ΜΕΛΕΤΗ «ΚΟΛΑΦΟΣ» ΔΕΙΧΝΕΙ ΟΤΙ Η ΑΘΗΝΑ ΕΓΙΝΕ Η ΠΙΟ ΑΣΦΥΚΤΙΚΗ ΠΡΩΤΕΥΟΥΣΑ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΗΣ - ΔΕΙΤΕ ΤΑ ΝΟΥΜΕΡΑ!

Τα νούμερα ανησυχούν το Voicenews! Τα ενοίκια στην Ελλάδα καλπάζουν, οι μισθοί σέρνονται, και η κυβέρνηση Μητσοτάκη κάθεται αναπαυτικά στον καναπέ της «ανάπτυξης» ενώ εκατομμύρια πολίτες δεν μπορούν πλέον να πληρώσουν ούτε ένα δυάρι. Η μελέτη του ΚΕΦίΜ βγάζει στην φόρα ότι στην Αττική, ένα τυπικό τριάρι καταπίνει το 93,6% του μέσου μηνιαίου μισθού. Ολόκληρο σχεδόν το εισόδημα ενός εργαζόμενου, για τέσσερις τοίχους και μια στέγη. Στον μέσο όρο της Ε.Ε., η αντίστοιχη αναλογία δεν ξεπερνά το 46%.

Κι αν κάποιος σκεφτεί «ας ψάξω κάτι πιο μικρό», η απάντηση είναι εξίσου βάναυση, ένα δυάρι στο λεκανοπέδιο απαιτεί 1.050 ευρώ, δηλαδή το 70,2% ενός μισθού που φτάνει μόλις τα 1.500 ευρώ. Στην Ευρώπη, ο ίδιος εργαζόμενος θα έδινε γύρω στο 31%-34% του μισθού του. Αλλά ο Ευρωπαίος παίρνει κατά μέσο όρο 3.317 ευρώ τον μήνα και ο Έλληνας, μετά από δέκα χρόνια μνημόνια και πέντε χρόνια «νεοδημοκρατικής» ανάπτυξης, εξακολουθεί να τρέχει με μισθό τρίτου κόσμου σε ενοίκια πρώτου.

Το ράλι τιμών

Το 2025, τα ενοίκια στην Ελλάδα αυξήθηκαν κατά 10,9% τον Μάιο σύμφωνα με στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ. Η χώρα κατέγραψε τη δεύτερη μεγαλύτερη αύξηση ενοικίων σε ολόκληρη την Ε.Ε. με 10,1% ετησίως, πίσω μόνο από την Κροατία. Σωρευτικά, μιλάμε για αύξηση τουλάχιστον 40% μέσα στην τελευταία τριετία.

Και τι κάνει η κυβέρνηση; Ανακοινώνει. Ξανα ανακοινώνει. Και μετά ανακοινώνει ότι θα ανακοινώσει. Ένα πρόγραμμα 29 παρεμβάσεων κόστους 2,6 δισ. ευρώ στη διετία 2025-2026 που μοιάζει εντυπωσιακό στα χαρτιά, αλλά στο δρόμο τα ενοίκια συνεχίζουν να γράφουν ιστορικά ρεκόρ. Το «Σπίτι μου ΙΙ», οι επιστροφές ενός ενοικίου, οι μειώσεις ΕΝΦΙΑ, όλα αυτά φαίνονται σαν ασπιρίνη σε ασθενή στην εντατική. Μελέτη ασκεί συστηματική κριτική στο μέτρο «ένα ενοίκιο πίσω», το οποίο λειτουργεί ως ετήσιο bonus χωρίς να μειώνει σταθερά τη στεγαστική επιβάρυνση, προσφέροντας μέση μηνιαία ουσιαστική ενίσχυση κάτω των 25 ευρώ.

