Mercosur – Πώς η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχασε με αυτογκόλ από τα αποδυτήρια

Ανακαλύψτε περισσότερα άρθρα στα αποτελέσματα αναζήτησης

Προσθήκη του VoiceNews στην Google

Η εμπορική συμφωνία ΕΕ–Mercosur, ένα από τα πιο φιλόδοξα και μακροχρόνια εγχειρήματα της ευρωπαϊκής εμπορικής πολιτικής, κατέληξε σε θεσμικό αδιέξοδο, αποκαλύπτοντας τα όρια της ισχύος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής απέναντι στην εσωτερική πολιτική πίεση των κρατών-μελών.

Παρότι η Κομισιόν είχε πλήρη εικόνα ότι η συμφωνία όδευε προς «ναυάγιο», οι προσπάθειες αποτροπής του πάγου που τελικά επιβλήθηκε αποδείχθηκαν ανεπαρκείς.

Το βράδυ της κρίσιμης ψηφοφορίας στο Στρασβούργο, το πολιτικό παρασκήνιο έβραζε. Η έκβαση κρίθηκε κυριολεκτικά σε λίγες ψήφους, παρά το γεγονός ότι η στάση της πλειοψηφίας των ευρωβουλευτών είχε παγιωθεί εδώ και μήνες.

Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ενέκρινε, με οριακή διαφορά, την προσφυγή στο Δικαστήριο της ΕΕ προκειμένου να κριθεί αν τα κείμενα της συμφωνίας συνάδουν με τις ευρωπαϊκές συνθήκες. Η απόφαση αυτή «παγώνει» τη διαδικασία επικύρωσης για διάστημα που μπορεί να φτάσει έως και τα δύο χρόνια.

Για την πρόεδρο της Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, η εξέλιξη αυτή αποτέλεσε σοβαρό πλήγμα και πολιτική παταγώδη αποτυχία.

Η Mercosur είχε προβληθεί ως στρατηγικό εργαλείο ενίσχυσης του ευρωπαϊκού εμπορίου σε μια περίοδο αυξανόμενης γεωοικονομικής αστάθειας και τεταμένων σχέσεων με τις Ηνωμένες Πολιτείες. Ωστόσο, η πολιτική πραγματικότητα στο εσωτερικό της ΕΕ αποδείχθηκε ισχυρότερη από το στρατηγικό αφήγημα των Βρυξελλών.

Σύμφωνα με αξιωματούχους της Επιτροπής, το ενδεχόμενο ήττας ήταν γνωστό εδώ και εβδομάδες. Υπήρξε συντονισμένη προσπάθεια χαρτογράφησης των ψήφων, άσκησης πίεσης σε αμφιταλαντευόμενους ευρωβουλευτές και ενεργοποίησης κυβερνήσεων και επιτρόπων. Παρ’ όλα αυτά, οι εθνικές πολιτικές ισορροπίες αποδείχθηκαν ανυπέρβλητο εμπόδιο.

Καθοριστικό ρόλο έπαιξαν μεταστροφές της τελευταίας στιγμής, κυρίως από σοσιαλιστές ευρωβουλευτές της Ρουμανίας και κεντροδεξιούς της Ουγγαρίας. Οι αλλαγές αυτές δεν ήταν τυχαίες.

Σε πολλές χώρες όπως Ρουμανία, Ουγγαρία, Γαλλία, Ισπανία και Πολωνία, τα κυρίαρχα κόμματα βρίσκονται υπό ασφυκτική πίεση.

Η συμφωνία Mercosur δικαίως αναδεικνύεται σε σύμβολο «προδοσίας» των αγροτών και της εγχώριας παραγωγής.

Υπό αυτό το βάρος, αρκετοί ευρωβουλευτές επέλεξαν να ευθυγραμμιστούν με το εθνικό ακροατήριο, ακόμη κι αν αυτό σήμαινε σύγκρουση με τη γραμμή των ευρωπαϊκών πολιτικών τους ομάδων.

Η ρήξη έγινε εμφανής και στο εσωτερικό των μεγάλων πολιτικών οικογενειών. Το Ευρωπαϊκό Λαϊκό Κόμμα, οι Σοσιαλιστές και Δημοκράτες και η Renew Europe στήριξαν επισήμως τη συμφωνία, όμως σημαντικές εθνικές αντιπροσωπείες όπως οι Γάλλοι, Ιρλανδοί και  Πολωνοί,  είχαν εδώ και καιρό αποστασιοποιηθεί.

Οι εσωτερικές συνεδριάσεις μετά την ψηφοφορία χαρακτηρίστηκαν από σκληρές αντεγκλήσεις, αλληλοκατηγορίες και πρωτοφανή ένταση, αποκαλύπτοντας βαθιά ρήγματα.

Ιδιαίτερη αίσθηση προκάλεσε η στάση Ρουμάνων σοσιαλιστών, οι οποίοι, υπό την πίεση αγροτικών κινητοποιήσεων  εγκατέλειψαν την επιλογή της αποχής και στήριξαν την προσφυγή στο Δικαστήριο.

Παράλληλα, τα ουγγρικά μέλη του ΕΛΚ κινήθηκαν με γνώμονα τις επικείμενες εκλογές, καθώς η κυβέρνηση Όρμπαν αξιοποίησε τη Mercosur για να κατηγορήσει την αντιπολίτευση ως «όργανο των Βρυξελλών».

Στον ευρωπαϊκό Νότο, οι Ισπανοί ευρωβουλευτές του ΕΛΚ σκλήρυναν τη ρητορική τους για να ανακόψουν τη δυναμική του Vox ενόψει κρίσιμων περιφερειακών εκλογών, ενώ στη Γαλλία η κυβέρνηση Μακρόν αντιτάχθηκε σθεναρά σε κάθε σενάριο προσωρινής εφαρμογής της συμφωνίας χωρίς την έγκριση του Κοινοβουλίου, κάνοντας λόγο για «δημοκρατική εκτροπή».

Το αποτέλεσμα ήταν ένα θεσμικό και πολιτικό αδιέξοδο. Η Επιτροπή απέτυχε όχι επειδή αγνόησε τους κινδύνους, αλλά επειδή δεν μπόρεσε να υπερβεί το θεμελιώδες πρόβλημα της ΕΕ: την κυριαρχία της εθνικής πολιτικής σκοπιμότητας έναντι της κοινής ευρωπαϊκής στρατηγικής.

Η υπόθεση Mercosur αφήνει πίσω της μια «πικρή επίγευση» στους σχεδιαστές της και ένα σαφές μήνυμα: χωρίς πολιτική σύγκλιση στο εσωτερικό των κρατών-μελών, ακόμη και οι φιλόδοξες ευρωπαϊκές συμφωνίες παραμένουν ευάλωτες σε λίγες, αλλά καθοριστικές, ψήφους.