Γράφει ο Παρατηρητής
Στις εκλογές της 27ης Οκτωβρίου, η συμμετοχή στο Ισραήλ έφθασε το 77,9%, το υψηλότερο ποσοστό από το 1999. Η κινητοποίηση έφερε ιστορικό ρεκόρ 19 εδρών στα αραβικά κόμματα. Η χώρα, όμως, παρέμεινε χωρίς συμφωνημένη κυβερνητική πλειοψηφία. Ο Benjamin Netanyahu έχασε την πλειοψηφία του. Ο Gadi Eisenkot δεν εξασφάλισε τη δυνατότητα να τον διαδεχθεί. Παραμένει, επομένως, πιθανό ένα παρατεταμένο αδιέξοδο, με τον απερχόμενο πρωθυπουργό να εξακολουθεί να ασκεί εξουσία.
Η πλήρης καταμέτρηση δίνει 53 έδρες στο μπλοκ Netanyahu και 48 στις δυνάμεις γύρω από τον Eisenkot. Οι δύο αραβικές λίστες εξασφάλισαν 19 έδρες. Το Likud παραμένει πρώτο με 27 έδρες, έναντι 21 του Yashar. Οι 67 βουλευτές εκτός του πρωθυπουργικού μπλοκ δεν αποτελούν ενιαία αντιπολίτευση με συμφωνημένο πρόγραμμα και κοινό υποψήφιο.
Η υψηλή συμμετοχή και η αυξημένη αραβική εκπροσώπηση έχουν ιδιαίτερη πολιτική σημασία. Η απουσία κομματικής αυτοδυναμίας είναι συνηθισμένη στο ισραηλινό αναλογικό σύστημα. Η πόλωση φαίνεται στους αποκλεισμούς που εμποδίζουν τον σχηματισμό κυβέρνησης, παρά τη μαζική συμμετοχή. Οι ηγεσίες καλούνται τώρα να διαπραγματευτούν μέσα στα όρια που οι ίδιες έθεσαν.
Ο Eisenkot απέδειξε ότι μπορεί να ηγηθεί μιας ισχυρής εναλλακτικής δύναμης. Δεν κατόρθωσε, όμως, να μετατρέψει τη φθορά του Netanyahu σε καθαρή εντολή διαδοχής. Η δυσαρέσκεια προς τον πρωθυπουργό δεν μεταφράζεται αυτομάτως σε στήριξη του Eisenkot. Το αποτέλεσμα τον υποχρεώνει να αναζητήσει συνεργασίες που προεκλογικά απέρριπτε. Διαφορετικά, θα πρέπει να αποδεχθεί ότι η επιθυμία αλλαγής μπορεί να μη φέρει νέα κυβέρνηση.
Οι αραβικές έδρες και το κόστος των αποκλεισμών
Η δυνατότητα σχηματισμού κυβέρνησης εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τη στάση απέναντι στα αραβικά κόμματα. Η Joint List κέρδισε 11 έδρες και το κόμμα United Arab List (Raam) 8. Η αποδοχή ή η απόρριψη της στήριξής τους αλλάζει τις διαθέσιμες πλειοψηφίες. Δεν αποτελούν τη μοναδική πιθανή διέξοδο. Ο αποκλεισμός τους, όμως, υποχρεώνει τον Eisenkot να αναζητήσει ρήγματα στο αντίπαλο μπλοκ.
Η άνοδός τους δεν εξηγείται από κάποια αιφνίδια δημογραφική ανατροπή. Οι εκτιμήσεις της ισραηλινής στατιστικής αρχής καταγράφουν αύξηση των Αράβων εκλογέων που κατοικούν μόνιμα στη χώρα. Ο αριθμός τους ήταν περίπου 1.044.000 το 2022 και 1.159.000 το 2026. Το μερίδιό τους στο συγκεκριμένο εκλογικό σώμα αυξήθηκε από 17 σε 18 τοις εκατό. Η εκλογική κινητοποίηση και η μετατροπή των ψήφων σε έδρες έχουν τη δική τους βαρύτητα. Οι αριθμοί αφορούν συγκεκριμένη κατηγορία πολιτών με δικαίωμα ψήφου και όχι το σύνολο των Παλαιστινίων της περιοχής.
