Ο ΟΗΕ προτείνει την υιοθέτηση της χαρτογραφικής προβολής Equal Earth, που αποτυπώνει με μεγαλύτερη ακρίβεια το πραγματικό μέγεθος της Αφρικής και των υπόλοιπων ηπείρων. Γιατί οι ΗΠΑ καταψήφισαν.
Η Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ ενέκρινε ψήφισμα, που προώθησαν αρκετές αφρικανικές χώρες, υπέρ της υιοθέτησης ενός νέου παγκόσμιου χάρτη, στον οποίο η Αφρική αποτυπώνεται πιο κοντά στο πραγματικό της μέγεθος.
Την Παρασκευή, το ψήφισμα, που έχει στόχο «μια ακριβέστερη απεικόνιση» των ηπειρωτικών εκτάσεων στον πλανήτη, υποστηρίχθηκε από 164 χώρες, ενώ οι Ηνωμένες Πολιτείες ψήφισαν κατά και άλλες έξι χώρες απείχαν.
Ο νέος χάρτης –γνωστός ως χαρτογραφική προβολή Equal Earth– «αποτελεί μια κατάλληλη επιλογή για τη βελτίωση της ακρίβειας της χαρτογραφικής απεικόνισης του κόσμου», αναφέρεται στο ψήφισμα.
Ο υπουργός Εξωτερικών του Τόγκο, Ρομπέρ Ντισέ, η χώρα του οποίου πρωτοστάτησε στην προώθηση του ψηφίσματος, δήλωσε ότι οι χάρτες «καθοδηγούν την εκπαίδευση, τροφοδοτούν τη φαντασία και επηρεάζουν τις συλλογικές αντιλήψεις».
«Το ψήφισμα που υιοθετήθηκε σήμερα επαναβεβαιώνει την αφρικανική πραγματικότητα», πρόσθεσε.
Πώς, όμως, διαφέρει ο νέος χάρτης από την παραδοσιακή εκδοχή και γιατί οι Ηνωμένες Πολιτείες αντέδρασαν;
Τι αποφάσισε ο ΟΗΕ;
Ο ΟΗΕ κάλεσε τα κράτη-μέλη του να υιοθετήσουν έναν νέο χάρτη αντί της παραδοσιακής προβολής Mercator, η οποία σχεδιάστηκε για τη θαλάσσια ναυσιπλοΐα από τον Φλαμανδό χαρτογράφο Γεράρδο Μερκάτορ το 1569.
Η συγκεκριμένη προβολή επικεντρωνόταν στην ακριβή απεικόνιση των σχημάτων και των γωνιών των χερσαίων μαζών, όμως τα σχετικά μεγέθη τους συχνά αποδίδονταν ανακριβώς – εν μέρει εξαιτίας της δυσκολίας μεταφοράς μιας τρισδιάστατης υδρογείου σε μια δισδιάστατη επιφάνεια.
Η προβολή Mercator μεγέθυνε τις βόρειες περιοχές και «συμπίεζε» εκείνες γύρω από τον Ισημερινό, με αποτέλεσμα η Ευρώπη και η Βόρεια Αμερική να φαίνονται πολύ μεγαλύτερες, ενώ η Αφρική και η Νότια Αμερική να εμφανίζονται μικρότερες.
Πόσο μεγάλες είναι η Αφρική, η Λατινική Αμερική, η Νότια Ασία και η Ωκεανία;
Μπορεί να μη φαίνεται έτσι στον συμβατικό χάρτη Mercator, όμως η Αφρική είναι ένας πραγματικός γίγαντας ανάμεσα στις ηπείρους του κόσμου, με έκταση περίπου 30,3 εκατομμύρια τετραγωνικά χιλιόμετρα.
Είναι αρκετά μεγάλη ώστε να χωρέσουν μέσα της οι Ηνωμένες Πολιτείες, η Κίνα, η Ινδία και το μεγαλύτερο μέρος της Ευρώπης. Παρ’ όλα αυτά, σε έναν χάρτη Mercator μοιάζει περίπου στο ίδιο μέγεθος με τη Γροιλανδία, η οποία στην πραγματικότητα είναι περίπου 14 φορές μικρότερη από την Αφρική.
Η Λατινική Αμερική καλύπτει περίπου 20 εκατομμύρια τετραγωνικά χιλιόμετρα, από τα οποία τα 17,8 εκατομμύρια αντιστοιχούν στη Νότια Αμερική.
