Ντομάτα ή τομάτα; Η απάντηση που βάζει τέλος στο γλωσσικό δίλημμα

Είναι ένα από τα πιο συνηθισμένα προϊόντα της ελληνικής κουζίνας, όμως η ονομασία του εξακολουθεί να προκαλεί απορίες: γράφεται «ντομάτα» ή «τομάτα»;

Η απάντηση είναι απλή: και οι δύο τύποι είναι σωστοί.

Το Χρηστικό Λεξικό της Νεοελληνικής Γλώσσας της Ακαδημίας Αθηνών καταγράφει ως βασικό λήμμα τη λέξη «ντομάτα» και ως αποδεκτή παράλληλη μορφή την «τομάτα». Επομένως, η καθημερινή λέξη «ντομάτα» δεν αποτελεί γλωσσικό λάθος ούτε λιγότερο σωστή εκδοχή. Ακαδημία Αθηνών

Ποια μορφή χρησιμοποιείται περισσότερο

Στη σύγχρονη ελληνική γλώσσα έχει επικρατήσει η «ντομάτα», μαζί με τους αντίστοιχους τύπους:

ντοματιά,
ντοματάκι,
ντοματοσαλάτα,
ντοματοχυμός,
ντοματοπελτές.

Η μορφή «τομάτα» συναντάται επίσης κανονικά, κυρίως σε πιο επίσημα, επιστημονικά ή εμπορικά κείμενα. Αυτό, όμως, δεν σημαίνει ότι είναι η μοναδική «σωστή ελληνική ονομασία».

Η λέξη που ταξίδεψε από την Αμερική

Η ντομάτα δεν ήταν γνωστή στην αρχαία Ελλάδα. Το φυτό κατάγεται από την αμερικανική ήπειρο και έφτασε στην Ευρώπη μετά τα υπερατλαντικά ταξίδια των Ευρωπαίων.

Η ονομασία ανάγεται στη λέξη tomatl της γλώσσας Νάουατλ. Πέρασε στα ισπανικά και στη συνέχεια σε άλλες ευρωπαϊκές γλώσσες, πριν καταλήξει και στα ελληνικά.

Η «τομάτα» βρίσκεται ηχητικά πιο κοντά σε ορισμένες από τις ενδιάμεσες ευρωπαϊκές μορφές της λέξης, αλλά αυτό δεν την καθιστά γλωσσικά ορθότερη από τη «ντομάτα».

Τι ήταν το «ερωτόμηλο»

Στα ελληνικά χρησιμοποιήθηκε παλαιότερα και η ονομασία «ερωτόμηλο». Πρόκειται για ιστορική απόδοση που συνδέεται με παλαιές ευρωπαϊκές ονομασίες του καρπού, όπως το «μήλο του έρωτα».

Η λέξη δεν αποτελεί σήμερα την καθιερωμένη επίσημη ονομασία της ντομάτας και χρησιμοποιείται κυρίως σε ιστορικές ή λογοτεχνικές αναφορές.

Η τελική απάντηση

Το δίλημμα λύνεται οριστικά:

Ντομάτα: σωστός και επικρατέστερος τύπος στη σημερινή χρήση.
Τομάτα: επίσης σωστός και λεξικογραφικά αποδεκτός τύπος.
Ερωτόμηλο: παλαιότερη, σπάνια ονομασία.

Επομένως, δεν χρειάζεται να διορθώσετε κάποιον που γράφει «ντομάτα». Η γλώσσα έχει αποδεχθεί και τις δύο μορφές — απλώς η μία έχει κερδίσει κατά κράτος στην καθημερινή ζωή.