Ο Eisenkot και οι περισσότεροι σύμμαχοί του έχουν αποκλείσει την κυβερνητική συνεργασία με αραβικά κόμματα. Υπάρχει σοβαρός αντίλογος στην κριτική αυτής της επιλογής. Κανένα κόμμα δεν υποχρεούται να συμμαχήσει με άλλο. Το Παλαιστινιακό, η ασφάλεια και η σχέση θρησκείας και κράτους δημιουργούν πραγματικές διαφωνίες. Το Raam και η Joint List έχουν επίσης διαφορετικές πολιτικές διαδρομές. Η απομάκρυνση ενός προσώπου δεν αρκεί ως κυβερνητικό πρόγραμμα. Όποιος διατηρεί όλους τους αποκλεισμούς του οφείλει να εξηγήσει πώς θα επιτύχει την αλλαγή που υποσχέθηκε.
Οι καταγγελίες περί ξένης χρηματοδότησης της κινητοποίησης Αράβων ψηφοφόρων επιβαρύνουν αυτή τη διαπραγμάτευση. Χρειάζονται έρευνα, χωρίς να μετατρέπονται σε συλλογικό κατηγορητήριο. Η διοίκηση της Εκλογικής Επιτροπής απέρριψε τους ισχυρισμούς συστηματικής νοθείας. Η Shin Bet χαρακτήρισε την έρευνά της περιορισμένη. Η πολιτική χρήση ανεπιβεβαίωτων κατηγοριών αυξάνει το κόστος συνεργασίας με αραβικά κόμματα και διευκολύνει την παράταση του αδιεξόδου.
Η εντολή και η αριθμητική της ανοχής
Ο πρόεδρος Isaac Herzog διαθέτει περιθώριο επιλογής κατά την ανάθεση της εντολής σχηματισμού κυβέρνησης. Δεν δεσμεύεται από την πρωτιά του Likud, ούτε μπορεί να υποκαταστήσει την κοινοβουλευτική εμπιστοσύνη. Μετά τις διαβουλεύσεις, κριτήριο είναι ποιος εμφανίζει τις καλύτερες προοπτικές σχηματισμού κυβέρνησης. Η προσωπική προτίμηση δεν αρκεί για να δικαιολογήσει την επιλογή του. Ούτε η ανάθεση της εντολής αρκεί για την ανάληψη της πρωθυπουργίας.
Ο πρώτος εντολοδόχος έχει 28 ημέρες, με δυνατότητα παράτασης έως 14 ημέρες. Μπορεί να ακολουθήσει δεύτερη προσπάθεια 28 ημερών και κατόπιν περίοδος 21 ημερών. Σε αυτήν, 61 βουλευτές μπορούν να προτείνουν υποψήφιο, ο οποίος διαθέτει άλλες 14 ημέρες. Η διαδικασία επιτρέπει παρατεταμένη διαπραγμάτευση πριν εξαντληθούν οι δυνατότητες και προκύψουν νέες εκλογές.
Για την αρχική ψήφο εμπιστοσύνης δεν απαιτούνται υποχρεωτικά 61 θετικές ψήφοι. Αρκεί οι ψήφοι υπέρ να είναι περισσότερες από τις ψήφους κατά. Οι αποχές δεν προσμετρώνται σε καμία από τις δύο κατηγορίες, ακόμη και όταν οι βουλευτές είναι παρόντες. Στις 13 Ιουνίου 2021, η κυβέρνηση των Naftali Bennett και Yair Lapid εγκρίθηκε με 60 ψήφους έναντι 59 και μία αποχή. Το Raam, όμως, συμμετείχε επίσημα στον συνασπισμό. Η κυβέρνηση εκείνη δεν στηριζόταν απλώς σε εξωτερική αραβική ανοχή.
Σήμερα, μια άτυπη συμφωνία αποχής θα μπορούσε να επιτρέψει σε κόμματα να διευκολύνουν την κυβερνητική αλλαγή χωρίς επίσημη συμμετοχή στον συνασπισμό. Η πολιτική εξάρτηση θα παρέμενε ορατή. Αν απέχουν και οι 19 Άραβες βουλευτές, οι 48 του Eisenkot εξακολουθούν να υπολείπονται των 53 του Netanyahu. Χρειάζονται επιπλέον αποχές από το αντίπαλο μπλοκ ή αραβικές θετικές ψήφοι. Με υπερψήφιση των οκτώ του Raam και αποχή των 11 της Joint List, προκύπτει θεωρητικά αποτέλεσμα 56 προς 53.
