Κυριακή , 23 Φεβρουαρίου 2020
Τελευταία Νέα

Η Πολιτική και οι Πολιτικοί κατά Πλάτωνα…

Ως προς τους ασχολούμενους με τις «δημόσιες υποθέσεις των πόλεων», τους οποίους ο Πλάτων αποκαλεί «θίασο»,τους ζωγραφίζει με τα πιο μελανά χρώματα, γράφοντας και τούτο στον «Πολιτικό» του, όπου προσπαθεί να ορίσει το περιεχόμενο της Πολιτικής και τους χαρακτήρες των ασκούντων την εξουσία…

Κάνει λόγο για «κάποιους πολύ παράξενους ανθρώπους, που το «γένος τους» είναι ανάμεικτο από όλες τις φυλές
και πολλοί απ’ αυτούς μοιάζουν με λιοντάρια και Κενταύρους και άλλα παρόμοια, ενώ πάρα πολλοί με Σατύρους και με τα αδύναμα και πανούργα θηρία, που γρήγορα ανταλλάσσουν μεταξύ τους τις μορφές τους και τις ιδιότητες».

Μετά την περιγραφή αυτή, την οποία στο σχετικό διάλογο με τον Σωκράτη κάνει ο «Ξένος», λέει ο ίδιος: «Και μόλις
τώρα Σωκράτη, νομίζω πως κατάλαβα ποιοι είναι οι άνθρωποι», ενώ προχωρώντας λέει: «Η άγνοια κάνει τα πράγματα να φαίνονται παράξενα στον καθένα. Και ο ίδιος μάλιστα, τώρα, αυτό έπαθα.

Αμφιταλαντεύτηκα, όταν ξαφνικά είδα καθαρά τον θίασο που ασχολείται με τις υποθέσεις των Πόλεων», τον οποίο χαρακτηρίζει «ως τον μεγαλύτερο απατεώνα απ’ όλους τους σοφιστές και τον πιο έμπειρο στην τέχνη της απάτης, αυτόν που, αν και είναι πολύ δύσκολο να τον διακρίνουμε από τους αληθινούς πολιτικούς και βασιλικούς άνδρες, πρέπει να
τον διακρίνουμε, αν πρόκειται να δούμε καθαρά το αντικείμενο της έρευνάς μας».

Προχωρώντας ο διάλογος, ο «Ξένος» διατυπώνει την άποψη ότι «η επιστήμη της διακυβέρνησης των ανθρώπων
είναι σχεδόν, η πιο δύσκολη και πιο σπουδαία…», (βλ. Πλάτων: Πολιτικός. Εκδ. «Το Βήμα» από τις Εκδ.
«Ζήτρος» 2001, εισαγωγή – σχόλια Ι. Χριστόδουλου), σελ. 169-175).

Όπως βλέπουμε, ο Πλάτων έχει την χείριστη γνώμη για τα Πολιτικά Πρόσωπα, που θεωρεί και ως Πολιτικούς απατεώνες, υπογραμμίζοντας όμως τον επιστημονικό χαρακτήρα της Πολιτικής και την άσκηση της εξουσίας
πάνω στους ανθρώπους, που είναι μια πολύ δύσκολη υπόθεση.

Πρόκειται για ένα πολιτικό γεγονός το οποίο στο σύγχρονο δημόσιο βίο της χώρας, υποβαθμίστηκε τελείως, αφού η γνώση των ασχολουμένων με την πολιτική δεν έχει την πρέπουσα σημασία για όσους πρόκειται να κυβερνήσουν την… αγέλη.

Οι πάντες, με πολύ μεγάλη ευκαιρία, διακηρύσσουν ότι είναι κατάλληλοι για την διακυβέρνηση του λαού, έστω κι
αν εκ των υστέρων αναγκάζονται να ξεπλυθούν με την κυνική ομολογία: «Κάναμε λάθη»!

Όμως, το πολιτικό σφάλμα, ο Πλάτων το θεωρεί «αισχρό, κακό και άδικο» (βλ. Πολιτικός, οπ.π.σελ. 191).

Όμως, αυτό το λάθος, το οποίο οι εν Αθήναις Πολιτικάντηδες προσπερνούν με τόση ανευθυνότητα και ελαφρότητα, έχει καθοριστική σημασία για την πορεία των λαών και των εθνών, και γι’ αυτούς ακριβώς τους λόγους, ο περίφημος υπουργός Εξωτερικών του Ναπολέοντος, ο Ταλλεϋράνδος, το χαρακτήρισε ως «έγκλημα».