Δεν είναι μόνο τα ελληνικά ινστιτούτα που βλέπουν τον γκρεμό. Η ίδια η Ευρωπαϊκή Επιτροπή σύστησε στην Ελλάδα να υιοθετήσει ολοκληρωμένη στρατηγική στέγασης, με χαρτογράφηση του διαθέσιμου αποθέματος και τις ανάγκες ανά περιφέρεια . Αντί αυτού, η κυβέρνηση αρκείται σε αποσπασματικά μέτρα που χαρακτηρίζονται ως ημίμετρα, ενώ οι τιμές συνεχίζουν να καλπάζουν.

Οι Έλληνες κατέβαλαν το 2024 το 35,5% του διαθέσιμου εισοδήματός τους για δαπάνες στέγασης, το υψηλότερο ποσοστό στην Ε.Ε., όπου ο μέσος όρος είναι μόλις 19,2%. Η Ελλάδα πρωταθλήτρια Ευρώπης, αλλά σε αυτό το πρωτάθλημα κανείς δεν θέλει μετάλλιο.

Ακόμα και το ΔΝΤ παρενέβη, προτείνοντας φόρο στα κενά ακίνητα, νέους κανόνες μισθώσεων και επιτάχυνση κατασκευής προσιτών κατοικιών. Αλλά η κυβέρνηση δεν τολμά να ακουμπήσει τα μεγάλα συμφέροντα.

Το τραπεζικό μοντέλο. Σταγόνα-σταγόνα τα σπίτια…

Εδώ είναι το μεγάλο κομμάτι που κανείς δεν θέλει να πειράξει. Οι τράπεζες και οι servicers έχουν καταστεί οι μεγαλύτεροι «ιδιοκτήτες» ακινήτων στην Ελλάδα, διαχειριζόμενοι δεκάδες χιλιάδες ακίνητα από πλειστηριασμούς. Κόκκινα δάνεια ύψους σχεδόν 80 δισ. ευρώ βρίσκονται στα χέρια εταιρειών διαχείρισης, servicers όπως doValue, Intrum, Cepal και QQuant.

Πώς λειτουργεί το κόλπο; Τα funds απέκτησαν τα δάνεια σε πολύ χαμηλές τιμές, μεταξύ 4% και 50% της ονομαστικής αξίας, ενώ οι εισπρακτικές διεκδικούν εξόφληση του 100% από τους δανειολήπτες. Η πώληση αυτών των δανείων χρηματοδοτήθηκε με κρατικές εγγυήσεις πάνω από 20 δισ. ευρώ μέσω του σχεδίου «Ηρακλής».

Και τα ακίνητα; Τα ακίνητα που βγαίνουν σε πλειστηριασμό αγοράζονται από θυγατρικές εταιρείες τύπου REOCO σε χαμηλές τιμές, συχνά στο 50% της αρχικής τιμής, τακτοποιούνται πολεοδομικά και στη συνέχεια μεταπωλούνται σε υψηλότερη τιμή . Ο μέσος χρόνος από τον πλειστηριασμό μέχρι να επιστρέψει ένα ακίνητο στην αγορά ανέρχεται σε 24 μήνες. Δύο ολόκληρα χρόνια που ένα σπίτι παραμένει εκτός αγοράς, ενώ χιλιάδες οικογένειες ψάχνουν απεγνωσμένα στέγη.

Τα ακίνητα κρατιούνται σκόπιμα εκτός κυκλοφορίας, η προσφορά στραγγαλίζεται, και οι τιμές ανεβαίνουν. Ποιος κερδίζει; Τα funds, οι servicers και οι τράπεζες. Ποιος χάνει; Κάθε εργαζόμενος, κάθε φοιτητής, κάθε νέο ζευγάρι που ψάχνει ένα σπίτι στην Αθήνα.

