Καιρός: Τι δείχνουν τα μοντέλα για τον φετινό χειμώνα στην Ελλάδα – Πού αναμένεται το περισσότερο ψύχος

Οι πρώτες ενδείξεις συνδέουν την πιθανή εξασθένηση του πολικού στροβίλου με χαμηλότερες θερμοκρασίες στη Βόρεια Ευρώπη, ωστόσο η Ελλάδα δεν φαίνεται να επηρεάζεται αντίστοιχα. Τι προβλέπουν τα μοντέλα από τον Δεκέμβριο έως τον Μάρτιο.

Η πιθανή εξασθένηση του πολικού στροβίλου στις αρχές του χειμώνα βρίσκεται στο επίκεντρο των μετεωρολογικών αναλύσεων, καθώς θα μπορούσε να επηρεάσει την ατμοσφαιρική κυκλοφορία και να ευνοήσει την κάθοδο ψυχρών αέριων μαζών σε περιοχές του Βόρειου Ημισφαιρίου.

Η σύγκριση δύο συνόλων κλιματικών και εποχικών προσομοιώσεων, υπό συνθήκες ισχυρού El Niño και δυτικής φάσης της τροπικής ταλάντωσης QBO, αναδεικνύει ένα πιθανό ψυχρό σήμα κυρίως κατά τον Δεκέμβριο. Οι πιο έντονες ενδείξεις εντοπίζονται στις κεντρικές και ανατολικές ΗΠΑ, καθώς και στη ζώνη της Σκανδιναβίας και της βορειοανατολικής Ευρώπης.

Ωστόσο, οι συγκεκριμένες εκτιμήσεις αφορούν μέσες θερμοκρασιακές αποκλίσεις σε προσομοιώσεις και δεν αποτελούν βέβαιη πρόγνωση για την εξέλιξη του καιρού σε κάθε χώρα.

Τι είναι η Αιφνίδια Στρατοσφαιρική Θέρμανση

Η Αιφνίδια Στρατοσφαιρική Θέρμανση, γνωστή ως SSW, είναι ένα φαινόμενο κατά το οποίο η κυκλοφορία του πολικού στροβίλου μπορεί να εξασθενήσει απότομα. Σε ορισμένες περιπτώσεις, οι δυτικοί άνεμοι στην πολική στρατόσφαιρα αντιστρέφονται.

Εάν η διαταραχή μεταφερθεί σταδιακά προς τα χαμηλότερα στρώματα της ατμόσφαιρας, μπορεί να επηρεάσει τη γενική κυκλοφορία, να μεταβάλει τη διαδρομή του αεροχειμάρρου και να δημιουργήσει συνθήκες που ευνοούν τη μεταφορά ψυχρού αέρα προς περιοχές του Βόρειου Ημισφαιρίου.

Αυτό, όμως, δεν συμβαίνει με τον ίδιο τρόπο σε κάθε περίπτωση. Η τελική επίδραση στην επιφάνεια εξαρτάται από τη διάταξη των συστημάτων υψηλής και χαμηλής πίεσης, αλλά και από τη φυσική μεταβλητότητα της ατμόσφαιρας.

Τι δείχνουν τα μοντέλα για τον Δεκέμβριο

Ο Δεκέμβριος είναι ο μήνας κατά τον οποίο οι δύο ομάδες προσομοιώσεων παρουσιάζουν τη μεγαλύτερη σύγκλιση.

Στις κεντρικές και ανατολικές ΗΠΑ καταγράφεται μέση απόκλιση από 0,6 έως 1,7 βαθμούς Κελσίου προς χαμηλότερες θερμοκρασίες. Στην Ευρώπη, το ψυχρό σήμα εμφανίζεται κυρίως στη Σκανδιναβία και τη βορειοανατολική Ευρώπη, όπου οι αποκλίσεις εκτιμώνται σε 1 έως 2 βαθμούς Κελσίου κάτω από τα αντίστοιχα επίπεδα αναφοράς.

Η συγκεκριμένη ατμοσφαιρική διάταξη θα μπορούσε να ευνοήσει τη μεταφορά ψυχρών αέριων μαζών προς τη βόρεια και ανατολική Ευρώπη. Ωστόσο, η ένταση και η κατανομή του ψύχους θα εξαρτηθούν από την ακριβή θέση των βαρομετρικών συστημάτων.

