«Νομική ομπρέλα» από την Άγκυρα για τη «Γαλάζια Πατρίδα»: Το νέο νομοσχέδιο Ερντογάν που τορπιλίζει τα «ήρεμα νερά»

Σε μια στρατηγική κίνηση που απειλεί να παγώσει κάθε διπλωματικό δίαυλο και να συντηρήσει την ένταση στο πεδίο, η Τουρκία προχωρά στην ποινικοποίηση και νομική κατοχύρωση των μονομερών διεκδικήσεών της. Η Άγκυρα ετοιμάζεται να δώσει θεσμικό περίβλημα στο δόγμα της «Γαλάζιας Πατρίδας», ενσωματώνοντας το σύνολο των αυθαίρετων θεωριών της για το Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο σε έναν νόμο-πλαίσιο.

Σύμφωνα με διαθέσιμες πληροφορίες, το σχετικό νομοσχέδιο αναμένεται να εισαχθεί προς ψήφιση στην Εθνοσυνέλευση αμέσως μετά τις 31 Μαΐου. Η κίνηση αυτή πραγματοποιείται σε μια περίοδο έντονης πολιτικής πίεσης στο εσωτερικό της Τουρκίας, όπου η αντιπολίτευση κατηγορεί την κυβέρνηση Ερντογάν για υποχωρητικότητα, ενώ παράλληλα καλλιεργείται ένα κλίμα ανησυχίας περί δήθεν «περικύκλωσης» της χώρας από τη συνεργασία Ελλάδας, Κύπρου, Ισραήλ και Γαλλίας.

Ο ρόλος του DEHUKAM και οι υπερεξουσίες του Προέδρου

Κομβικό ρόλο στη σύνταξη του κειμένου είχε το Εθνικό Κέντρο Ερευνών για το Δίκαιο της Θάλασσας της Τουρκίας (DEHUKAM). Ο νέος νόμος θα λειτουργεί ως τροποποίηση παλαιότερων διατάξεων, καθορίζοντας αυθαίρετα τις θαλάσσιες ζώνες δικαιοδοσίας (εσωτερικά ύδατα, χωρικά ύδατα, υφαλοκρηπίδα και ΑΟΖ).

Το πιο ανησυχητικό στοιχείο είναι ότι μεταβιβάζονται ειδικές εξουσίες στην προεδρία, επιτρέποντας στον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν να κηρύσσει μονομερώς ζώνες «ειδικού καθεστώτος» (π.χ. για την αλιεία ή το περιβάλλον) ακόμη και σε περιοχές όπου δεν υφίσταται οριοθετημένη ΑΟΖ, όπως το Αιγαίο, στοχεύοντας ξεκάθαρα τμήματα της ελληνικής υφαλοκρηπίδας.

Θεσμοθέτηση του Casus Belli και των «Γκρίζων Ζωνών»

Το νομοσχέδιο επιχειρεί να νομιμοποιήσει την τουρκική ερμηνεία για το Δίκαιο της Θάλασσας, παρά το γεγονός ότι η χώρα δεν έχει συνυπογράψει τη Διεθνή Σύμβαση (UNCLOS).

• Ενσωματώνει πλήρως την απειλή του casus belli σε περίπτωση που η Αθήνα ασκήσει το νόμιμο δικαίωμά της για επέκταση των χωρικών υδάτων στα 12 ναυτικά μίλια.

• Περιλαμβάνει τους γεωγραφικούς σχηματισμούς που η Άγκυρα θεωρεί «γκρίζες ζώνες» αμφισβητώντας την ελληνική κυριαρχία.

• Υιοθετεί τη θεωρία ότι τα νησιά στερούνται θαλάσσιων ζωνών πέραν των χωρικών τους υδάτων και ότι η οριοθέτηση πρέπει να γίνει αποκλειστικά βάσει των ηπειρωτικών ακτών, φτάνοντας την τουρκική δικαιοδοσία μέχρι τον 25ο μεσημβρινό (στο μέσο του Αιγαίου).

Η αντίδραση της Αθήνας:

Ο Έλληνας Υπουργός Εξωτερικών, Γιώργος Γεραπετρίτης, ξεκαθάρισε ότι οποιεσδήποτε μονομερείς ενέργειες αντίκεινται στο διεθνές δίκαιο αποτελούν κινήσεις αποκλειστικά για εσωτερική κατανάλωση, στερούνται διεθνούς νομικής ισχύος και είναι καταδικασμένες να αποτύχουν.

Η επόμενη μέρα και ο κίνδυνος θερμού επεισοδίου

Η Αθήνα παρακολουθεί με ψυχραιμία αλλά και έκδηλη ανησυχία τη συγκεκριμένη εξέλιξη, καθώς η μετατροπή των διεκδικήσεων σε εσωτερικό νόμο θα υποχρεώνει τις τουρκικές αρχές (π.χ. Ακτοφυλακή, Πολεμικό Ναυτικό) να παρεμβαίνουν δυναμικά στο πεδίο.

Ήδη η Ελλάδα εφαρμόζει μια νέα τακτική διακριτικής επιτήρησης από πολεμικά πλοία, όπως συνέβη πρόσφατα με τη φρεγάτα «Ανδρίας» που προστάτευσε το ερευνητικό «Ocean Link» από τουρκική παρενόχληση κατά τη διάρκεια εργασιών μεταξύ Αστυπάλαιας και Κω. Μετά την ψήφιση του νόμου, όμως, τέτοια περιστατικά ενδέχεται να λάβουν τη μορφή επίσημης «επιβολής του νόμου» από την πλευρά της Τουρκίας, οδηγώντας με μαθηματική ακρίβεια σε σοβαρή κλιμάκωση.