Τα Πρόσωπα πίσω από το Παρασκήνιο

Για να κατανοήσει κανείς πώς το Predator «προσγειώθηκε» στην Ελλάδα και πώς συνδέθηκε με το Μέγαρο Μαξίμου, πρέπει να ακολουθήσει τις διαδρομές συγκεκριμένων προσώπων που αποτέλεσαν τον επιχειρησιακό πυρήνα του
συστήματος.

Τέσσερα πρόσωπα, μια αλυσίδα εταιρειών και ένα πλέγμα πολιτικών σχέσεων συνθέτουν το παρασκήνιο της πιο σκοτεινής υπόθεσης παρακολουθήσεων που γνώρισε ποτέ η χώρα.

Ταλ Ντίλιαν: Ο «αρχιτέκτονας». Βετεράνος της επίλεκτης μονάδας πληροφοριών του Ισραήλ (Unit 81), ο Ντίλιαν μετέφερε την τεχνογνωσία των μυστικών υπηρεσιών στον ιδιωτικό τομέα. Είναι ο ιδρυτής της Intellexa, της εταιρείας που δημιούργησε
και εμπορεύτηκε το Predator, μετατρέποντας την Ελλάδα σε έδρα εξαγωγής του λογισμικού.

Σάρα Χάμου: Το πρόσωπο-κλειδί στις εταιρικές δομές. Στέλεχος της Intellexa και σύζυγος του Ντίλιαν, η Χάμου ήταν αυτή που υπέγραφε τις κρίσιμες συμβάσεις με τα data centers στην Ελλάδα, εξασφαλίζοντας την τεχνική βάση για τις παρακολουθήσεις.

Φέλιξ Μπίτζιος: Ο επιχειρηματικός κρίκος. Μέσω της δικής του συμμετοχής στην Intellexa SA στην Ελλάδα, αποτέλεσε τη γέφυρα ανάμεσα στην ισραηλινή τεχνολογία και την εγχώρια αγορά, διατηρώντας ανοιχτούς διαύλους επικοινωνίας με το πολιτικό σύστημα.

Γιάννης Λαβράνος: Ο άνθρωπος των «ειδικών αποστολών»

Πρόκειται για το πρόσωπο που συνδέει το επιχειρηματικό deal με την καρδιά της εξουσίας. Ο Λαβράνος, ο οποίος φέρεται να ελέγχει την εταιρεία Krikel, είχε υφάνει ένα δίχτυ προσωπικών σχέσεων με κορυφαία στελέχη της κυβέρνησης. Όπως
κατέθεσε στο δικαστήριο ο δημοσιογράφος Βασίλης Λαμπρόπουλος, ο Γιάννης Λαβράνος και ο Γρηγόρης Δημητριάδης (τότε Γενικός Γραμματέας και ανιψιός του Πρωθυπουργού) συνδέονταν με βαθιά, παιδική φιλία, η οποία μετέπειτα επισφραγίστηκε και με κουμπαριά.

Η αναφορά στις συγγενικές ή προσωπικές σχέσεις γίνεται αποκλειστικά για πληροφοριακούς λόγους και για την πληρέστερη κατανόηση του δικτύου επαφών μεταξύ των εμπλεκομένων προσώπων. Η ύπαρξη κουμπαριάς ή άλλου είδους προσωπικού δεσμού δεν συνεπάγεται από μόνη της οποιαδήποτε εμπλοκή ή ευθύνη.

Το πλέγμα των ισχυρών δεσμών του Λαβράνου επεκτεινόταν σε ολόκληρο το Υπουργικό Συμβούλιο, καθώς είναι επίσης κουμπάρος με τον Νίκο Παναγιωτόπουλο (τότε Υπουργό Εθνικής Άμυνας), αλλά και με τον Θάνο Πλεύρη (τότε Υπουργό Υγείας). Αυτές οι στρατηγικές συγγένειες δημιούργησαν ένα περιβάλλον απόλυτης οικειότητας ανάμεσα στον βασικό προμηθευτή συστημάτων ασφαλείας και τους καθ’ύλην αρμόδιους υπουργούς, θολώνοντας τις γραμμές μεταξύ ιδιωτικού συμφέροντος και κρατικής λειτουργίας.

