Καρκίνος των ωοθηκών: Ο Σεπτέμβριος είναι ο μήνας ενημέρωσης – Τα συμπτώματα που δεν πρέπει να αγνοούνται

Η έγκαιρη αναγνώριση παραμένει δύσκολη, ενώ οι νέες θεραπείες και οι βιοδείκτες ανοίγουν νέους δρόμους στη μάχη κατά της νόσου

Ο Σεπτέμβριος έχει καθιερωθεί διεθνώς ως μήνας ευαισθητοποίησης για τον καρκίνο των ωοθηκών, μία νόσο που εξακολουθεί να αποτελεί σημαντική πρόκληση για τη Γυναικολογική Ογκολογία.

Ένας από τους βασικούς λόγους είναι ότι στα αρχικά στάδια τα συμπτώματα μπορεί να είναι ασαφή και να μοιάζουν με εκείνα πολύ συχνότερων και λιγότερο σοβαρών παθήσεων. Παράλληλα, δεν υπάρχει μέχρι σήμερα αποτελεσματικός πληθυσμιακός προσυμπτωματικός έλεγχος για γυναίκες μέσου κινδύνου.

Τα συμπτώματα που χρειάζονται προσοχή

Ο καρκίνος των ωοθηκών μπορεί να εμφανιστεί με συμπτώματα που συχνά δεν προκαλούν άμεσα ανησυχία.

Μεταξύ αυτών είναι ο επίμονος πόνος ή η πίεση στην κοιλιά και την περιοχή της πυέλου, το φούσκωμα, η αύξηση της περιμέτρου της κοιλιάς, ο γρήγορος κορεσμός κατά τη διάρκεια του φαγητού, οι αλλαγές στις κενώσεις και η συχνουρία.

Όταν τέτοια συμπτώματα εμφανίζονται για πρώτη φορά και επιμένουν, χρειάζονται ιατρική αξιολόγηση.

Δεν υπάρχει μία μόνο μορφή της νόσου

Ο καρκίνος των ωοθηκών δεν αποτελεί μία ενιαία ασθένεια. Περιλαμβάνει διαφορετικούς ιστολογικούς και μοριακούς τύπους, οι οποίοι μπορεί να έχουν διαφορετική βιολογική συμπεριφορά και να απαιτούν διαφορετική θεραπευτική αντιμετώπιση.

Ο συχνότερος υπότυπος είναι το υψηλού βαθμού ορώδες καρκίνωμα, το οποίο σήμερα θεωρείται ότι σε σημαντικό ποσοστό περιπτώσεων ξεκινά από το επιθήλιο του άκρου των σαλπίγγων.

Υπάρχουν επίσης άλλοι τύποι, όπως το ενδομητριοειδές, το διαυγοκυτταρικό, το βλεννώδες και το χαμηλού βαθμού ορώδες καρκίνωμα.

Η κληρονομικότητα παίζει σημαντικό ρόλο

Ένα σημαντικό ποσοστό των περιστατικών συνδέεται με κληρονομική προδιάθεση. Μεταλλάξεις στα γονίδια BRCA1 και BRCA2 αποτελούν τους πιο γνωστούς γενετικούς παράγοντες κινδύνου, ενώ αυξημένο κίνδυνο μπορούν να συνδέονται και άλλες διαταραχές των μηχανισμών επιδιόρθωσης του DNA, καθώς και το σύνδρομο Lynch.

Για τον λόγο αυτό, το οικογενειακό ιστορικό έχει ιδιαίτερη σημασία. Η γενετική συμβουλευτική και, όπου ενδείκνυται, ο γονιδιακός έλεγχος μπορούν να βοηθήσουν τόσο στην εκτίμηση του κινδύνου της ίδιας της γυναίκας όσο και στην αναγνώριση συγγενών που ενδέχεται να διατρέχουν αυξημένο κίνδυνο.

Οι βιοδείκτες αλλάζουν τη θεραπεία

Τα τελευταία χρόνια η αντιμετώπιση της νόσου γίνεται ολοένα περισσότερο εξατομικευμένη.

Η μοριακή ανάλυση του όγκου και η αξιολόγηση βιοδεικτών, όπως τα BRCA1/2, HRD, FRα και PD-L1, μπορούν σε συγκεκριμένες περιπτώσεις να βοηθήσουν τους γιατρούς να επιλέξουν την καταλληλότερη θεραπευτική στρατηγική.

Ιδιαίτερη εξέλιξη αποτέλεσε η χρήση των αναστολέων PARP, οι οποίοι μπορούν να χρησιμοποιηθούν ως θεραπεία συντήρησης σε κατάλληλες ασθενείς και έχουν συμβάλει στην παράταση του χρόνου χωρίς υποτροπή σε συγκεκριμένους μοριακούς τύπους της νόσου.

Παράλληλα, σε επιλεγμένες περιπτώσεις χρησιμοποιούνται στοχευμένες θεραπείες που αφορούν συγκεκριμένα χαρακτηριστικά των καρκινικών κυττάρων, ενώ η ανοσοθεραπεία και τα νεότερα συζεύγματα αντισώματος-φαρμάκου αποτελούν επίσης πεδία σημαντικής θεραπευτικής εξέλιξης.

Τι ισχύει με τις εξετάσεις

Ο δείκτης CA-125 και το διακολπικό υπερηχογράφημα μπορούν να χρησιμοποιηθούν στη διαγνωστική διερεύνηση όταν υπάρχει υποψία, όμως δεν έχουν αποδειχθεί επαρκείς ως αποτελεσματικός προληπτικός έλεγχος για τον γενικό πληθυσμό.

Αυτό σημαίνει ότι η εμφάνιση επίμονων ή ασυνήθιστων συμπτωμάτων δεν θα πρέπει να αγνοείται, αλλά να αξιολογείται από γιατρό.

Το μήνυμα του Σεπτεμβρίου

Ο Μήνας Ευαισθητοποίησης για τον Καρκίνο των Ωοθηκών υπενθυμίζει τη σημασία της ενημέρωσης και της έγκαιρης ιατρικής αξιολόγησης.

Η γνώση του οικογενειακού ιστορικού, η προσοχή σε νέα και επίμονα συμπτώματα και η εξέλιξη της εξατομικευμένης θεραπείας αποτελούν πλέον βασικά στοιχεία στη μάχη απέναντι στη νόσο.

Παρά τις δυσκολίες στην έγκαιρη διάγνωση, η πρόοδος στη μοριακή ανάλυση και στις στοχευμένες θεραπείες δημιουργεί περισσότερες επιλογές για τις γυναίκες που διαγιγνώσκονται με καρκίνο των ωοθηκών.