Ο ΑΝΘΡΩΠΟΣ ΠΟΥ ΘΑ ΓΙΝΟΤΑΝ… ΓΕΩΠΟΛΙΤΙΚΟΣ ΒΑΣΙΛΙΑΣ

Στην κλασική ταινία The Man Who Would Be King του John Huston, ο Sean Connery υποδύεται έναν τυχοδιώκτη Βρετανό αξιωματικό που αποφασίζει να εκμεταλλευτεί την αναταραχή στην Ασία για να στεφθεί βασιλιάς σε μια μακρινή χώρα. Το σχέδιο ξεκινά με φιλοδοξία, συνεχίζεται με μεγαλομανία και τελειώνει με τραγική πτώση.

Αν κάποιος αναζητούσε σήμερα ένα πολιτικό ανάλογο αυτής της ιστορίας, πολλοί θα κοιτούσαν προς τον Νίκο Δένδια. Όχι επειδή κυνηγά κάποιο στέμμα σε βουνά του Αφγανιστάν, αλλά επειδή από τη στιγμή που ξέσπασε η νέα σύγκρουση στη Μέση Ανατολή και το Ιράν, η ελληνική εξωτερική και αμυντική πολιτική μοιάζει να μπαίνει σε μια επικίνδυνη γεωπολιτική περιπέτεια.

Η σύγκρουση ανάμεσα στο Ιράν και τις δυνάμεις που το αντιπαρατίθενται κλιμακώνεται με πυραυλικές επιθέσεις και αεροπορικά πλήγματα, δημιουργώντας ένα από τα πιο εύφλεκτα σκηνικά των τελευταίων δεκαετιών. Και σε αυτό το περιβάλλον, η Ελλάδα φαίνεται να τοποθετείται όλο και πιο ενεργά στο στρατόπεδο της δυτικής στρατηγικής.

Ο πειρασμός της «μεγάλης σκακιέρας»

Όπως ο χαρακτήρας του Κόνερι πίστεψε ότι μπορεί να παίξει με αυτοκρατορίες και φυλές για να γίνει βασιλιάς, έτσι και η ελληνική πολιτική ηγεσία δείχνει να πιστεύει ότι μπορεί να παίξει στη μεγάλη σκακιέρα της Μέσης Ανατολής.

Η λογική είναι γνωστή:
περισσότερη στρατιωτική συνεργασία, περισσότερη παρουσία σε συμμαχικά σχέδια, περισσότερη «στρατηγική αξία».

Στην πράξη όμως αυτό σημαίνει κάτι απλό:
η Ελλάδα μετατρέπεται σε κομμάτι μιας σύγκρουσης που δεν είναι δική της.

Βάσεις, διευκολύνσεις, διπλωματική ευθυγράμμιση, στρατιωτικές συνεργασίες. Όλα παρουσιάζονται ως «αναβάθμιση της χώρας». Όμως στην πραγματικότητα μπορεί να είναι κάτι πολύ πιο επικίνδυνο: η σταδιακή εμπλοκή σε έναν πόλεμο που απλώνεται σε ολόκληρη τη Μέση Ανατολή.

Στην ταινία, ο ήρωας του Κόνερι πείθει τον εαυτό του ότι όλα είναι υπό έλεγχο. Μέχρι τη στιγμή που οι άνθρωποι γύρω του αρχίζουν να συνειδητοποιούν ότι ο «βασιλιάς» τους δεν είναι θεός αλλά ένας κοινός τυχοδιώκτης.

Η αλαζονεία της γεωπολιτικής

Στη σημερινή εκδοχή της ιστορίας, το πρόβλημα δεν είναι η προσωπική φιλοδοξία ενός ανθρώπου. Είναι η πολιτική νοοτροπία που πιστεύει ότι μια μικρή χώρα μπορεί να παίξει τον ρόλο περιφερειακής δύναμης απλώς επειδή το επιθυμεί.

Η γεωπολιτική όμως δεν είναι κινηματογραφικό σενάριο.
Είναι σύγκρουση συμφερόντων, πυραύλων και ενεργειακών κρίσεων.

Και κάθε φορά που η Ελλάδα παρουσιάζεται ως «προκεχωρημένο φυλάκιο» της Δύσης, η ερώτηση γίνεται απλή:

προκεχωρημένο φυλάκιο απέναντι σε ποιον;

Διότι στην ιστορία της Μέσης Ανατολής, τα φυλάκια είναι συνήθως και οι πρώτοι στόχοι.

Το τέλος της ιστορίας

Στην ταινία του Χιούστον, ο χαρακτήρας του Κόνερι πληρώνει την ύβρη του με τον πιο δραματικό τρόπο. Η αυτοκρατορία που νόμιζε ότι έχτισε καταρρέει μέσα σε λίγα λεπτά και ο ίδιος πέφτει στο κενό φορώντας ακόμη το στέμμα του.

Στην πραγματική πολιτική ζωή τα πράγματα είναι πιο πεζά.

Οι «βασιλιάδες» δεν πέφτουν από γέφυρες.
Πέφτουν στις κάλπες.

Και όταν οι πολίτες αντιληφθούν ότι η χώρα μπήκε σε επικίνδυνες περιπέτειες χωρίς λόγο, το τέλος δεν είναι τραγικό όπως στο σινεμά.

Είναι απλώς πολιτικό.

Και τότε ο «άνθρωπος που θα γινόταν βασιλιάς» μένει μόνο με την ιστορία μιας φιλοδοξίας που πίστεψε πως η γεωπολιτική είναι ταινία περιπέτειας.