Η «Αρχιτεκτονική» της Συγκάλυψης και η Εικονική Διοίκηση

Η δικαστική διερεύνηση αποκάλυψε πώς αυτό το δίκτυο προσώπων λειτούργησε ως ένα «κράτος εν κράτει». Η ακροαματική διαδικασία υπήρξε καταλυτική για την εταιρεία Krikel. Ο κ. Τρίμπαλης, ο οποίος εμφανιζόταν ως διαχειριστής της,
παραδέχθηκε ενώπιον της Δικαιοσύνης πως η δική του παρουσία αποτελούσε μια εικονική διοίκηση, καθώς ο πραγματικός ιδιοκτήτης ήταν ο Γιάννης Λαβράνος.

Η ομολογία του μάρτυρα βάθυνε τη σκιά της συγκάλυψης: ο Τρίμπαλης αποκάλυψε πως, πριν από την κατάθεσή του στην εξεταστική επιτροπή της Βουλής, ο Λαβράνος και ένας συνεργάτης του του είχαν παραδώσει τις ερωτήσεις των βουλευτών της
ΝΔ, ενώ υπήρχε εκ των προτέρων ενημέρωση ακόμη και για τους «αιφνιδιαστικούς» ελέγχους της αστυνομίας στα σπίτια τους.

Το «Τρίγωνο των Κουμπάρων» και το Ταξίδι-Φάντασμα στο Ισραήλ

Οι προσωπικές σχέσεις λειτούργησαν ως ο συνδετικός ιστός του μηχανισμού. Ο τότε Γενικός Γραμματέας του Πρωθυπουργού, Γρηγόρης Δημητριάδης, και ο Γιάννης Λαβράνος συνδέονται με στενή κουμπαριά και μακροχρόνια φιλία. Παράλληλα, ο κ.
Λαβράνος είναι κουμπάρος και με τον τότε Υπουργό Εθνικής Άμυνας, Νίκο Παναγιωτόπουλο.

Στην αίθουσα του δικαστηρίου, η κατάθεση του Θανάση Κουκάκη φώτισε ένα ταξίδι στο Ισραήλ με πολεμικό αεροσκάφος C-130. Ο τότε Υπουργός Άμυνας ταξίδεψε συνοδευόμενος από τον κουμπάρο του, Γιάννη Λαβράνο, ο οποίος φέρεται να χρησιμοποίησε το ψευδώνυμο «Παπαδάκης». Αξιοσημείωτο παραμένει ότι ενώ ο κ. Παναγιωτόπουλος δεν αποτέλεσε στόχο παρακολούθησης, ο υφιστάμενός του, Αρχηγός ΓΕΕΘΑ Κωνσταντίνος Φλώρος, καθώς και στελέχη των εξοπλιστικών (Αλεξόπουλος, Λάγιος), τελούσαν υπό τον έλεγχο του συστήματος ΕΥΠ-Predator.

Η Στοχοποίηση της ΕΛ.ΑΣ. και η Σκιά της Υπόθεσης Καραϊβάζ

Μία από τις πιο σκοτεινές πτυχές αφορά την Πηνελόπη Μηνιάτη, τότε επικεφαλής των εγκληματολογικών ερευνών της ΕΛ.ΑΣ. Η κ. Μηνιάτη, η οποία χειριζόταν την έρευνα για τη δολοφονία του δημοσιογράφου Γιώργου Καραϊβάζ, τέθηκε υπό
παρακολούθηση από την ΕΥΠ μόλις έναν μήνα μετά το έγκλημα, ενώ λίγο αργότερα ενεργοποιήθηκε εναντίον της και το Predator. Για 14 μήνες, η αξιωματικός που αναζητούσε τους δολοφόνους ενός δημοσιογράφου βρισκόταν υπό την πλήρη ψηφιακή εποπτεία του κέντρου.

