Ο ΛΑΚΚΟΣ ΤΗΣ ΤΑΝΑΓΡΑΣ ΥΠΟ ΤΙΣ ΕΥΛΟΓΙΕΣ ΤΟΥ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΡΧΗ ΚΑΙ ΤΗΣ ΠΑΡΕΑΣ ΤΟΥ

Πώς ο περιφερειάρχης, η Βιοχάλκο και οι υπουργοί έχτισαν ένα κελί 80.000 τόνων στα μέτρα μιας εταιρείας

Μέρος πρώτο μιας τριλογίας αποκαλύψεων

Ο περιφερειάρχης και η πανίσχυρη εταιρεία

Τον Αύγουστο του 2021 η Περιφέρεια Στερεάς Ελλάδας χωροθέτησε στην Τανάγρα έναν Χώρο Υγειονομικής Ταφής Βιομηχανικών Επικίνδυνων Αποβλήτων. Η αίτηση ήρθε από την ΕΛΒΙΟΚ Μ.Α.Ε., θυγατρική της ΕΛΒΑΛΧΑΛΚΟΡ, που με τη σειρά της ανήκει στον όμιλο Βιοχάλκο.

Περιφερειάρχης Στερεάς Ελλάδας από το 2019 είναι ο Φάνης Σπανός. Όλοι θα περίμεναν αντίδραση από ολόκληρη την τοπική αυτοδιοίκηση. Ήρθε μόνο από τον Δήμο Τανάγρας και την αντιπολίτευση της ίδιας της Περιφέρειας. Ο Σπανός τάχθηκε υπέρ του έργου. Έφτασε στο σημείο να διορίσει δικηγόρους για να αντικρούσουν, στο Συμβούλιο της Επικρατείας, την αίτηση ακύρωσης που κατέθεσε ο ίδιος ο Δήμος του.

Τα ερωτηματικά κράτησαν μέχρι να βγει στη δημοσιότητα το πόθεν έσχες του. Εκεί, ο Σπανός δηλώνει ο ίδιος 4.804 μετοχές της Βιοχάλκο. Σε δημόσιες δηλώσεις του έχει αναφέρει ότι διατηρούσε πολύ περισσότερες μετοχές της ΒΙΟΧΑΛΚΟ τις οποίες πούλησε. Σύμφωνα με τις δικές του δηλώσεις πούλησε το 90% αυτών των μετοχών και του απέμειναν μόνο οι 4.804, χωρίς ωστόσο να γνωστοποιήσει πότε τις πούλησε.

Το κελί φτιαγμένο στα μέτρα της

Μέσα στη χωροθέτηση προβλέπεται ένα κελί χωρητικότητας 80.000 τόνων αποκλειστικά για αλατώδη σκωρία αλουμινίου. Την ίδια σκωρία που είναι ήδη στοιβαγμένη, εδώ και χρόνια, στο εργοστάσιο της ΕΛΒΑΛΧΑΛΚΟΡ στα Οινόφυτα. Το γράφει η ίδια η Απόφαση Έγκρισης Περιβαλλοντικών Όρων, 23 Δεκεμβρίου 2022: πρόκειται για μεταφορά αποβλήτου που ήδη βρίσκεται εκεί. Δεν είναι υποδομή γενικής χρήσης. Είναι φτιαγμένη γι’ αυτήν.

Η χωροθέτηση της ντροπής

Η βεβαίωση χωροθέτησης είναι το πρώτο και πιο κρίσιμο βήμα για κάθε τέτοιο έργο. Χωρίς αυτήν, καμία άλλη άδεια δεν μπορεί καν να ξεκινήσει, ούτε περιβαλλοντική έγκριση, ούτε οικοδομική άδεια. Στις 24 Αυγούστου 2021 η Περιφέρεια Στερεάς Ελλάδας εκδίδει αυτή ακριβώς την πράξη για τον ΧΥΤΒΕΑ στην Κεραμιδέζα της Τανάγρας.