Πρόκειται για έναν ολιγοπωλιακό μηχανισμό που καθορίζει μονομερώς τους όρους ρύθμισης, πιέζει δανειολήπτες σε ασύμφορες συμφωνίες και συχνά αγνοεί την πραγματική οικονομική τους κατάσταση. Κι αυτό γίνεται με τις ευλογίες μιας κυβέρνησης που μιλά για «ελεύθερη αγορά» αλλά εννοεί ελευθερία μόνο για τους μεγάλους.

Η αγοραστική δύναμη καταρρέει

Ενώ από το 2023 τα ενοίκια αυξάνονται με ρυθμούς 5%-10% ετησίως, ο γενικός πληθωρισμός κινείται στο 3%. Αυτή η ψαλίδα 7 ποσοστιαίων μονάδων σημαίνει ότι η στέγαση γίνεται κάθε μήνα πιο ακριβή σε πραγματικούς όρους.

Σχεδόν 27%-30% του πληθυσμού δαπανά πάνω από 40% του εισοδήματος για στέγη, ενώ ο μέσος ευρωπαϊκός μέσος όρος βρίσκεται στο 10%-11%. Πάνω από 60% των νέων 25-34 ετών ζει ακόμα με τους γονείς, σχεδόν διπλάσιο ποσοστό από τον μέσο ευρωπαϊκό.

Αυτή δεν είναι ανάπτυξη. Είναι η γενιά που δεν μπορεί να φύγει από το πατρικό της. Η γενιά που κάνει μαθηματικά κάθε μήνα για να δει αν θα της μείνουν λεφτά για φαγητό μετά το νοίκι. Και η κυβέρνηση Μητσοτάκη πανηγυρίζει για τον δείκτη NPE των τραπεζών που έπεσε στο 3,4%, ξεχνώντας βολικά ότι τα κόκκινα δάνεια δεν εξαφανίστηκαν, απλά άλλαξαν χέρια, κρύφτηκαν πίσω από ξένα funds, και τώρα πνίγουν 2,6 εκατομμύρια δανειολήπτες.

Η χώρα που τα σπίτια μένουν κλειστά ενώ οι πολίτες μένουν άστεγοι

Μισό εκατομμύριο ακίνητα υπολογίζεται ότι μένουν κλειστά στην Ελλάδα. Η Χρυσή Βίζα, το Airbnb, η δεκαετής κατάρρευση της οικοδομικής δραστηριότητας, τα ξένα funds, όλα αυτά δημιούργησαν ένα τοξικό κοκτέιλ. Και η κυβέρνηση; Αντί να φορολογήσει τα κενά ακίνητα, αντί να βάλει φρένο στην αρπαχτή, αντί να χτίσει κοινωνικές κατοικίες, μοιράζει μισές λύσεις, κίνητρα σε ιδιοκτήτες και φοροελαφρύνσεις στους ισχυρούς.

Ακόμα και η πρόταση για αξιοποίηση στρατοπέδων και δημιουργία 2.350 κοινωνικών κατοικιών αφορά μελλοντικά σχέδια, με κρίσιμο ερώτημα πότε θα μετατραπούν σε πραγματικότητα. Γιατί η κρίση δεν περιμένει εξαγγελίες.

Τελικά, ποιανού τα συμφέροντα εξυπηρετεί αυτή η κυβέρνηση;

Χωρίς δομικές παρεμβάσεις με αύξηση της προσφοράς, ρύθμιση της αγοράς, στήριξη των ευάλωτων, η στεγαστική κρίση θα βαθαίνει.

Αλλά η κυβέρνηση Μητσοτάκη προτιμά τη λογική της «σταγόνας» λίγα ακίνητα στην αγορά, πολλά στα χέρια τραπεζών και funds, μισθοί στον πάτο, και ένα θέατρο εξαγγελιών κάθε ΔΕΘ. Η ελληνική μεσαία τάξη, αυτή που η ΝΔ υποτίθεται ότι εκπροσωπεί, δεν μπορεί πλέον να πληρώσει ούτε ένα απλό νοίκι.

Και αυτό είναι πολιτική επιλογή!