Κολοσσιαία προβλήματα με τα F-35: Νέα σοκαριστική έκθεση στο Κογκρέσο

Νέο σοκαριστικό χτύπημα δέχεται το πολυδιαφημισμένο πρόγραμμα των μαχητικών αεροσκαφών F-35, καθώς η αναμενόμενη αναβάθμιση Block 4 αναβάλλεται για άλλη μια φορά, αυτή τη φορά έως το 2031 στην καλύτερη περίπτωση. Σύμφωνα με νέα έκθεση του Γραφείου Κυβερνητικής Λογοδοσίας (GAO) των ΗΠΑ, το πρόγραμμα βυθίζεται ακόμη περισσότερο στη λάσπη των καθυστερήσεων και των υπερβάσεων κόστους.

Η αναβάθμιση Block 4, που αποτελεί κρίσιμη τεχνολογική βελτίωση για τα F-35, αντιμετωπίζει τώρα καθυστέρηση τουλάχιστον 5 ετών από το αρχικό χρονοδιάγραμμα. Ταυτόχρονα, το κόστος έχει εκτοξευθεί πάνω από 6 δισεκατομμύρια δολάρια από τις αρχικές εκτιμήσεις, καθιστώντας το ένα από τα πιο προβληματικά αμυντικά προγράμματα στην ιστορία.

Το Πεντάγωνο προσπαθεί να διαχειριστεί την κρίση δημιουργώντας νέο υποπρόγραμμα με στόχο την παράδοση ικανοτήτων σε πιο προβλέψιμο ρυθμό. Ωστόσο, η απόφαση περιλαμβάνει και μείωση του αρχικού πεδίου εφαρμογής του Block 4, γεγονός που σημαίνει ότι οι στρατιωτικές δυνάμεις θα λάβουν λιγότερες ικανότητες από όσες είχαν προγραμματιστεί.

Οι προβλήματα δεν σταματούν στην αναβάθμιση. Η Lockheed Martin, ο κύριος ανάδοχος του προγράμματος, συνεχίζει να παραδίδει αεροσκάφη με τεράστιες καθυστερήσεις. Το 2024, όλα τα 110 αεροσκάφη που παραδόθηκαν είχαν μέση καθυστέρηση 238 ημερών, σχεδόν τετραπλάσια από τις 61 ημέρες του 2023.

Η κύρια αιτία για αυτές τις καθυστερήσεις είναι το Technology Refresh 3 (TR-3), μια κρίσιμη αναβάθμιση υλικού και λογισμικού αξίας 1,9 δισεκατομμυρίων δολαρίων, που αποτελεί προαπαιτούμενο για το Block 4.

Ένα από τα πιο ανησυχητικά στοιχεία που αναδεικνύονται είναι η δραστική επιδείνωση της επιχειρησιακής ικανότητας των F-35 μετά τα πρώτα χρόνια λειτουργίας τους. Σύμφωνα με τα πιο πρόσφατα δεδομένα, το ποσοστό πλήρους επιχειρησιακής ικανότητας (Full Mission Capable Rate) του στόλου F-35 έπεσε στο 30% το 2023, ενώ για τον στόλο δοκιμών ήταν μόλις 9%.

Η κατάσταση γίνεται ακόμη χειρότερα όταν εξετάζονται τα παλαιότερα αεροσκάφη. Τα F-35 που έχουν υπερβεί την πενταετία χρήσης εμφανίζουν σημαντικά χαμηλότερα ποσοστά διαθεσιμότητας, καθώς τα προβλήματα αξιοπιστίας και συντηρησιμότητας συσσωρεύονται με την πάροδο του χρόνου.

Συγκεκριμένα, ο συνολικός στόλος των F-35 σημειώνει διαθεσιμότητα μόλις 50-60%, πολύ κάτω από τον στόχο του 65% που έχει θέσει το πρόγραμμα. Καμμία από τις τρεις εκδόσεις του F-35 (F-35A, F-35B, F-35C) δεν κατάφερε να επιτύχει τους επιθυμητούς στόχους επιχειρησιακής ικανότητας κατά την περίοδο 2018-2023.