Το «Ίχνος» του Χρήματος: Από τις Prepaid Κάρτες στο «Πρώτο Θέμα»

Η έρευνα έφερε στο φως τη χρήση μιας προπληρωμένης κάρτας στο όνομα του κρεοπώλη Αιμίλιου Κοσμίδη, η οποία χρησιμοποιήθηκε για 165 συναλλαγές αγοράς εξοπλισμού και αποστολής μολυσμένων μηνυμάτων. Παρά την αναφορά του κ.
Κοσμίδη ότι τρίτο πρόσωπο «έκανε εξυπηρετήσεις στην ΕΥΠ», οι αρχές περιόρισαν τον έλεγχο σε ένα εξαιρετικά μικρό χρονικό δείγμα.

Την ίδια περίοδο, η Krikel φέρεται να διοχέτευσε 111.000€ στον όμιλο του «Πρώτου Θέματος» για «διαφημιστικούς σκοπούς». Το ερώτημα που τέθηκε στο δικαστήριο ήταν αμείλικτο: Τι είδους διαφήμιση χρειαζόταν μια εταιρεία που εμπορευόταν απόρρητο κυβερνητικό λογισμικό; Η διαφήμιση αυτή δεν βρέθηκε ποτέ, παρά το γεγονός ότι και ο εκδότης του μέσου βρισκόταν στη λίστα των στόχων.

Η Επιχείρηση «Spoofing» και η Εκτόξευση της Δράσης

Η χρήση του Predator στην Ελλάδα απέκτησε μαζικά χαρακτηριστικά μετά από μια στοχευμένη επιχείρηση τον Ιανουάριο του 2021. Χρησιμοποιώντας τη μέθοδο spoofing, στάλθηκαν 11 παγιδευμένα μηνύματα που εμφάνιζαν ως αποστολέα τον
αριθμό του Γρηγόρη Δημητριάδη, στοχεύοντας τον τότε Αρχηγό της ΕΛ.ΑΣ., την Εισαγγελέα της ΕΥΠ και τον πρώην Επίτροπο Δημήτρη Αβραμόπουλο.

Αμέσως μετά, η Intellexa προχώρησε σε κατακόρυφη αναβάθμιση της υποδομής της σε data center στο Μαρούσι, τετραπλασιάζοντας τη χωρητικότητα των servers. Από εκείνο το σημείο ξεκίνησε η μαζική στοχοποίηση υπουργών (Δένδιας, Χατζηδάκης, Γεωργιάδης κ.α.), στρατιωτικών και δημοσιογράφων.

Το «Μυστικό» Κέντρο και η Ώρα Μηδέν

Η κατάθεση Κουκάκη έστρεψε το βλέμμα στις εγκαταστάσεις της ΕΥΠ στην Αγία Παρασκευή (ΚΕΤΥΑΚ). Σύμφωνα με τον μάρτυρα, στελέχη της υπηρεσίας διαμόρφωναν τα παγιδευμένα μηνύματα εκεί, ενώ το «παράγωγο» των υποκλοπών
μεταφερόταν στο γραφείο του κ. Λαβράνου στην οδό Σικελιανού. Το τέλος ήρθε απότομα στις 16 Δεκεμβρίου 2021, όταν το Citizen Lab και η Meta αποκάλυψαν τη δράση του λογισμικού επί ελληνικού εδάφους. Μέσα σε μόλις 70 λεπτά από τη δημοσιοποίηση των εκθέσεων, υπάλληλοι της Intellexa εισέβαλαν στο data center και «ξήλωσαν» τους servers σε μια επιχείρηση αστραπή. Η βιασύνη τους να εξαφανίσουν τα ίχνη ήταν τέτοια, που μαζί με τον δικό τους εξοπλισμό αφαίρεσαν εκ παραδρομής και μηχανήματα του data center.