Πώς θα εξελιχθεί η εικόνα από τον Ιανουάριο έως τον Μάρτιο

Από τον Ιανουάριο και μετά, η συμφωνία μεταξύ των μοντέλων περιορίζεται αισθητά. Το ένα σύνολο προσομοιώσεων εμφανίζει εξασθένηση ή ανακατανομή του ψυχρού σήματος, ενώ το άλλο διατηρεί ορισμένες ψυχρές αποκλίσεις στις κεντρικές ΗΠΑ και τη βορειοανατολική Ευρώπη τον Ιανουάριο και σε μικρότερο βαθμό τον Φεβρουάριο.

Οι διαφορές αυτές δείχνουν ότι δεν υπάρχει σαφής εικόνα για τη διάρκεια και την ένταση της πιθανής επίδρασης.

Επιπλέον, οι στατιστικές ενδείξεις στους χάρτες δεν σημαίνουν ότι υπάρχει αντίστοιχη πιθανότητα να επικρατήσει ψύχος σε μια περιοχή. Αφορούν τη στατιστική αξιοπιστία της διαφοράς μεταξύ των ομάδων προσομοιώσεων.

Τι σημαίνουν όλα αυτά για την Ελλάδα

Για τη χώρα μας, η εικόνα είναι διαφορετική από εκείνη της βόρειας Ευρώπης.

Τον Δεκέμβριο, οι προσομοιώσεις εμφανίζουν για την Ελλάδα ουδέτερες έως ελαφρώς θετικές θερμοκρασιακές αποκλίσεις, περίπου από 0 έως +0,5 βαθμούς Κελσίου. Αυτό σημαίνει ότι η πιθανή εξασθένηση του πολικού στροβίλου δεν συνδέεται απαραίτητα με ψυχρή εισβολή στη χώρα μας.

Τον Ιανουάριο, η Ελλάδα παραμένει σε ουδέτερη ζώνη και στα δύο μοντέλα, χωρίς να προκύπτει σαφής ένδειξη για συστηματική μεταφορά ψυχρών αέριων μαζών προς την Ανατολική Μεσόγειο.

Για τον Φεβρουάριο, το μοντέλο CMIP6 υποδεικνύει ελαφρώς υψηλότερες θερμοκρασίες από τις κανονικές, ενώ το SEAS5 διατηρεί ουδέτερη εικόνα.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει ο Μάρτιος, καθώς το SEAS5 εμφανίζει θετικές θερμοκρασιακές αποκλίσεις της τάξης των 1 έως 2 βαθμών Κελσίου στην περιοχή της Ελλάδας και του Αιγαίου.

Γιατί δεν προμηνύεται απαραίτητα βαρύς χειμώνας

Το βασικό συμπέρασμα της ανάλυσης είναι ότι μια πιθανή πρώιμη εξασθένηση του πολικού στροβίλου μπορεί να ευνοήσει ψυχρότερες συνθήκες σε συγκεκριμένες περιοχές του Βόρειου Ημισφαιρίου, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι ολόκληρη η Ευρώπη θα βιώσει έναν ιδιαίτερα ψυχρό χειμώνα.

Ειδικά για την Ελλάδα, η εκδήλωση μιας Αιφνίδιας Στρατοσφαιρικής Θέρμανσης δεν συνεπάγεται αυτόματα βαρυχειμωνιά. Για να σημειωθούν αξιόλογες ψυχρές εισβολές στη χώρα, απαιτείται συγκεκριμένη διάταξη των αντικυκλώνων στη Δυτική Ευρώπη, η οποία δεν φαίνεται να ευνοείται από το μέσο σήμα των συγκεκριμένων προσομοιώσεων.

Σε κάθε περίπτωση, πρόκειται για μακροπρόθεσμες εκτιμήσεις με σημαντικές αβεβαιότητες. Η πραγματική εξέλιξη του χειμώνα θα εξαρτηθεί από την αλληλεπίδραση των ωκεάνιων συνθηκών, της ατμοσφαιρικής κυκλοφορίας και των διαδοχικών καιρικών συστημάτων.