Νέα εποχή ισχύος και παρεμβάσεων – Το δόγμα Don(D)roe και το τέλος των προσχημάτων στη διεθνή πολιτική

Ανακαλύψτε περισσότερα άρθρα στα αποτελέσματα αναζήτησης

Προσθήκη του VoiceNews στην Google

Σε μια συνέντευξη με θριαμβευτικούς τόνους, μετά τη νυχτερινή σύλληψη του προέδρου της Βενεζουέλας Νικολάς Μαδούρο και της συζύγου του, ο Ντόναλντ Τραμπ επικαλέστηκε το λεγόμενο δόγμα «Donroe», ένα λογοπαίγνιο που παραπέμπει ευθέως στο ιστορικό δόγμα Monroe, το οποίο από τον 19ο αιώνα αποτελεί πυλώνα της αμερικανικής εξωτερικής πολιτικής.

Το μήνυμα ήταν σαφές: οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν θα διστάζουν να χρησιμοποιούν στρατιωτικά μέσα για να περιφρουρούν τα συμφέροντά τους στο δυτικό ημισφαίριο. Λίγο αργότερα, το Στέιτ Ντιπάρτμεντ επιβεβαίωσε το πνεύμα της δήλωσης, τονίζοντας δημόσια ότι πρόκειται για «το δικό μας ημισφαίριο», το οποίο δεν θα επιτραπεί να απειληθεί.

Οι ΗΠΑ στο παρελθόν έχουν επέμβει επανειλημμένα στη Λατινική Αμερική, ανατρέποντας κυβερνήσεις και εγκαθιστώντας καθεστώτα-μαριονέτες, είτε στο όνομα της σταθερότητας είτε υπό το πρόσχημα της κομμουνιστικής απειλής. Ωστόσο, αυτό που διαφοροποιεί τη σημερινή συγκυρία είναι η ωμή παραδοχή: για πρώτη φορά δηλώνεται απερίφραστα ότι μια ανεξάρτητη χώρα, όπως η Βενεζουέλα, τίθεται ουσιαστικά υπό αμερικανική διοίκηση, με στόχο χωρίς περιστροφές τον έλεγχο της πετρελαϊκής της βιομηχανίας και των πλουτοπαραγωγικών της πόρων.

Το γεγονός αυτό σηματοδοτεί είσοδο σε μια νέα, αχαρτογράφητη εποχή, όπου το διεθνές δίκαιο κινδυνεύει να παραμείνει θεωρητικό κεκτημένο και στο πεδίο να κυριαρχήσει το δίκαιο του ισχυρού. Και το φαινόμενο δεν περιορίζεται στο δυτικό ημισφαίριο.

Στις ίδιες δηλώσεις, ο Ντόναλντ Τραμπ απείλησε ανοιχτά την Κολομβία, έστειλε προειδοποιητικό μήνυμα στο Μεξικό για τη δράση των καρτέλ, προέβλεψε την κατάρρευση της Κούβας, μίλησε χωρίς διπλωματικές αναστολές για τη Γροιλανδία ως ζήτημα «εθνικής ασφάλειας», ενώ έστειλε έμμεσο μήνυμα και προς την Κίνα για την Ταϊβάν. Παράλληλα, έθεσε ως προτεραιότητα τον τερματισμό του ρωσο-ουκρανικού πολέμου, αφήνοντας ανοιχτό ακόμη και το ενδεχόμενο αλλαγών συνόρων.

Η Ευρώπη, από την πλευρά της, παραμένει εγκλωβισμένη στον ρόλο του ουραγού: αδύναμη στρατηγικά, αμήχανη πολιτικά και εξαρτημένη τόσο αμυντικά όσο και οικονομικά από τις ΗΠΑ. Επιλέγει την προσαρμογή, ακόμη και με επώδυνες συμφωνίες, γνωρίζοντας ότι δεν διαθέτει τα μέσα για ουσιαστική ρήξη με την Ουάσινγκτον. Οι περισσότερες ευρωπαϊκές πρωτεύουσες υιοθέτησαν σχεδόν πανομοιότυπες δηλώσεις για την επιχείρηση στη Βενεζουέλα, με μοναδική εξαίρεση την Ισπανία, η οποία κατήγγειλε ανοιχτά την αμερικανική επέμβαση ως παραβίαση της διεθνούς νομιμότητας.

Για την Ελλάδα, το ερώτημα είναι κρίσιμο. Χώρες χωρίς ανοιχτά ζητήματα κυριαρχίας μπορούν να κινούνται χωρίς άμεσο εθνικό ρίσκο. Η Ελλάδα, όμως, δεν έχει αυτή την πολυτέλεια. Η σχεδόν ανεπιφύλακτη επιδοκιμασία των επιλογών Τραμπ εγείρει σοβαρά ερωτήματα: ποιο ακριβώς συμφέρον εξυπηρετεί μια στάση που αντιμετωπίζει τη διεθνή νομιμότητα επιλεκτικά, σε έναν κόσμο όπου οι κανόνες φαίνεται να ξαναγράφονται από την αρχή;