Ο Ερντογάν ετοιμάζεται για τρίτη θητεία, κατά παράβαση του τουρκικού συντάγματος

Ανακαλύψτε περισσότερα άρθρα στα αποτελέσματα αναζήτησης

Προσθήκη του VoiceNews στην Google

Ο Τούρκος Πρόεδρος Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν είναι πιθανό να επιχειρήσει να παρατείνει τη διακυβέρνησή του πέραν της δεύτερης θητείας του, αξιοποιώντας ένα νομικό παραθυράκι, σύμφωνα με τον στενότερο σύμβουλό του.

Ο Μεχμέτ Ουτσούμ, επικεφαλής σύμβουλος της Προεδρίας και αντιπρόεδρος του Συμβουλίου Νομικών Πολιτικών της τουρκικής Προεδρίας, δήλωσε σε δημοσιογράφους στην Άγκυρα την Πέμπτη ότι η Τουρκία ενδέχεται να διεξαγάγει τις εκλογές του 2028 νωρίτερα από το προγραμματισμένο, μια κίνηση που θα μπορούσε να ανοίξει τον νομικό δρόμο ώστε ο ίδιος να θέσει ξανά υποψηφιότητα. «Είναι πλέον σχεδόν βέβαιο ότι οι εκλογές του 2028 θα διεξαχθούν τον Μάρτιο ή τον Απρίλιο», ανέφερε ο Ουτσούμ.

Οι επερχόμενες προεδρικές και βουλευτικές εκλογές είναι επί του παρόντος προγραμματισμένες για τον Μάιο του 2028. Ο Ουτσούμ δεν διευκρίνισε πώς η επίσπευση της ψηφοφορίας θα επηρέαζε το μέλλον του Ερντογάν.Ωστόσο, τα σχόλιά του αποτελούν το πιο πρόσφατο παράδειγμα Τούρκου αξιωματούχου που τάσσεται υπέρ της δυνατότητας του Προέδρου να παρακάμψει το Σύνταγμα και να διεκδικήσει τρίτη θητεία, καθώς η σχετική συζήτηση κερδίζει έδαφος.

Την περασμένη εβδομάδα, ο Ντεβλέτ Μπαχτσελί, ηγέτης του Κόμματος Εθνικιστικού Κινήματος (MHP), ο οποίος είναι σύμμαχος του Ερντογάν, κάλεσε το κοινοβούλιο να προωθήσει τη διεξαγωγή εκλογών σε «κατάλληλο χρόνο», ώστε να επιτραπεί στον «Πρόεδρο Ερντογάν να θέσει υποψηφιότητα για επανεκλογή».

Η δήλωση αυτή ήρθε μετά την τοποθέτηση του Τούρκου Υπουργού Δικαιοσύνης, Ακίν Γκιουρλέκ, τον Σεπτέμβριο, ότι ο Ερντογάν θα επανεκλεγεί στις επόμενες εκλογές της χώρας. «Το 2028 θα διεξαχθούν εκλογές για την επανεκλογή του Προέδρου μας», δήλωσε ο Γκιουρλέκ κατά τη διάρκεια συνάντησης με μέλη του κυβερνώντος Κόμματος Δικαιοσύνης και Ανάπτυξης (AKP) στη νότια επαρχία των Αδάνων.

Ο Γκιουρλέκ δεν κατονόμασε τον Ερντογάν, ούτε εξήγησε πώς ο εν ενεργεία Πρόεδρος θα μπορούσε να αποκτήσει το δικαίωμα να θέσει ξανά υποψηφιότητα. Το τουρκικό Σύνταγμα περιορίζει τη θητεία του Προέδρου σε δύο θητείες. Τα σχόλιά του ακολούθησαν μια προγενέστερη δήλωση του Ουτσούμ, μία ημέρα νωρίτερα, ότι οι εκλογές θα μπορούσαν να επισπευσθούν για τον Απρίλιο, γεγονός που ενδεχομένως θα επέτρεπε στον Ερντογάν να διεκδικήσει την προεδρία. «Αναμένω οι εκλογές να διεξαχθούν στις 16 Απριλίου 2028.