Η Δικαστική Ετυμηγορία και η Επόμενη Μέρα

Παρά τα κενά που άφησε η προκαταρκτική έρευνα του Αρείου Πάγου, η δίκη κατέληξε σε μια ιστορική απόφαση. Ο εισαγγελέας Δημήτρης Παυλίδης, αποδομώντας τους ισχυρισμούς του Ταλ Ντίλιαν περί «παραμυθιών», πρότεινε την ενοχή όλων. Η απόφαση για κάθειρξη 126 ετών σφράγισε την καταδίκη των φυσικών αυτουργών, με τον δικαστή Νίκο Ασκιανάκη να στέλνει σαφές μήνυμα: «Μην υποτιμάτε τη νοημοσύνη μας».

Η Κατάρρευση του Αφηγήματος περί «Ιδιωτών» και η στάση του Ταλ Ντίλιαν

Μετά την έκδοση της δικαστικής απόφασης, ο Ταλ Ντίλιαν διαφοροποίησε αισθητά τη δημόσια στάση του. Σε δηλώσεις του, ο ιδρυτής της Intellexa παραδέχθηκε ότι η εταιρεία του συναλλάσσεται αποκλειστικά με κρατικές οντότητες. Η τοποθέτηση αυτή υπονόμευσε το βασικό επιχείρημα που είχε προβληθεί τα προηγούμενα χρόνια, σύμφωνα με το οποίο το Predator αποτελούσε ένα εργαλείο που μπορούσε να χρησιμοποιείται από ιδιώτες, δρώντας ανεξέλεγκτα στην ελληνική επικράτεια. Αντιθέτως, η παραδοχή του ίδιου του δημιουργού του λογισμικού ενίσχυσε την εκτίμηση ότι η χρήση του συνδεόταν με κρατικού τύπου επιχειρησιακές δομές και όχι με μεμονωμένες πρωτοβουλίες ιδιωτών. Η εξέλιξη αυτή άνοιξε εκ νέου τη συζήτηση για το ποιοι είχαν τη δυνατότητα πρόσβασης στο σύστημα και ποιοι είχαν τελικά τον επιχειρησιακό έλεγχο των παρακολουθήσεων.

Το γεγονός ότι σε αυτή την εξαιρετικά σκοτεινή υπόθεση εμπλέκεται και η σύζυγός του, Σάρα Χάμου, ενίσχυσε την αίσθηση ότι η δημόσια τοποθέτηση του Άλαν Ντίλιαν δεν ήταν απλώς μια απάντηση στις κατηγορίες, αλλά και ένα μήνυμα προς όσους επιχείρησαν να αποστασιοποιηθούν από την υπόθεση. Η στάση του άφησε να εννοηθεί ότι ο ιδρυτής της Intellexa διαθέτει γνώση για τις πραγματικές διασυνδέσεις του δικτύου παρακολουθήσεων, γεγονός που καθιστά την υπόθεση πολιτικά ακόμη πιο εκρηκτική. Ουσιαστικά, το μήνυμα που πολλοί εκτίμησαν ότι επιχείρησε να στείλει προς όσους είχαν εμπλοκή στην υπόθεση θα μπορούσε να συνοψιστεί στη φράση: «Αν πέσω, θα σας πάρω μαζί μου».

Μένει να φανεί αν η συνέχεια αυτού του κατασκοπευτικού θρίλερ θα δικαιώσει τη δικαστική πρωτοβουλία που ξεκίνησε από τον εισαγγελέα και τον δικαστή ενός πρωτοδικείου ή αν η υπόθεση θα ανατραπεί στα επόμενα δικαστικά στάδια. Έμπειροι νομικοί κύκλοι εκτιμούν πάντως ότι η πρωτόδικη απόφαση έχει ήδη ανοίξει έναν νέο κύκλο πολιτικών και θεσμικών εξελίξεων.

Το παρόν άρθρο βασίζεται σε δημοσιογραφικό ρεπορτάζ, καθώς και σε στοιχεία που προέκυψαν από την ακροαματική διαδικασία της δίκης, συμπεριλαμβανομένων καταθέσεων μαρτύρων και εγγράφων που παρουσιάστηκαν ενώπιον του δικαστηρίου.