Την βαρύνουσα πολιτική και εθνική σημασία του «λάθους», σκιαγράφησε η λογοτέχνις Ελευθερία Παπαγαρυφάλλου, με το ομότιτλο ποίημά της, στο οποίο διαβάζουμε:

«Το λάθος το πολιτικό είναι έγκλημα τρανό ξεστρατίζει τη ζωή κι ανοίγει εθνική πληγή που για καιρό θα αιμορραγεί.

Το λάθος το πολιτικό την ζωή σφραγίζει και την κοινωνία πισωγυρίζει. Το λάθος το πολιτικό πρέπει νά’ναι δύσκολα συγχωρετό μα οι άνθρωποι το ξεχνούν αυτό.

Όμως, τούτο το λάθος το τρανό είναι δύσκολα αποτρεπτό μοιάζει με τον μύθο του Σισύφου κι αναπότρεπτα ο άνθρωπος θα πορεύεται μ’ αυτό».

(Δημοσιεύεται στην β’ ποιητική της Συλλογή: «Κοινωνικοί Στοχασμοί», Εκδ. «Πελασγός», Αθήνα 2011, σελ. 16).
Συνεχίζοντας την αναδίπλωση των Πλατωνικών αναζητήσεων για την ορθή πολιτική και τους αληθινούς πολιτικούς, πέφτουμε πάνω σε τούτη την κοινωνιολογική παρατήρηση, δια στόματος του Ξένου: «Μήπως, όμως, αν αυτός που ασκεί βία είναι πλούσιος, είναι και οι πράξεις του της βίας δίκαιες, ενώ αν είναι φτωχός οι ίδιες πράξεις θεωρούνται άδικες»;

Εδώ, κάνω μια παρένθεση για να σημειώσω ότι ο Πλάτων δεν έτρεφε – και δικαίως – μεγάλη εκτίμηση στον λαό, του
οποίου την πλειοψηφία θεωρούσε φαύλη, γράφοντας και τα εξής στην «Πολιτεία» του:

«Οι περισσότεροι δεν δυσκολεύονται να μακαρίζουν και να τιμούν και κατ’ ιδίαν και δημόσια τους φαύλους εκείνους
που έχουν τα πλούτη και την δύναμη, ενώ απεναντίας ελεεινολογούν και περιφρονούν τους άλλους, όταν τύχη να
είναι αδύνατοι και πτωχοί, όσο κι αν παραδέχονται πως είναι καλύτεροι από τους άδικους» (Βιβλίο Β’).

Αυτή δυστυχώς είναι η κοινωνική και πολιτική πραγματικότητα που βασιλεύει και στις σημερινές κοινωνίες των ανθρώπων και γι’ αυτό βλέπουμε με πόσο επαγγελματικό… ζήλο οι Έλληνες Εισαγγελείς τα βάζουν με τους καστανάδες και εφαρμόζουν το… δίκαιο στις γερόντισσες που πουλούν ραδίκια!

Σ’ αυτές τις περιπτώσεις εμφανίζονται ως άτεγκοι φρουροί της… νομιμότητας, ενώ όταν πρόκειται για τα δις των διαφόρων απατεώνων στις διάφορες λίστες για μίζες, εκεί χαλαρώνουν και αθωώνουν για λόγους… αμφιβολίας!

Καταστάσεις, από τραγελαφικές έως εμετικές αλλά αληθινές!

Σκέτο θέατρο η ζωή. Ξαναγυρίζω στον «Πολιτικό», όπου ο Πλάτων προσπαθεί να απεικονίσει τον χρήσιμο πολιτικό – κυβερνήτη για την Πόλη, γράφοντας: «Είτε, τώρα κάποιος πείσει ή και χωρίς να πείσει, πλούσιος ή φτωχός, είτε σύμφωνα με τους γραπτούς νόμους ή και αντίθετα μ’ αυτούς, κάνει τα συμφέροντα για την Πόλη, δεν πρέπει αυτός να είναι ο πιο αληθινός όρος για την ορθή διοίκηση της πόλης, σύμφωνα με τον οποίο ο σοφός και καλός άνδρας να διευθύνει τις υποθέσεις της πόλης»;