Έναν χρόνο μετά, τον Ιούλιο του 2022, η ίδια η ΕΛΒΙΟΚ ζητά τροποποίηση, για να μειωθεί η έκταση του γηπέδου από 222,8 σε 200,5 στρέμματα. Λίγες μέρες αργότερα καταθέτει και δεύτερη αίτηση, αυτή τη φορά για να συμπληρώσει δικαιολογητικά που έλειπαν από τον αρχικό φάκελο: βεβαίωση χρήσης γης από τον Δήμο Θηβαίων, και βεβαίωση ότι η έκταση δεν είναι γεωργική γη υψηλής παραγωγικότητας. Ο φάκελος, δηλαδή, δεν ήταν πλήρης όταν υποβλήθηκε αρχικά. Συμπληρώθηκε στην πορεία, και η Περιφέρεια ενέκρινε τελικά και την τροποποίηση και τα συμπληρωματικά στοιχεία την 1η Αυγούστου 2022.

Δύο υπογραφές, λοιπόν, όχι μία. Δύο ξεχωριστές στιγμές όπου η Περιφέρεια εξέταζε και ενέκρινε αίτημα της ίδιας εταιρείας. Σε καμία από τις δύο ο Σπανός δεν έθεσε το ζήτημα των μετοχών του στο τραπέζι.

Ο Κώδικας Συμπεριφοράς Αιρετών Οργάνων Τοπικής Αυτοδιοίκησης προβλέπει ακριβώς για τέτοιες περιπτώσεις τη διαδικασία της εξαίρεσης: ο αιρετός που έχει προσωπικό συμφέρον, ή συμφέρον συγγενικού προσώπου, σε μια υπόθεση, οφείλει να το δηλώσει και να αποσυρθεί από τη λήψη της απόφασης. Ο Σπανός δεν την ακολούθησε ποτέ, σε καμία από τις δύο κρίσιμες στιγμές.

Το ασυμβίβαστο

Δεν χρειάζεται νομική ερμηνεία για να φανεί το πρόβλημα. Ένας περιφερειάρχης που κατέχει μετοχές σε όμιλο, και υπογράφει μέσω της υπηρεσίας του χωροθέτηση για έργο θυγατρικής αυτού του ομίλου, βρίσκεται σε σύγκρουση συμφερόντων. Δεν έχει σημασία αν η μεταβίβαση της υπογραφής γίνεται μέσω υπαλλήλου. Η πολιτική ευθύνη είναι δική του. Ο Κώδικας Συμπεριφοράς Αιρετών Οργάνων Τοπικής Αυτοδιοίκησης το λέει ρητά: ο αιρετός οφείλει να ζητά εξαίρεσή του από κάθε απόφαση που αγγίζει δικό του συμφέρον ή συμφέρον προσώπου του στενού του περιβάλλοντος. Ο Σπανός δεν το έκανε ποτέ. Δεν είναι μόνο νομικό ζήτημα. Είναι ζήτημα ήθους: ο άνθρωπος που έπρεπε να προστατεύσει τους πολίτες της Τανάγρας διάλεξε να προστατέψει το συμφέρον μιας εταιρείας που τον αφορούσε προσωπικά.

Η Περιφέρεια στράφηκε κατά των δικών της πολιτών

Οκτώβριος 2022: 44 κάτοικοι της Τανάγρας, αγρότες και κτηνοτρόφοι, πάνε στο ΣτΕ. Ζητούν να ακυρωθεί η χωροθέτηση. Ο Δήμος Τανάγρας πάει κι αυτός. Η Περιφέρεια δεν στέκεται ουδέτερη. 19 Σεπτεμβρίου 2023: αναλαμβάνει νομική υπεράσπιση κατά του Δήμου. 27 Φεβρουαρίου 2024: κατά και των 44 κατοίκων. Δύο φορές πλήρωσε, με δημόσιο χρήμα, δικηγόρους για να κρατήσει όρθιο ένα έργο που η ίδια η Περιφέρεια είχε αρχικά γνωμοδοτήσει αρνητικά εναντίον του. 22 Οκτωβρίου 2024: το εντείνει, αναθέτοντας νέους χειρισμούς κατά Δήμου και κατοίκων. Μια Περιφέρεια που μάχεται νομικά τους ίδιους τους πολίτες της, για να προστατέψει ένα έργο που ωφελεί την εταιρεία στην οποία μετέχει η οικογένεια του επικεφαλής της.

