαιστίνιους πρόσφυγες. Είναι ενδιαφέρον ότι το σχέδιο αυτό επικεντρώθηκε στην Αίγυπτο, την Τουρκία, το Ιράκ και την Υεμένη που δέχονταν πρόσφυγες, αλλά όχι στην Ιορδανία. Αυτό μπορεί να αντανακλούσε μια βαθύτερη ιστορική κατανόηση ότι ο εκτοπισμός των Παλαιστινίων στην Ιορδανία δεν διευκόλυνε προηγουμένως την επίλυση του παλαιστινιακού ζητήματος.

Μια ανάρτηση στο Χ από την Παλαιστίνια ακτιβίστρια για τα ανθρώπινα δικαιώματα και πρώην υπουργό Παιδείας της PLO Χανάν Ασράουι ανέφερε: «Σημείωση προς τον πρόεδρο Τραμπ: Η Παλαιστίνη, συμπεριλαμβανομένης της Γάζας, της Δυτικής Όχθης & της Ιερουσαλήμ, είναι η γη του παλαιστινιακού λαού […] Η εθνοκάθαρση τους δεν είναι μόνο απάνθρωπη & έγκλημα πολέμου, αλλά αποτελεί επίσης επικίνδυνη απειλή για τη σταθερότητα ολόκληρης της περιοχής & την κυριαρχία των γειτονικών κρατών. Έτσι αρχίζουν οι πόλεμοι και δεν τελειώνουν».

Αν ο Τραμπ επιθυμεί να υλοποιήσει το δηλωμένο σχέδιό του να φέρει ειρήνη στην περιοχή, η αποσταθεροποίηση εταίρων των ΗΠΑ, όπως η Ιορδανία και η Αίγυπτος, θα κάνει το αντίθετο.

Πηγή Responsible Statecraft