Η ημερομηνία αυτή έχει συμβολική σημασία, καθώς σηματοδοτεί την επέτειο του δημοψηφίσματος που άνοιξε τον δρόμο για το προεδρικό σύστημα της Τουρκίας», δήλωσε ο Οτσούμ στο Τουρκικό Συμβούλιο Τύπου.

Σύμφωνα με το τουρκικό Σύνταγμα, το κοινοβούλιο μπορεί να επισπεύσει τη διεξαγωγή προεδρικών και βουλευτικών εκλογών πριν από τη λήξη της θητείας του Προέδρου, δίνοντας έτσι τη δυνατότητα σε έναν Πρόεδρο που διανύει τη δεύτερη θητεία του να θέσει εκ νέου υποψηφιότητα. Βάσει του νόμου, για την προκήρυξη πρόωρων εκλογών απαιτείται η στήριξη 360 βουλευτών, δηλαδή των τριών πέμπτων του τουρκικού κοινοβουλίου, το οποίο αριθμεί 600 έδρες.Το κυβερνών κόμμα του Ερντογάν, το AKP, και το συμμαχικό του MHP υπολείπονται κατά τουλάχιστον 30 ψήφους από αυτό το όριο, γεγονός που καθιστά απαραίτητη τη στήριξη βουλευτών εκτός της συμμαχίας τους.

Ωστόσο, η τουρκική κυβέρνηση δεν έχει ανακοινώσει ακόμη επίσημα σχέδια για τη διεξαγωγή πρόωρων εκλογών, ούτε έχει επιβεβαιώσει ότι ο Ερντογάν προτίθεται να διεκδικήσει άλλη μία προεδρική θητεία. Ο Τούρκος ηγέτης βρίσκεται στην εξουσία για περισσότερες από δύο δεκαετίες: αρχικά διετέλεσε πρωθυπουργός από το 2003 έως το 2014, ενώ το 2014 εξελέγη Πρόεδρος.

Μετά το συνταγματικό δημοψήφισμα του 2017, το οποίο μετέβαλε το πολίτευμα της Τουρκίας, ο Ερντογάν εξελέγη το 2018 στο πλαίσιο του νέου συστήματος της εκτελεστικής προεδρίας, ενώ το 2023 κέρδισε μια δεύτερη θητεία υπό το ίδιο σύστημα. Η αμφιλεγόμενη αυτή μεταρρύθμιση αντικατέστησε το κοινοβουλευτικό σύστημα της Τουρκίας με ένα σύστημα εκτελεστικής προεδρίας, μεταφέροντας το μεγαλύτερο μέρος της εκτελεστικής εξουσίας από το κοινοβούλιο και το γραφείο του πρωθυπουργού στον Πρόεδρο.

Παρόλο που ο Ερντογάν είχε ήδη διατελέσει πρόεδρος από το 2014 έως το 2018, γεγονός που, υπό άλλες συνθήκες, θα τον εμπόδιζε να διεκδικήσει νέα θητεία μετά το 2023, η τουρκική εκλογική αρχή έκρινε ότι η πρώτη πενταετής θητεία του στο πλαίσιο του ισχύοντος συστήματος ξεκίνησε με την εκλογή του το 2018, επιτρέποντάς του έτσι να θέσει εκ νέου υποψηφιότητα το 2023.

Εάν προκηρύσσονταν πρόωρες εκλογές και ο Ερντογάν επανεκλεγόταν, θα εισερχόταν στην τέταρτη προεδρική του θητεία, την τρίτη υπό το τρέχον σύστημα, παρατείνοντας τη θητεία του στο τιμόνι της Τουρκίας σε περισσότερα από 25 έτη. Η προοπτική μιας ακόμη υποψηφιότητας του Ερντογάν έχει αναζωπυρώσει τις χρόνιες ανησυχίες, τόσο εντός της Τουρκίας όσο και στο εξωτερικό, σχετικά με την οπισθοδρόμηση της δημοκρατίας. Οι επικριτές επισημαίνουν την εντεινόμενη πίεση που ασκείται σε πολιτικούς αντιπάλους, δημοσιογράφους και την κοινωνία των πολιτών, καθώς και τους περιορισμούς στην ελευθερία των μέσων ενημέρωσης, την έκφραση στο διαδίκτυο και την ανεξαρτησία της δικαιοσύνης.

