Η Τουρκία «κατακτά» τις θάλασσες της Σομαλίας: Ο έλεγχος της αλιείας στο στρατιωτικό ταμείο OYAK

Μια εξαιρετικά αμφιλεγόμενη συμφωνία, που αλλάζει τις γεωπολιτικές ισορροπίες στο Κέρας της Αφρικής, υπεγράφη μεταξύ της Σομαλίας και του OYAK, του επενδυτικού και συνταξιοδοτικού ταμείου των τουρκικών ενόπλων δυνάμεων. Η συμφωνία παραχωρεί τον πλήρη έλεγχο της αλιείας και των αδειοδοτήσεων στις θαλάσσιες ζώνες της Σομαλίας στη νεοσύστατη εταιρεία SOMTURK, η οποία ελέγχεται από το OYAK.

Το κενό εξουσίας και η «τουρκική λύση»

Η SOMTURK ιδρύθηκε μόλις έξι ημέρες πριν από την υπογραφή της συμφωνίας, αποκτώντας άμεσα το αποκλειστικό δικαίωμα έκδοσης αδειών αλιείας και αστυνόμευσης της Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης (ΑΟΖ) της Σομαλίας.

Η Σομαλία διαθέτει μία από τις πλουσιότερες ακτογραμμές στην Αφρική, όμως δεκαετίες αστάθειας επέτρεψαν την ανεξέλεγκτη παράνομη αλιεία. Η Άγκυρα παρουσιάζει τη συμφωνία ως λύση σε αυτό το κενό διακυβέρνησης, ωστόσο η μεταβίβαση κυριαρχικών δικαιωμάτων σε μια ξένη στρατιωτική οντότητα εγείρει σοβαρά ερωτήματα για την εθνική κυριαρχία της χώρας.

Το OYAK, αν και διαχειρίζεται περιουσιακά στοιχεία δισεκατομμυρίων, έχει καταστεί τα τελευταία χρόνια εργαλείο πολιτικής επιρροής.

Ο πρόεδρός του, απόστρατος στρατηγός Ζεκάι Αλκασαλί, είναι μια αμφιλεγόμενη προσωπικότητα που συνδέεται με τα γεγονότα του πραξικοπήματος του 2016 και κατηγορείται για σκοτεινές επιχειρήσεις στη Συρία.

Η τοποθέτησή του στο OYAK ερμηνεύεται ως πολιτική αποκατάσταση με την έγκριση του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν.

Η συμφωνία αυτή δεν πέρασε απαρατήρητη, προκαλώντας έντονες αντιδράσεις σε πολλαπλά επίπεδα:

Οι πολιτικοί ηγέτες από ομοσπονδιακά κρατίδια (Πούντλαντ, Τζουμπαλάντ) καταγγέλλουν ότι η κεντρική κυβέρνηση στο Μογκαντίσου δεν έχει τη δικαιοδοσία να παραχωρεί πόρους των δικών τους υδάτων χωρίς διαβούλευση. Φοβούνται ότι τα έσοδα θα χρησιμοποιηθούν για την καταστολή της περιφερειακής αυτονομίας.

Οι διεθνείς παρατηρητές προειδοποιούν για τον κίνδυνο υπεραλίευσης από τουρκικούς στόλους, καθώς μια εταιρεία συνδεδεμένη με τον στρατό δεν διαθέτει την τεχνογνωσία ή το κίνητρο για βιώσιμη διαχείριση των πόρων.

 και τέλος οι γειτονικές χώρες και δυνάμεις όπως τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και η Αίγυπτος παρακολουθούν με ανησυχία την τουρκική εδραίωση στην Ερυθρά Θάλασσα και τον Ινδικό Ωκεανό.

Αλλά και η  τουρκική αντιπολίτευση επισημαίνει ότι το OYAK εκτρέπεται από τον σκοπό του, αναλαμβάνοντας επικίνδυνα ρίσκα σε ασταθείς περιοχές για να εξυπηρετήσει την κυβερνητική ελίτ.

Συμπερασματικά, η  Τουρκία χρησιμοποιεί πλέον τη Σομαλία ως πεδίο δοκιμής για ένα μοντέλο εξωτερικής πολιτικής που συνδυάζει τη στρατιωτική ισχύ με την οικονομική εκμετάλλευση.

Με τον έλεγχο του λιμανιού, του αεροδρομίου και τώρα της αλιείας, η Άγκυρα μετατρέπει τη στρατιωτική προστασία σε οικονομικό προνόμιο, αναλαμβάνοντας όμως το ρίσκο να εγκλωβιστεί στις χρόνιες εσωτερικές συγκρούσεις της Σομαλίας.