Απαντά στο ερώτημα με το εξής παράδειγμα: Όπως ακριβώς ο καπετάνιος φροντίζει πάντα για το καλό του
πλοίου και των ναυτών, χωρίς να δίνει γραπτές οδηγίες, αλλά κάνοντας την τέχνη του νόμο και σώζει εκείνους που
ταξιδεύουν μαζί του, έτσι και με τον ίδιο αυτό τρόπο, δε θα μπορούσε να ιδρυθεί ένα σωστό πολίτευμα από εκείνους που μπορούν να εξουσιάζουν κάνοντας την τέχνη ισχυρότερη από τους νόμους»;

Προσθέτει: «Και σ’ όλα που κάνουν οι σοφοί κυβερνήτες δεν υπάρχει σφάλμα όσο διατηρούν μια σημαντική αρχή με
νου και τέχνη, πάντα να μοιράζουν στους πολίτες την τέλεια δικαιοσύνη και να είναι ικανοί να τους σώσουν και να τους κάνουν, όσο είναι δυνατόν καλύτερους απ’, ό,τι ήταν» (βλ. σελ. 191-193).

Όπως βλέπουμε, πάνω απ’ όλα και πάνω απ’ όλους ο Πλάτων θέτει τα συμφέροντα της πόλης και του λαού και αυτό το πρώτιστο καθήκον οφείλουν να υπηρετούν οι σωστοί πολιτικοί με την ταυτόχρονη υποχρέωσή τους «να κάνουν καλύτερους τους πολίτες απ’ ό,τι ήσαν», όπερ σημαίνει ότι τους αναγνωρίζει και ένα παιδευτικό καθήκον
για την σωστή αγωγή τους!

Εδώ ο φιλόσοφος ανοίγει ένα τεράστιο πρόβλημα για την πολιτική συμπεριφορά των πολιτικών, οι οποίοι με τις
πράξεις και παραλείψεις τους δίνουν το τόνο στην ηθική αγωγή των πολιτών, όπως έλεγε και ο Ισοκράτης, ότι «το
ήθος της πόλεως είναι όμοιο με το ήθος των αρχόντων».

Καταλήγοντας ο Πλάτων επιχειρεί να δώσει το εννοιολογικό περιεχόμενο της Πολιτικής, ως επιστήμης βασιλικής, λέγοντας: «Εκείνη όμως που ελέγχει όλες τις πολιτικές δραστηριότητες, για τις οποίες έχει τις φροντίδες για τους νόμους και για όλες τις υποθέσεις της πόλης και όλα τα συνυφαίνει πολύ σωστά, θα μπορούσαμε νομιμότατα, περικλείοντας στην ονομασία της την καθολική της ισχύ, να την ονομάσουμε πολιτική» (σελ.229).

Για την υπεύθυνη όμως και αποδοτική άσκησή της, θέτει δύο βασικές προϋποθέσεις που πρέπει να συνυπάρχουν
στους Πολιτικούς: Την σύνεση και την γενναιότητα. Λέει: «Ας πούμε, τότε, πως αυτός είναι ο σκοπός του υφάσματος της πολιτικής πράξης, η άμεση ύφανση του χαρακτήρα των γενναίων και συνετών ανθρώπων, όταν με την ομόνοια και την φιλία, η βασιλική τέχνη (πολιτική) τους συγκεντρώσει σε μια κοινή ζωή, και κατασκευάσει, έτσι το μεγαλοπρεπέστερο και το πιο υπέροχο ύφασμα, τυλίγει όλους τους άλλους μέσα στις πόλεις, δούλους και ελεύθερους, και τους συνέχει μ’ αυτό το υφαντό και χωρίς να παραλείψει κάτι από εκείνα που ανήκουν σε μια ευτυχισμένη πόλη, κυβερνά και επιβλέπει» (σελ.251).

Συμπέρασμα: Για τον Πλάτωνα, τόσο η πολιτική όσο και οι πολιτικοί είναι μια πάρα πολύ σοβαρή υπόθεση, στην οποία η σύγχρονη Ελλάδα της φαιδράς πορτοκαλέας δεν δίνει την δέουσα προσοχή και βαρύτητα.

Του πολίτη Π. Λ. ΠΑΠΑΓΑΡΥΦΑΛΛΟΥ

Διαβάστε την συνέχεια του άρθρου...
Shares