Την Τετάρτη, η τουρκική αστυνομία πραγματοποίησε έφοδο στα κεντρικά γραφεία του Halk TV, ενός τηλεοπτικού σταθμού που πρόσκειται στην αντιπολίτευση και αποτελεί το ειδησεογραφικό κανάλι με τη μεγαλύτερη τηλεθέαση στη χώρα, διακόπτοντας τη μετάδοσή του και θέτοντάς το υπό τον έλεγχο διαχειριστή που διορίστηκε από την κυβέρνηση. Οι αρχές πραγματοποίησαν επίσης έρευνες σε διάφορες κατοικίες και προχώρησαν στη σύλληψη 11 ατόμων, μεταξύ των οποίων ένας δημοσιογράφος και επτά συγγενείς του προέδρου του Halk TV, Τζαφέρ Μαχίρογλου.

Η επιχείρηση φέρεται να εντάσσεται στο πλαίσιο ποινικής έρευνας που αφορά καταγγελίες για διαφθορά και ξέπλυμα χρήματος. Παράλληλα, οι τουρκικές αρχές έχουν αποκλείσει την πρόσβαση σε ιστοτόπους και λογαριασμούς στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης που ανήκουν σε ΛΟΑΤΚΙ+ οργανώσεις, ακτιβιστές και ανεξάρτητα μέσα ενημέρωσης, στο πλαίσιο αυτού που η κυβέρνηση αποκαλεί έρευνα με στόχο την προστασία των παιδιών και των οικογενειακών αξιών.

Σύμφωνα με έκθεση της Ένωσης για την Ελευθερία της Έκφρασης (İFÖD), περισσότεροι από 1,5 εκατομμύριο ιστότοποι και ονόματα τομέα (domain names) είχαν αποκλειστεί στην Τουρκία το 2025, γεγονός που αναδεικνύει αυτό που οι ειδικοί περιγράφουν ως αυξανόμενη χρήση της διαδικτυακής λογοκρισίας από την κυβέρνηση, μια πρακτική που έχει καταστεί συνήθης για την καταστολή της διαφωνίας και την ενίσχυση του πολιτικού ελέγχου.

Τον Ιούνιο, τουρκικές δυνάμεις καταστολής εισέβαλαν στα κεντρικά γραφεία του κόμματος της αξιωματικής αντιπολίτευσης, προκειμένου να απομακρύνουν την ηγεσία που είχε εκπέσει από το αξίωμά της. Η ενέργεια αυτή έλαβε χώρα αφότου τουρκικό δικαστήριο απομάκρυνε τον ηγέτη του Ρεπουμπλικανικού Λαϊκού Κόμματος (CHP), Οζγκιούρ Οζέλ, ακυρώνοντας τα αποτελέσματα του κομματικού συνεδρίου του 2023, κατά το οποίο είχε εκλεγεί πρόεδρος.

Το δικαστήριο επικαλέστηκε παρατυπίες, σε μια απόφαση που αποτέλεσε σοβαρό πλήγμα για τους αντιπάλους του Ερντογάν και η οποία, σύμφωνα με επικριτές, αποτελεί ένδειξη πολιτικής επιρροής στη δικαιοσύνη. Οι αυξανόμενες ανησυχίες για τη δημοκρατική οπισθοδρόμηση της Τουρκίας ξεπερνούν τα σύνορά της.

Νωρίτερα φέτος, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο άσκησε δριμεία κριτική στην Άγκυρα για αυτό που οι ευρωβουλευτές χαρακτήρισαν ως πρακτική διακρατικής καταστολής, πολιτικών παρεμβάσεων στο εξωτερικό και υποστήριξης εξτρεμιστικών και ιδεολογικών δικτύων.

Οι Ευρωπαίοι νομοθέτες επανέλαβαν επίσης τις πάγιες ανησυχίες τους σχετικά με την κατάσταση στο εσωτερικό της Τουρκίας, αναφερόμενοι, μεταξύ άλλων, στην υπονόμευση της δικαστικής ανεξαρτησίας, στους αυξανόμενους περιορισμούς στην ελευθερία των μέσων ενημέρωσης και στη συνεχή πίεση που ασκείται στις οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών.