Η περιφρόνηση: Ο αθόρυβος δολοφόνος των σχέσεων

Ανακαλύψτε περισσότερα άρθρα στα αποτελέσματα αναζήτησης

Προσθήκη του VoiceNews στην Google

Δεν είναι οι συγκρούσεις για τα οικονομικά, ούτε η απιστία ή η σταδιακή συναισθηματική απομάκρυνση που αποτελούν απαραίτητα τη μεγαλύτερη απειλή για μια σχέση. Σύμφωνα με τους ειδικούς της ψυχολογίας, υπάρχει μια πολύ πιο διαβρωτική και συχνά υποτιμημένη συμπεριφορά που υπονομεύει τις σχέσεις εκ των έσω: η περιφρόνηση.

Αν και εκδηλώσεις όπως ένα ειρωνικό σχόλιο, ένα μορφαστικό βλέμμα ή μια σαρκαστική ατάκα μπορεί να μοιάζουν ακίνδυνες, στην πραγματικότητα διαταράσσουν σοβαρά την επικοινωνία και την αίσθηση εγγύτητας ανάμεσα στους συντρόφους. Ο διεθνούς φήμης ψυχολόγος Dr. John Gottman επισημαίνει ότι η περιφρόνηση αποτελεί τον πιο αξιόπιστο προγνωστικό δείκτη διάλυσης μιας σχέσης. Ύστερα από δεκαετίες ερευνών, κατέληξε στο συμπέρασμα ότι τέσσερις συμπεριφορές προαναγγέλλουν το διαζύγιο: η κριτική, η αμυντική στάση, η συναισθηματική απόσυρση και η περιφρόνηση — με την τελευταία να θεωρείται η πλέον καταστροφική.

Η περιφρόνηση συχνά εκφράζεται με λεπτούς τρόπους που περνούν απαρατήρητοι. Ένα ειρωνικό σχόλιο, μια κοροϊδευτική μίμηση, μια απαξιωτική γκριμάτσα ή μια αδιάφορη απάντηση του τύπου «ό,τι να ’ναι» μεταφέρουν ένα ξεκάθαρο μήνυμα: έλλειψη σεβασμού και αποδοχής. Όταν αυτή η συμπεριφορά επαναλαμβάνεται, ο αποδέκτης της αρχίζει να νιώθει μειωμένος, αόρατος και συναισθηματικά απορριφθείς.

Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η χρήση εκφράσεων όπως το «whatever», οι οποίες συχνά επιστρατεύονται για να τερματίσουν μια συζήτηση. Ωστόσο, αυτό που πραγματικά ακούγεται είναι η αδιαφορία απέναντι στην άποψη και τα συναισθήματα του άλλου. Πρόκειται για έναν λεκτικό μηχανισμό απαξίωσης, ο οποίος αποδυναμώνει κάθε προσπάθεια ουσιαστικής επικοινωνίας. Οι υγιείς σχέσεις, αντίθετα, βασίζονται στην ενεργητική ακρόαση και στον αμοιβαίο σεβασμό.

Ανάλογη προσοχή απαιτείται και στον σαρκασμό. Ακόμη κι όταν παρουσιάζεται ως χιούμορ ή στοιχείο χαρακτήρα, συχνά βιώνεται από τον σύντροφο ως συγκαλυμμένη επίθεση. Οι ειδικοί υπογραμμίζουν ότι η περιφρόνηση δεν πηγάζει από μια απλή διαφωνία, αλλά από ένα αίσθημα ανωτερότητας. Και αυτό το αίσθημα, αργά ή γρήγορα, οδηγεί σε συναισθηματικό κλείσιμο και απομάκρυνση.

Τέλος, καθοριστικό ρόλο παίζει και η γλώσσα του σώματος. Η αποφυγή οπτικής επαφής, οι σταυρωμένοι ώμοι, οι αναστεναγμοί ή οι εκφράσεις εκνευρισμού λειτουργούν ως σιωπηρά μηνύματα απόρριψης. Ακόμη και χωρίς λόγια, η απαξίωση γίνεται αισθητή. Αντί για συσσώρευση έντασης, οι ειδικοί συνιστούν την έγκαιρη και ήρεμη έκφραση των ενοχλήσεων, με ειλικρίνεια και σεβασμό.