Η «κουτσομπόλα» είχε θέση στο σαλόνι — Και πάνω της έμπαινε το τηλέφωνο
«Καριόλα» και «κουτσομπόλα»: Οι λέξεις που κάποτε… επίπλωναν τα ελληνικά σπίτια
Ένα κρεβάτι, ένα κάθισμα για το τηλέφωνο και ένα σκεύος που ζέσταινε τα σεντόνια αποκαλύπτουν ένα διαφορετικό οικιακό λεξιλόγιο.
Αν ακούγαμε σήμερα κάποιον να ζητά μια «καριόλα» ή να δείχνει την «κουτσομπόλα» του σαλονιού, πιθανότατα θα παρεξηγούσαμε τα λόγια του. Σε παλαιότερες περιγραφές σπιτιών, όμως, αυτές οι ονομασίες μπορούσαν να παραπέμπουν σε έπιπλα.
Πίσω από τις λέξεις βρίσκονται καθημερινές ανάγκες: ο ύπνος, η ζεστασιά, η επικοινωνία και η άνεση — με λύσεις πολύ διαφορετικές από τις σημερινές.
Η «καριόλα» ήταν και κρεβάτι
Η λέξη έχει τεκμηριωμένη παλαιότερη σημασία σχετική με το κρεβάτι. Μάλιστα, το Λεξικό της Κοινής Νεοελληνικής την καταγράφει ως παρωχημένη ονομασία είδους ξύλινου κρεβατιού, ενώ σε άλλες καταγραφές συναντάται για σιδερένια κρεβάτια.
Επομένως, η περιγραφή της αποκλειστικά ως μεταλλικού επίπλου είναι περιοριστική. Το ίδιο λεξικό συνδέει την προέλευσή της με το ιταλικό cariola, με τη σημασία μικρού κρεβατιού για μωρά κάτω από το νυφικό κρεβάτι.
Η «κουτσομπόλα» δίπλα στο τηλέφωνο
Η ονομασία χρησιμοποιείται για ένα κάθισμα συνδυασμένο με μικρό τραπεζάκι ή επιφάνεια για το τηλέφωνο. Ορισμένα τέτοια έπιπλα διέθεταν και συρτάρια.
Ήταν μια πρακτική γωνιά επικοινωνίας στην εποχή του σταθερού τηλεφώνου: καθόσουν, τηλεφωνούσες και είχες δίπλα σου σημειώσεις και μικροαντικείμενα.
Το «σκανταλέτο» πριν από την ηλεκτρική κουβέρτα
Με μακρύ χερούλι και μεταλλικό δοχείο με καπάκι, το σκανταλέτο χρησιμοποιούνταν για τη θέρμανση του κρεβατιού. Στο εσωτερικό του τοποθετούσαν χόβολη ή κάρβουνα, ώστε να ζεστάνουν τα σκεπάσματα πριν από τον ύπνο.
Τα «αναπαυσόλια» και η πιο αβέβαιη «κλανιόλα»
Τα αναπαυσόλια αναφέρονται ανάμεσα στα εκθέματα του Λαογραφικού Μουσείου Παξών, συνδεδεμένα με παλιό κρεβάτι. Δημοσιευμένες περιγραφές τα παρουσιάζουν ως στηρίγματα των ποδιών στο συζυγικό κρεβάτι.
Για την «κλανιόλα» κυκλοφορούν περιγραφές ενός σκεύους με χωνί και σωλήνα για την απομάκρυνση οσμών. Ωστόσο, οι διαθέσιμες αφηγήσεις διαφέρουν και δεν αρκούν για να παρουσιαστεί ως καθιερωμένο αντικείμενο των επτανησιακών σπιτιών.
Το ενδιαφέρον αυτών των ονομασιών βρίσκεται τόσο στα αντικείμενα όσο και στις διαφορετικές σημασίες που διασώζουν. Για να καταλάβουμε μια παλιά λέξη, χρειάζεται συχνά να κοιτάξουμε και το σπίτι στο οποίο ακουγόταν.