Υπάρχουν αναφορές για διερευνητικές επαφές με στελέχη του υπερορθόδοξου κόμματος United Torah Judaism για πιθανή ανοχή σε κυβέρνηση Eisenkot. Εάν οι επτά βουλευτές του απείχαν, μαζί με τους 19 των αραβικών κομμάτων, η υποθετική αναλογία θα γινόταν 48 προς 46. Δεν υπάρχει επιβεβαιωμένη συμφωνία. Υπάρχει σοβαρή σύγκρουση για τη στρατιωτική θητεία και τις εξαιρέσεις που διεκδικούν οι υπερορθόδοξοι.
Μια κυβέρνηση ανοχής θα ήταν περισσότερο ευάλωτη, ιδίως αν η συνεννόηση περιοριζόταν στην πρώτη ψηφοφορία. Θα χρειαζόταν επαναλαμβανόμενες συμφωνίες για προϋπολογισμούς και σημαντικά νομοσχέδια. Αυτό δεν προδικάζει σύντομη ζωή. Η αντικατάστασή της μέσω εποικοδομητικής δυσπιστίας απαιτεί 61 βουλευτές υπέρ άλλης κυβέρνησης. Η αντοχή της θα εξαρτιόταν από το εύρος και τη διάρκεια των δεσμεύσεων, την πειθαρχία των εταίρων και την εξέλιξη των συγκρούσεων.
Παραμένει και η δυνατότητα ευρύτερης συμφωνίας με το Likud. Μια τέτοια επιλογή θέτει δύσκολα ερωτήματα για την ηγεσία, το πρόγραμμα και τις εγγυήσεις εφαρμογής.
Στο μεταξύ, ο Netanyahu παραμένει επικεφαλής της απερχόμενης κυβέρνησης, η οποία διατηρεί νόμιμες αρμοδιότητες στην εξωτερική πολιτική και στις στρατιωτικές επιχειρήσεις, με αυξημένη, όμως, υποχρέωση αυτοσυγκράτησης. Η αδυναμία συμφωνίας των αντιπάλων του προσφέρει στον Netanyahu πραγματικό πλεονέκτημα χρόνου.
Τι διακυβεύεται για την Ελλάδα
Η Αθήνα χρειάζεται να εξετάσει αυτές τις εξελίξεις χωρίς να εξισώνει την αλλαγή πρωθυπουργού με αλλαγή στρατηγικής. Ο Eisenkot υποστηρίζει τη διάλυση της στρατιωτικής ισχύος της Hamas και αντιτίθεται στη δημιουργία παλαιστινιακού κράτους. Για το ιρανικό πυρηνικό ζήτημα, αφήνει ανοιχτές τη στρατιωτική οδό και τη διπλωματική διευθέτηση με αμερικανική στήριξη, σύμφωνα με το Reuters. Η αντιπαράθεσή του με τον Netanyahu συνυπάρχει με σημαντικές συγκλίσεις στους στόχους ασφαλείας.
Εάν αναλάβει, θα είναι ο πρώτος πρωθυπουργός από την κοινότητα των Mizrahi. Πρόκειται για Εβραίους με ρίζες στη Μέση Ανατολή και τη Βόρεια Αφρική. Η οικογένειά του προέρχεται από το Μαρόκο. Η εξέλιξη θα είχε μεγάλη συμβολική σημασία. Η καταγωγή, όμως, δεν προδικάζει προσέγγιση με τους Παλαιστινίους ούτε συγκεκριμένη στάση απέναντι στον αραβικό κόσμο.
