Ιράν: Οικονομική απόγνωση και οργή στους δρόμους – Στο στόχαστρο των διαδηλωτών κυβερνητικά κτίρια

Για τέταρτο συνεχόμενο εικοσιτετράωρο, το Ιράν συγκλονίζεται από μαζικές κινητοποιήσεις, οι οποίες πυροδοτήθηκαν από την κατακόρυφη πτώση της αξίας του εθνικού νομίσματος και το δυσβάσταχτο κόστος ζωής. Οι διαμαρτυρίες, που ξεκίνησαν από την Τεχεράνη, έχουν πλέον επεκταθεί σε πολλές επαρχίες της χώρας, λαμβάνοντας χαρακτηριστικά εξέγερσης.

Η κατάσταση κλιμακώθηκε στη νότια πόλη Φάσα, όπου ομάδες διαδηλωτών επιχείρησαν να εισβάλουν σε τοπικό διοικητικό κτίριο. Οι δυνάμεις ασφαλείας απώθησαν τους συγκεντρωμένους, προχωρώντας σε συλλήψεις, μεταξύ των οποίων και μιας 28χρονης γυναίκας που φέρεται να είχε ηγετικό ρόλο στα επεισόδια. Σύμφωνα με αναφορές, κατά τη διάρκεια των συγκρούσεων τραυματίστηκαν μέλη των σωμάτων ασφαλείας.

Στο πλευρό των καταστηματαρχών που ξεκίνησαν τον αγώνα έχουν ταχθεί πλέον και οι φοιτητές, με συγκεντρώσεις σε μεγάλα πανεπιστημιακά ιδρύματα της χώρας. Η κυβέρνηση, παρά τις διακηρύξεις για διάλογο, εμφανίζεται σκληρή: ο γενικός εισαγγελέας προειδοποίησε με αυστηρή νομική παρέμβαση, τονίζοντας ότι ενώ οι ειρηνικές διαμαρτυρίες για την οικονομία είναι κατανοητές, οποιαδήποτε προσπάθεια αποσταθεροποίησης ή καταστροφής δημόσιας περιουσίας θα παταχθεί αμείλικτα.

Το ριάλ έχει υποστεί ιστορική καθίζηση έναντι του δολαρίου, με την ισοτιμία να έχει σχεδόν υποδιπλασιαστεί μέσα σε έναν χρόνο. Ο πληθωρισμός αγγίζει το 50%, εξανεμίζοντας τα εισοδήματα των πολιτών. Η οικονομία πιέζεται ασφυκτικά από την επαναφορά διεθνών κυρώσεων που σχετίζονται με το πυρηνικό πρόγραμμα της Τεχεράνης, ενώ η αλλαγή στη διοίκηση της Κεντρικής Τράπεζας δεν φαίνεται να έχει καθησυχάσει τις αγορές.

Γεωπολιτικές παρεμβάσεις και κίνδυνοι

Η κατάσταση περιπλέκεται από τις δημόσιες τοποθετήσεις του Ισραήλ και των ΗΠΑ. Η Μοσάντ, μέσω κοινωνικών δικτύων, κάλεσε τους Ιρανούς να εντείνουν τον αγώνα τους, ενώ Αμερικανοί αξιωματούχοι εξέφρασαν τη στήριξή τους στην επιθυμία του λαού για ελευθερία. Αυτές οι παρεμβάσεις αναμένεται να χρησιμοποιηθούν από το καθεστώς ως επιχείρημα για να χαρακτηρίσει τους διαδηλωτές «υποκινούμενους από το εξωτερικό», ανοίγοντας τον δρόμο για βιαιότερη καταστολή.

Κρίση εμπιστοσύνης

Αναλυτές επισημαίνουν ότι το μεγαλύτερο πρόβλημα είναι η πλήρης απώλεια εμπιστοσύνης των πολιτών προς την κυβέρνηση. Μετά τις αιματηρές διαδηλώσεις για τη Μαχσά Αμινί το 2022, το τωρινό κύμα διαμαρτυριών, αν και ξεκινά από οικονομικά αίτια, απειλεί να μετατραπεί σε μια ευρύτερη πολιτική αμφισβήτηση, καθώς οι πολίτες αισθάνονται ότι η ηγεσία τους αδυνατεί να προσφέρει λύσεις στα καθημερινά τους προβλήματα.