Η Ωκεανία καταλαμβάνει περίπου 8,5 εκατομμύρια τετραγωνικά χιλιόμετρα, σχεδόν στο σύνολό τους στην Αυστραλία.
Η Νότια Ασία είναι η μικρότερη από τις τέσσερις περιοχές, με έκταση περίπου 5,1 εκατομμύρια τετραγωνικά χιλιόμετρα, αν και εκεί ζει περίπου το ένα τέταρτο του παγκόσμιου πληθυσμού.
Συνολικά, οι τέσσερις περιοχές καλύπτουν περίπου 64 εκατομμύρια τετραγωνικά χιλιόμετρα, δηλαδή περισσότερο από το 40% της χερσαίας επιφάνειας του πλανήτη.
Η Ευρώπη, συγκριτικά, έχει έκταση 10,2 εκατομμύρια τετραγωνικά χιλιόμετρα.
Ποιες ήταν οι αντιδράσεις στην αλλαγή των χαρτών;
Σε μεγάλο βαθμό θετικές, αναφέρει το Al Jazeera.
Η Γαλλία, η οποία συνυπέγραψε το ψήφισμα υπέρ του νέου χάρτη, ανακοίνωσε την Παρασκευή ότι θα εγκαταλείψει την προβολή Mercator.
Στον συγκεκριμένο χάρτη, «οι Ηνωμένες Πολιτείες, η Ρωσία και η Κίνα αποκτούν δυσανάλογη οπτική προβολή σε σύγκριση με την Αφρική, τη Λατινική Αμερική ή τη Νοτιοανατολική Ασία», ενώ «η Γροιλανδία εμφανίζεται σχεδόν τόσο μεγάλη όσο η Αφρική», δήλωσε ο υπουργός Εξωτερικών Ζαν-Νοέλ Μπαρό.
«Η αλλαγή των χαρτών προφανώς δεν αλλάζει τον κόσμο», πρόσθεσε. «Όμως η διόρθωση μιας στρεβλής απεικόνισης αποτελεί ήδη μια πράξη αποκατάστασης της αλήθειας».
Μόνο οι Ηνωμένες Πολιτείες ψήφισαν κατά, ενώ έξι ακόμη χώρες –η Σερβία, η Εσθονία, η Γεωργία, η Λιθουανία, η Μολδαβία και η Ουκρανία– απείχαν.
Η εκπρόσωπος των ΗΠΑ, Γιαρίνα Φερεντσέβιτς, δήλωσε πριν από την ψηφοφορία ότι το ψήφισμα αποτελεί «τον λόγο για τον οποίο αυτός ο θεσμός χάνει την αξιοπιστία του».
«Αντί να επικεντρώνεται σε πραγματικά προβλήματα αυτό το σώμα συζητά για χαρτογραφικές προβολές του 16ου αιώνα», είπε.
Τι είναι το Equal Earth;
Η προβολή Equal Earth παρουσιάστηκε το 2018 από τρεις χαρτογράφους – τον Μπόγιαν Σάβριτς του Environmental Systems Research Institute, τον Τομ Πάτερσον της Υπηρεσίας Εθνικών Πάρκων των ΗΠΑ και τον Μπέρνχαρντ Τζένι του Πανεπιστημίου Monash.
«Το Equal Earth διατηρεί τις σχετικές επιφάνειες των ηπείρων και, όσο το δυνατόν περισσότερο, παρουσιάζει τα σχήματά τους όπως εμφανίζονται πάνω σε μια υδρόγειο», είχε δηλώσει ο Σάβριτς στο Γαλλικό Πρακτορείο Ειδήσεων το 2025.
Το ψήφισμα του ΟΗΕ ενθαρρύνει κυβερνήσεις και οργανισμούς σε όλο τον κόσμο να υιοθετήσουν την προβολή Equal Earth.
Θα αλλάξει πράγματι ο παγκόσμιος χάρτης;
Το ψήφισμα της Παρασκευής δεν είναι δεσμευτικό, αλλά έχει στόχο να ενθαρρύνει αλλαγές στους χάρτες που χρησιμοποιούνται κατά κανόνα σε όλο τον κόσμο.
Ο ΟΗΕ διευκρίνισε στην έκθεσή του ότι δεν απαγορεύει την προβολή Mercator ούτε επιβάλλει την αντικατάστασή της, αλλά απλώς ενθαρρύνει τη χρήση της προβολής Equal Earth.