Ο κύκλος γύρω από τον Σπανό

Ο Σπανός δεν ήταν μόνος στην έγκριση αυτού του έργου. Σύμφωνα με όσα δήλωσε δημόσια ο επικεφαλής της αντιπολίτευσης στην Περιφέρεια, Γιώργος Αγγελόπουλος, ένας από τους αντιπεριφερειάρχες με αρμοδιότητα στο συγκεκριμένο ζήτημα ψήφισε υπέρ της χωροθέτησης του ΧΥΤΒΕΑ, ενώ η κόρη του εργάζεται ως γραμματέας σε γραφείο διευθυντή εταιρείας του ομίλου. Αντίστοιχα, σύμφωνα με τον ίδιο, ο ελεγκτής περιβάλλοντος, καθ΄ ύλην αρμόδιος για το ζήτημα, έχει σύζυγο που εργάζεται σε εταιρεία του ίδιου ομίλου. Αν αυτά αληθεύουν, δεν μιλάμε πια για έναν μεμονωμένο περιφερειάρχη με ίδιον συμφέρον. Μιλάμε για ένα δίκτυο υπαλλήλων και αιρετών γύρω από τον ίδιο όμιλο, σε κάθε σημείο όπου έπρεπε να ασκηθεί έλεγχος.

Μια Περιφέρεια, μια εταιρεία, ένα συμφέρον

Ό,τι περιγράφεται εδώ δεν είναι θεωρία συνωμοσίας. Είναι αλληλουχία δημόσιων εγγράφων, ημερομηνιών και υπογραφών που ο καθένας μπορεί να ελέγξει στη Διαύγεια, μαζί με καταγγελίες προσώπων που μιλούν δημόσια, με τ’ όνομά τους. Ο Φάνης Σπανός κατέχει μετοχές σε όμιλο που ωφελείται από ένα έργο που η ίδια η Περιφέρειά του ενέκρινε. Γύρω του, αντιπεριφερειάρχης και ελεγκτής περιβάλλοντος φέρονται να έχουν οικογενειακούς δεσμούς εργασίας με τον ίδιο όμιλο. Και όταν οι πολίτες αντέδρασαν, η Περιφέρεια στράφηκε εναντίον τους, όχι εναντίον της εταιρείας.

Το ερώτημα που μένει είναι πώς μια εταιρεία κατάφερε να κρατά επί δεκαετίες ένα τόσο επικίνδυνο απόθεμα εκτεθειμένο, χωρίς κανείς να τη σταματήσει. Αυτό εξετάζει το δεύτερο μέρος αυτής της έρευνας. Και το τρίτο δείχνει γιατί: ποιοι στην Αθήνα, με ποιες υπογραφές, φρόντισαν να μη χρειαστεί ποτέ η εταιρεία να πληρώσει το πραγματικό κόστος αυτών των ιστορικών αποβλήτων.

ΔΕΙΤΕ ΕΔΩ ΟΛΟΚΛΗΡΗ ΤΗΝ ΑΠΟΚΑΛΥΠΤΙΚΗ ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ: Η ΕΛΛΑΔΑ ΘΑ ΓΙΝΕΙ Η ΜΠΑΤΑΡΙΑ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΗΣ – ΓΡΗΓΟΡΗΣ ΣΕΡΕΤΗΣ, ΓΙΩΡΓΟΣ ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ

ΠΡΟΗΓΟΥΜΕΝΟ ΑΡΘΡΟ

ΚΡΑΤΟΣ ΜΑΦΙΑ! Ή ΥΠΟΚΥΠΤΕΙΣ Ή ΔΕΝ ΠΛΗΡΩΝΕΣΑΙ!