Σε μια από τις πιο παράξενες αποκαλύψεις της έκθεσης, φανερώνεται ότι το Πεντάγωνο συνέχισε να καταβάλλει εκατομμύρια δολάρια σε κίνητρα στους αναδόχους, παρά τις συνεχιζόμενες καθυστερήσεις. Η δομή των συμβάσεων επέτρεπε στη Lockheed Martin να λαμβάνει μέρος των κινήτρων ακόμη και όταν τα αεροσκάφη παραδίδονταν έως και 60 ημέρες αργότερα.

Το συνολικό κόστος του προγράμματος F-35 έχει φθάσει πλέον τα 485 δισεκατομμύρια δολάρια μόνο για την ανάπτυξη και προμήθεια. Όμως το πραγματικό σοκ έρχεται όταν υπολογίζεται το συνολικό κόστος ζωής: το Πεντάγωνο εκτιμά ότι το Block 4, οι αναβαθμίσεις κινητήρων, και η συντήρηση των 2.470 προγραμματισμένων αεροσκαφών για τα επόμενα 77 χρόνια θα ξεπεράσουν τα 2 τρισεκατομμύρια δολάρια.

Το GAO διαμορφώνει έξι συστάσεις προς το Υπουργείο Άμυνας, συμπεριλαμβανομένης της:

– Αξιολόγησης της πραγματικής ικανότητας της Lockheed Martin να παραδίδει εγκαίρως

– Επαναξιολόγησης του συστήματος κινήτρων

– Επέκτασης των σύγχρονων πρακτικών ανάπτυξης προϊόντων

Το F-35 Joint Strike Fighter, παρά τις μοναδικές τεχνολογικές του ικανότητες stealth και προηγμένα συστήματα αισθητήρων, έχει εξελιχθεί σε ένα από τα πιο προβληματικά αμυντικά προγράμματα. Οι συνεχιζόμενες καθυστερήσεις, οι υπερβάσεις κόστους, και τα προβλήματα παραγωγής θέτουν σοβαρά ερωτηματικά για το μέλλον του προγράμματος.

Η κατάσταση επιδεινώνεται δραματικά καθώς τα αεροσκάφη γερνούν. Τα F-35 εμφανίζουν συχνότερες βλάβες από ό,τι είχαν προβλέψει οι αρχιτέκτονες του προγράμματος, ενώ η έλλειψη ικανότητας αποτελεσματικής επισκευής έχει δημιουργήσει έναν φαύλο κύκλο προβλημάτων. Τα αεροσκάφη που έχουν ξεπεράσει την πενταετία λειτουργίας αντιμετωπίζουν κρίσιμες βλάβες με ανησυχητική συχνότητα, ενώ ο μέσος χρόνος επισκευής ενός εξαρτήματος φτάνει τις 172 ημέρες – διπλάσιος από τον στόχο του προγράμματος.

Ενώ το Πεντάγωνο σχεδιάζει να αυξήσει την παραγωγή μέχρι το 2032, οι ανάδοχοι αδυνατούν να ανταποκριθούν ακόμη και στους τρέχοντες στόχους παράδοσης. Παράλληλα, τα υπάρχοντα αεροσκάφη καταρρέουν επιχειρησιακά μετά από λίγα χρόνια χρήσης, δημιουργώντας ένα διπλό πρόβλημα: έλλειψη νέων αεροσκαφών και διαρκή υποβάθμιση των παλαιότερων.

Η κατάσταση αυτή δημιουργεί ερωτηματικά όχι μόνο για τις ΗΠΑ, αλλά και για τους διεθνείς συμμάχους που έχουν επενδύσει στο πρόγραμμα.

Το F-35 παραμένει ένα κρίσιμο στοιχείο για την εθνική ασφάλεια των ΗΠΑ και των συμμάχων τους, αλλά οι εξελίξεις δείχνουν ότι η διαδρομή προς την πλήρη υλοποίηση του προγράμματος θα είναι ακόμη πιο μακρά και ακριβότερα από ό,τι είχε προβλεφθεί.