«Μισός 13ος μισθός» ή ένα μικρό επίδομα απέναντι σε μια μεγάλη απώλεια εισοδήματος;

Οι παρεμβάσεις που περιγράφονται ενόψει της ΔΕΘ επιχειρούν να δώσουν ένα μήνυμα οικονομικής ενίσχυσης σε δημοσίους υπαλλήλους και συνταξιούχους. Ωστόσο, αν εξεταστούν με βάση τα ίδια τα ποσά του σχεδιασμού, προκύπτει ένα βασικό ερώτημα: πρόκειται για ουσιαστική εισοδηματική παρέμβαση ή για περιορισμένες ενισχύσεις που βαφτίζονται με μεγάλους τίτλους;

Ο «μισός 13ος μισθός» που δεν είναι μισός μισθός

Η πιο χαρακτηριστική περίπτωση είναι η σχεδιαζόμενη ετήσια ενίσχυση 400–500 ευρώ στους δημοσίους υπαλλήλους από το 2027.

Ο χαρακτηρισμός «μισός 13ος μισθός» δημιουργεί την εντύπωση ότι ο εργαζόμενος θα λάβει περίπου το ήμισυ ενός επιπλέον μηνιαίου μισθού. Όμως ένα οριζόντιο σταθερό ποσό 400 ή 500 ευρώ δεν αποτελεί μισό μισθό για όλους και, κυρίως, δεν συνιστά επαναφορά του 13ου μισθού.

Πρόκειται ουσιαστικά για ετήσιο επίδομα. Στα 500 ευρώ, η ενίσχυση αντιστοιχεί σε περίπου 41,7 ευρώ τον μήνα, εάν επιμεριστεί σε δωδεκάμηνη βάση.

Αυτό δεν σημαίνει ότι τα 500 ευρώ είναι αμελητέα για έναν εργαζόμενο. Σημαίνει όμως ότι πρέπει να περιγράφονται με ακρίβεια: άλλο μια ετήσια οικονομική ενίσχυση και άλλο η θεσμική επαναφορά μισθολογικής παροχής.

Και μάλιστα όχι άμεσα

Υπάρχει και ένα δεύτερο σημείο: σύμφωνα με το δημοσίευμα, η παρέμβαση για τους δημοσίους υπαλλήλους τοποθετείται από το 2027 και εντάσσεται σε σχεδιασμό τετραετούς ορίζοντα.

Άρα οι εργαζόμενοι καλούνται να αξιολογήσουν σήμερα μια παροχή η οποία όχι μόνο δεν αποτελεί πλήρη 13ο μισθό, αλλά δεν προβλέπεται να ενεργοποιηθεί άμεσα.

Συνταξιούχοι: θετική η διεύρυνση, αλλά παραμένει επίδομα

Η επέκταση του βοηθήματος σε περισσότερους συνταξιούχους αποτελεί σαφώς θετικό στοιχείο για όσους μέχρι σήμερα βρίσκονταν εκτός των κριτηρίων.

Το ίδιο ισχύει και για την αύξηση του ποσού από τα 300 στα 400 ευρώ, εφόσον τελικά εφαρμοστεί όπως περιγράφεται.

Ωστόσο και εδώ υπάρχει η ίδια ουσιαστική διαφορά: ένα ετήσιο βοήθημα δεν είναι 13η σύνταξη.

Η κυβέρνηση, σύμφωνα με το δημοσίευμα, επικαλείται δημοσιονομικό κόστος περίπου 2,5 δισ. ευρώ ετησίως για την πλήρη πρόσθετη σύνταξη. Πρόκειται για σοβαρό δημοσιονομικό επιχείρημα, αλλά δεν αναιρεί το γεγονός ότι η εναλλακτική λύση είναι σαφώς μικρότερης οικονομικής εμβέλειας.

Τα 1.000 ευρώ στον κατώτατο: σημασία έχει το πραγματικό εισόδημα

Ανάλογη προσοχή χρειάζεται και στην προοπτική ενός κατώτατου μισθού κοντά στα 1.000 ευρώ το 2027.

Το τετραψήφιο ποσό έχει ισχυρό συμβολισμό. Για τον εργαζόμενο, όμως, μεγαλύτερη σημασία έχουν οι καθαρές αποδοχές και η πραγματική αγοραστική δύναμη.

Ένας ονομαστικά υψηλότερος μισθός έχει σαφώς θετική επίδραση, αλλά η πραγματική βελτίωση του βιοτικού επιπέδου εξαρτάται από το τι συμβαίνει ταυτόχρονα με το κόστος στέγασης, τροφίμων, ενέργειας και βασικών υπηρεσιών.

Το βασικό πρόβλημα: επιδοματική ή μόνιμη εισοδηματική πολιτική;

Εδώ βρίσκεται και η ουσία της κριτικής.

Οι εφάπαξ ή ετήσιες ενισχύσεις μπορούν να προσφέρουν άμεση ανακούφιση, ιδιαίτερα στα χαμηλότερα εισοδήματα. Έχουν επίσης μικρότερο και περισσότερο ελεγχόμενο δημοσιονομικό κόστος.

Δεν υποκαθιστούν όμως εύκολα μια μόνιμη μισθολογική πολιτική.

Για τους δημοσίους υπαλλήλους, επομένως, το κρίσιμο ερώτημα δεν είναι μόνο εάν θα δοθούν 400 ή 500 ευρώ. Είναι εάν υπάρχει ένας σταθερός μηχανισμός ώστε οι πραγματικές αποδοχές τους να συμβαδίζουν με το κόστος ζωής.

Αντίστοιχα, για τους συνταξιούχους, το ζήτημα δεν εξαντλείται στο ύψος ενός ετήσιου βοηθήματος αλλά αφορά τη συνολική εξέλιξη του διαθέσιμου εισοδήματός τους.

Συμπέρασμα

Το πακέτο που περιγράφεται έχει δύο όψεις. Από τη μία, περισσότερα χρήματα σε εργαζομένους και συνταξιούχους και διεύρυνση των δικαιούχων αποτελούν πραγματική οικονομική ενίσχυση και δεν πρέπει να υποτιμώνται.

Από την άλλη, χρειάζεται προσοχή στην επικοινωνιακή παρουσίασή τους. Τα 400–500 ευρώ τον χρόνο δεν είναι επαναφορά του 13ου μισθού και ένα ετήσιο επίδομα στους συνταξιούχους δεν είναι 13η σύνταξη.

Ίσως λοιπόν ο πιο ακριβής τίτλος της συζήτησης να μην είναι «επιστρέφει ο 13ος μισθός», αλλά:

«500 ευρώ αντί 13ου μισθού: Ανάσα για τους δημοσίους υπαλλήλους ή πολύ λίγα απέναντι στην ακρίβεια;»