Κόβουν τα social media στους παπάδες; Τι φοβάται η Ιερά Σύνοδος!

Ανακαλύψτε περισσότερα άρθρα στα αποτελέσματα αναζήτησης

Προσθήκη του VoiceNews στην Google

Η παρουσία των κληρικών στο TikTok, το Instagram και τις άλλες πλατφόρμες δεν τίθεται υπό γενική απαγόρευση. Η συζήτηση στην Ιερά Σύνοδο αφορά τους όρους με τους οποίους μπορούν να αξιοποιούν τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, διατηρώντας την εκκλησιαστική τους ιδιότητα και προστατεύοντας την ποιμαντική σχέση με τους πιστούς.

Το διαδίκτυο έχει γίνει μέρος της καθημερινότητας και η Εκκλησία δεν μπορεί να αγνοήσει τον χώρο στον οποίο επικοινωνούν εκατομμύρια άνθρωποι, ιδίως οι νεότερες ηλικίες. Την ίδια στιγμή, όμως, οι κανόνες των social media ευνοούν συχνά την υπερβολή, την προσωπική προβολή, την έντονη αντιπαράθεση και το κυνήγι της προσοχής. Αυτή την ισορροπία επιχείρησε να εξετάσει η Ιερά Σύνοδος της Ιεραρχίας της Εκκλησίας της Ελλάδος, στη συνεδρίαση της 7ης Οκτωβρίου 2026, υπό την προεδρία του Αρχιεπισκόπου Αθηνών και πάσης Ελλάδος κ. Ιερωνύμου.

Στο επίκεντρο βρέθηκε η εισήγηση του Μητροπολίτη Χαλκίδος κ. Χρυσοστόμου, ο οποίος παρουσίασε ένα πλαίσιο εννέα αρχών για την ψηφιακή παρουσία των κληρικών. Το βασικό ερώτημα δεν ήταν αν οι ιερείς θα χρησιμοποιούν το διαδίκτυο, αλλά με ποιον τρόπο θα το κάνουν, χωρίς να υιοθετούν άκριτα τη λογική της διαδικτυακής αυτοπροβολής.

Η ιερατική ιδιότητα δεν μένει έξω από την οθόνη

Κεντρική θέση της εισήγησης είναι ότι ο κληρικός παραμένει κληρικός και στον ψηφιακό χώρο. Η παρουσία του στο διαδίκτυο δεν συνιστά μια ξεχωριστή δημόσια ταυτότητα, απαλλαγμένη από τις ευθύνες και τις υποχρεώσεις της ιεροσύνης.

Στο ίδιο πλαίσιο, επισημαίνεται ότι ο κάθε κληρικός δεν αποτελεί αυτοτελή εκκλησιαστική αυθεντία. Η δημόσια παρουσία του οφείλει να συνδέεται με τον Επίσκοπο και την τοπική Εκκλησία, ενώ σε ζητήματα που το απαιτούν να λαμβάνεται υπόψη και η Ιερά Σύνοδος. Η διευκρίνιση αποκτά ιδιαίτερη σημασία σε μια εποχή κατά την οποία ένας λογαριασμός με μεγάλο αριθμό ακολούθων μπορεί να δώσει σε έναν κληρικό απήχηση πολύ μεγαλύτερη από εκείνη που θα είχε μέσα στα όρια της ενορίας του.

Η χρήση των σύγχρονων μέσων δεν είναι καινούργιο ζήτημα για την Εκκλησία της Ελλάδος. Υπήρξαν ήδη σχετικές εγκύκλιοι το 2002 και το 2015, ωστόσο το σημερινό περιβάλλον έχει αλλάξει ριζικά, καθώς το Facebook, το Instagram, το YouTube και το TikTok αποτελούν πλέον καθημερινά εργαλεία επικοινωνίας.

Αυτοσυγκράτηση, έλεγχος και σεβασμός

Ένας από τους κανόνες που προτάθηκαν αφορά την πίεση για άμεσο σχολιασμό κάθε κοινωνικού, πολιτικού ή έκτακτου γεγονότος. Η διαρκής ροή πληροφοριών μπορεί να ωθεί τους χρήστες να αντιδρούν αμέσως, όμως, όπως τονίζεται στην εισήγηση, ο κληρικός δεν είναι υποχρεωμένος να παίρνει δημόσια θέση για κάθε θέμα. Η σιωπή, η αναμονή και η προσεκτική αξιολόγηση μιας είδησης μπορούν να αποτελούν υπεύθυνη επιλογή.

Παράλληλα, κάθε πληροφορία χρειάζεται έλεγχο πριν αναπαραχθεί, ιδιαίτερα όταν αφορά πρόσωπα ή σοβαρά εκκλησιαστικά και κοινωνικά ζητήματα. Σε ένα ψηφιακό περιβάλλον όπου οι ψευδείς ειδήσεις και το παραποιημένο περιεχόμενο διαδίδονται γρήγορα, η διασταύρωση δεν είναι τυπική διαδικασία, αλλά βασική προϋπόθεση υπεύθυνης δημόσιας παρουσίας.