Ο Donald Trump στήριξε προεκλογικά τον Netanyahu. Ο Eisenkot επιδιώκει στενή συνεργασία με την Ουάσιγκτον και έχει ταχθεί υπέρ του αμερικανικού σχεδίου για τη Γάζα. Θέτει ως προϋπόθεση τον πλήρη αφοπλισμό της Hamas. Θα χρειαστεί να οικοδομήσει τη δική του σχέση με τον Αμερικανό πρόεδρο. Η αλλαγή προσώπου αφήνει περιθώριο διαφορετικών χειρισμών, χωρίς να εγγυάται ειρήνευση. Η OCHA εξακολουθεί να καταγράφει επιθέσεις και αναφερόμενες απώλειες αμάχων στη Γάζα, παρά την εκεχειρία.
Για την Ελλάδα, η συνέχεια της διμερούς συνεργασίας έχει πλέον συγκεκριμένο περιεχόμενο. Η συμφωνία περίπου τριών δισεκατομμυρίων ευρώ για το Achilles Shield υπογράφηκε στις 31 Αυγούστου. Αφορά πολυεπίπεδη αεράμυνα και βιομηχανική συνεργασία. Τον Οκτώβριο, ο Κυριάκος Μητσοτάκης επιβεβαίωσε ότι η ανάπτυξη των συστημάτων θα εκτείνεται στα επόμενα χρόνια. Οι δεσμεύσεις αυτές εκτιμάται ότι θα διαρκέσουν πέρα από μία κυβερνητική θητεία.
Αυτή η θεσμική και συμβατική βάση στηρίζει την εκτίμηση ότι η συνεργασία μπορεί να συνεχιστεί υπό τον Eisenkot. Η Αθήνα χρειάζεται επαφές με τους πιθανούς νέους συνομιλητές της, σταθερούς διαύλους μεταξύ των αμυντικών θεσμών και παρακολούθηση της εφαρμογής των συμφωνιών. Το εκλογικό αδιέξοδο δεν τεκμηριώνει από μόνο του καθυστερήσεις. Μια παρατεταμένη κυβερνητική αβεβαιότητα θα έκανε, όμως, ακόμη πιο χρήσιμη την έγκαιρη συνεννόηση για αποφάσεις που απαιτούν πολιτική ευθύνη.
Υπάρχει σαφές όριο στη σύγκλιση των δύο χωρών. Το ελληνικό υπουργείο Εξωτερικών επανέλαβε στις 7 Οκτωβρίου τη στήριξή του στη λύση δύο κρατών και στην ασφάλεια του Ισραήλ. Η θέση αυτή διαφέρει από τη διακηρυγμένη στάση του Eisenkot για τη δημιουργία παλαιστινιακού κράτους. Η Ελλάδα οφείλει να διατηρήσει τη δική της γραμμή και τις σχέσεις της με την Αίγυπτο και τον αραβικό κόσμο. Μια στρατηγική συνεργασία χρειάζεται να αντέχει ακόμη και όταν οι εταίροι διαφωνούν σε σημαντικά ζητήματα.
Η συνέχιση των συγκρούσεων επηρεάζει ελληνικά συμφέροντα μέσω της ναυσιπλοΐας, των ενεργειακών αγορών και των εφοδιαστικών αλυσίδων. Στην ομιλία του στον ΟΗΕ τον Σεπτέμβριο, ο Μητσοτάκης συνέδεσε αυτές τις απειλές με την προστασία των θαλάσσιων οδών. Η Αθήνα έχει λόγο να επιδιώκει εφαρμόσιμες διευθετήσεις που περιορίζουν τη βία, διατηρώντας αυτοτελή περιφερειακή πολιτική.
Η ισραηλινή κάλπη αύξησε το βάρος κομμάτων που πολλοί διεκδικητές της εξουσίας αρνούνται να δεχθούν ως πιθανούς κυβερνητικούς συνομιλητές. Αυτός ο αποκλεισμός μπορεί να δώσει στον Netanyahu χρόνο που δεν του εξασφάλισαν οι έδρες του. Ο Eisenkot καλείται να εξηγήσει ποιες δεσμεύσεις είναι έτοιμος να αναθεωρήσει και για ποιο πρόγραμμα. Η Ελλάδα χρειάζεται να προετοιμαστεί για την έκβαση της διαπραγμάτευσης, προστατεύοντας τη συνέχεια της συνεργασίας και την ανεξαρτησία των επιλογών της.
![](https://voicenews.gr/wp-content/uploads/2026/05/our-viber-1.png")
