Μαφία, διαφθορά και διαφάνεια στη σκιά των Χειμερινών Ολυμπιακών Αγώνων

Οι Χειμερινοί Ολυμπιακοί Αγώνες Μιλάνο–Κορτίνα 2026 δεν αποτελούν μόνο μια παγκόσμια αθλητική γιορτή, αλλά και ένα σκληρό τεστ για το ιταλικό κράτος δικαίου. Πίσω από τις χιονισμένες πίστες και τα φιλόδοξα έργα υποδομής, εξελίσσεται ένας αθέατος αγώνας: η προσπάθεια να αποτραπεί η διείσδυση του οργανωμένου εγκλήματος και να περιοριστεί η διαφθορά που παραδοσιακά συνοδεύει τις μεγάλες διοργανώσεις.

Η υπόθεση που ήρθε στο φως τον Οκτώβριο του 2025, με την επιχείρηση των καραμπινιέρων στο Μπελούνο, λειτούργησε ως καμπανάκι κινδύνου.

Οι συλλήψεις δύο αδελφών, γνωστών για τις σχέσεις τους με βίαιους οπαδικούς και εγκληματικούς κύκλους στη Ρώμη, αποκάλυψαν ότι ακόμη και ένα φαινομενικά απομονωμένο αλπικό θέρετρο όπως η Κορτίνα μπορεί να μετατραπεί σε πεδίο δράσης για κυκλώματα που επιδιώκουν έλεγχο στην αγορά ναρκωτικών, στη νυχτερινή διασκέδαση και κυρίως στα δημόσια έργα.

Οι εισαγγελικές αρχές περιγράφουν ένα γνώριμο μοτίβο: εκφοβισμός, εξαναγκασμός, προσπάθειες χειραγώγησης της τοπικής αυτοδιοίκησης και στόχευση σε συμβάσεις κατασκευών.

Δεν επρόκειτο για «παραδοσιακά» μέλη μαφίας, αλλά για χρήση της λεγόμενης «μαφιόζικης μεθόδου», μιας πρακτικής που βασίζεται στη βία και στον φόβο για την απόσπαση οικονομικού και πολιτικού οφέλους.

Τα στοιχεία της Διεύθυνσης Έρευνας κατά της Μαφίας επιβεβαιώνουν ότι ο κατασκευαστικός τομέας αποτελεί τον κύριο στόχο. Σχεδόν τέσσερις στις δέκα παρεμβάσεις κατά της μαφίας το 2024 αφορούσαν δημόσια έργα, ενώ εκατοντάδες εργοτάξια ελέγχθηκαν για ύποπτες διασυνδέσεις. Η εμπειρία της Expo 2015 στο Μιλάνο, που στιγματίστηκε από σκάνδαλα διαφθοράς, λειτουργεί ακόμη ως αρνητικό προηγούμενο, ιδιαίτερα όταν το κόστος των Ολυμπιακών Αγώνων έχει ήδη ξεπεράσει κατά πολύ τις αρχικές εκτιμήσεις.

Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, η ιταλική κοινωνία των πολιτών επιχείρησε να αλλάξει τους κανόνες του παιχνιδιού. Η πρωτοβουλία «Ανοιχτοί Ολυμπιακοί Αγώνες 26», με τη συμμετοχή οργανώσεων όπως η Libera, πίεσε τους διοργανωτές να υιοθετήσουν πρωτοφανή μέτρα διαφάνειας. Για πρώτη φορά, οι οικονομικές συναλλαγές των Αγώνων συγκεντρώνονται σε μια ενιαία δημόσια πλατφόρμα, η οποία ενημερώνεται τακτικά και επιτρέπει τον έλεγχο από δημοσιογράφους, ερευνητές και πολίτες.

Χάρη σε αυτή την πίεση, αποκαλύφθηκαν κρίσιμα δεδομένα: το μεγαλύτερο μέρος των δαπανών αφορά έργα που δεν σχετίζονται άμεσα με τις αθλητικές εγκαταστάσεις, όπως οδικές υποδομές, ενώ πολλά έργα θα ολοκληρωθούν χρόνια μετά τη λήξη των Αγώνων. Παράλληλα, έγινε γνωστό ότι σημαντικό ποσοστό των παρεμβάσεων προχώρησε χωρίς πλήρη περιβαλλοντική αξιολόγηση, γεγονός που εντείνει τις ανησυχίες για τις «εξαιρέσεις λόγω κατεπείγοντος».

Όπως επισημαίνουν ακτιβιστές κατά της μαφίας, το πρόβλημα δεν είναι η έλλειψη νόμων, αλλά η συστηματική παράκαμψή τους όταν μια διοργάνωση χαρακτηρίζεται «εθνικής σημασίας». Οι Ολυμπιακοί Αγώνες συχνά αντιμετωπίζονται ως κατάσταση έκτακτης ανάγκης, όπου η ταχύτητα υπερισχύει της λογοδοσίας. Αυτό ακριβώς το κενό επιχειρούν να εκμεταλλευτούν τα εγκληματικά δίκτυα.

Παρά τις αδυναμίες, το ιταλικό μοντέλο δείχνει ότι υπάρχει και μια άλλη όψη της χώρας: ένα ισχυρό, οργανωμένο αντιμαφικό κίνημα που δεν περιορίζεται σε καταστολή, αλλά διεκδικεί διαρκή διαφάνεια. Η εμπειρία του Μιλάνο–Κορτίνα ήδη συζητείται ως παράδειγμα για μελλοντικές διοργανώσεις, με στόχο τη δημιουργία ενός διεθνούς πλαισίου ελέγχου των Ολυμπιακών Αγώνων.

Σε μια εποχή που ολοένα και περισσότερες πόλεις αποσύρονται από τη διεκδίκηση της φιλοξενίας λόγω κόστους και σκανδάλων, ο πραγματικός αγώνας ίσως δεν διεξάγεται στα στάδια, αλλά στα εργοτάξια και στα γραφεία όπου αποφασίζονται οι συμβάσεις. Και εκεί, η διαφάνεια αποδεικνύεται το πιο αποτελεσματικό όπλο απέναντι στη μαφία.

ΠΡΟΗΓΟΥΜΕΝΟ ΑΡΘΡΟ

Το Υπουργείο Εξωτερικών των ΗΠΑ εργάζεται για την απέλαση ανώτερων Ιρανών αξιωματούχων και των οικογενειών τους από το έδαφος των ΗΠΑ.

ΕΠΟΜΕΝΟ ΑΡΘΡΟ

Πόσο πληρώνονται τελικά οι εργάτες της Nike;