Όρια τίθενται και στον τρόπο της αντιπαράθεσης. Η διαφωνία δεν αποκλείεται, όμως δεν μπορεί να μετατρέπεται σε ύβρεις, χλευασμό, διαπόμπευση ή προσωπική απαξίωση. Η δημόσια κριτική, σύμφωνα με το πλαίσιο που παρουσιάστηκε, χρειάζεται να ασκείται με σεβασμό προς τον συνομιλητή.

Ιδιαίτερη προστασία προβλέπεται για τις προσωπικές και εμπιστευτικές συνομιλίες. Ένα μήνυμα στο Messenger, στο WhatsApp ή σε άλλη πλατφόρμα δεν παύει να είναι ιδιωτικό επειδή ανταλλάχθηκε ψηφιακά. Μια προσωπική εξομολόγηση, ένα αίτημα βοήθειας ή μια ευαίσθητη συζήτηση δεν μπορεί να μετατρέπεται σε δημόσιο περιεχόμενο.

Από την ψηφιακή απήχηση στην πραγματική συνάντηση

Ένα ακόμη σημείο αφορά την προσωπική προβολή. Η ψηφιακή δραστηριότητα του κληρικού, σύμφωνα με την εισήγηση, δεν πρέπει να χτίζει ένα προσωπικό «brand» ή να δημιουργεί ένα είδωλο γύρω από το πρόσωπό του. Στόχος είναι να παραπέμπει στην Εκκλησία και στο μήνυμά της, όχι να μετατρέπει τον ιερέα σε επίκεντρο μιας προσωπικής διαδικτυακής επιχείρησης.

Η διαδικτυακή επικοινωνία, όπου είναι δυνατόν, καλείται να λειτουργεί ως γέφυρα προς την πραγματική συνάντηση: την ενορία, τη λατρευτική ζωή και την ανθρώπινη κοινωνία. Το ζητούμενο, επομένως, δεν εξαντλείται στον αριθμό των ακολούθων ή στις προβολές, αλλά στο αν η ψηφιακή επαφή μπορεί να οδηγήσει σε ουσιαστικότερη επικοινωνία.

Αυτό δεν σημαίνει ότι η Εκκλησία απορρίπτει την τεχνολογία ή προκρίνει μια γενική απαγόρευση των social media. Η θέση που παρουσιάστηκε κινείται ανάμεσα στην πλήρη αποχή και στην άκριτη αποδοχή: οι κληρικοί μπορούν να χρησιμοποιούν τα σύγχρονα μέσα, με μέτρο, αυτοσυγκράτηση και σαφή επίγνωση της ιδιότητάς τους.

Παραδείγματα διαφορετικής ψηφιακής παρουσίας

Στην Ελλάδα υπάρχουν ήδη κληρικοί που έχουν αναπτύξει διαφορετικούς τρόπους επικοινωνίας με το κοινό. Ο Μητροπολίτης Νέας Ιωνίας και Φιλαδελφείας κ. Γαβριήλ έχει αξιοποιήσει τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης μέσα από την εκπομπή «Τι είναι η Εκκλησία», όπου συνομιλεί με νέους και απαντά σε ερωτήματά τους. Η προσπάθεια ξεκίνησε την περίοδο της πανδημίας, όταν περιορίστηκαν οι διά ζώσης συναντήσεις, και ο ίδιος έχει χαρακτηρίσει τα social media «σύγχρονο άμβωνα».

Ο π. Ανδρέας Γκατζέλης, ιερέας της Μητρόπολης Μεσογαίας, χρησιμοποιεί το TikTok και άλλες πλατφόρμες ως μέρος της διακονίας του. Διαφορετική είναι η διαδρομή του π. Διονυσίου Ταμπάκη, εφημερίου στο Ναύπλιο, ο οποίος δημιούργησε το μουσικό εγχείρημα «Paradise Metal», συνδυάζοντας βυζαντινούς ύμνους με ήχους heavy metal, techno, hip-hop και ambient. Ο ίδιος έχει εξηγήσει ότι δεν είχε στόχο τη δημοσιότητα και αντιμετωπίζει τη μουσική ως τρόπο δημιουργικής έκφρασης συμβατό με την πίστη του.

Στο TikTok έχει γίνει γνωστός και ο π. Παύλος, ιερέας του Παλαιού Ημερολογίου που λειτουργούσε στην Αγία Κυριακή Μάνδρας. Τα σύντομα, συχνά χιουμοριστικά βίντεό του έχουν συγκεντρώσει μεγάλη απήχηση. Ο ίδιος έχει αναφέρει ότι θέλει να προσεγγίσει τη νεολαία και να μεταφέρει στην Εκκλησία την αγάπη που λαμβάνει μέσα από το διαδίκτυο.

Η συζήτηση στην Ιερά Σύνοδο δείχνει ότι η ψηφιακή παρουσία των κληρικών αντιμετωπίζεται πλέον ως σταθερό μέρος της δημόσιας ζωής της Εκκλησίας. Το ερώτημα είναι αν οι αρχές που παρουσιάστηκαν θα μετουσιωθούν σε συγκεκριμένες κατευθύνσεις για τις Μητροπόλεις και τους κληρικούς. Η πρόκληση παραμένει: πώς αξιοποιούνται τα εργαλεία της εποχής χωρίς η αναζήτηση απήχησης να επισκιάζει τον σκοπό της εκκλησιαστικής παρουσίας.