Η ΦΟΝ ΝΤΕΡ ΛΑΪΕΝ ΒΑΖΕΙ ΣΤΟ ΜΑΤΙ ΤΙΣ ΚΑΤΑΘΕΣΕΙΣ ΜΑΣ! ΘΕΛΕΙ ΤΑ ΛΕΦΤΑ ΤΩΝ ΝΟΙΚΟΚΥΡΙΩΝ ΓΙΑ ΑΜΥΝΑ ΚΑΙ ΟΥΚΡΑΝΙΑ

Η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν δήλωσε στα τέλη Αυγούστου 2026, σε ομιλία της προς Γάλλους επιχειρηματίες στο Παρίσι, ότι στην Ευρώπη υπάρχουν σήμερα περίπου 10 τρισεκατομμύρια ευρώ αποταμιεύσεων νοικοκυριών που «κάθονται» σε τραπεζικούς λογαριασμούς, ενώ μεγάλο μέρος τους επενδύεται εκτός της ηπείρου. «Η Ευρώπη πρέπει τώρα να βάλει αυτές τις αποταμιεύσεις να δουλέψουν για τις δικές της επιχειρήσεις», είπε. Το πλαίσιο είναι η λεγόμενη Ένωση Αποταμιεύσεων και Επενδύσεων, σχέδιο που προωθεί η Επιτροπή από το 2025 για την ολοκλήρωση των κεφαλαιαγορών. Στόχος είναι να δημιουργηθούν κίνητρα, φορολογικά προϊόντα, ενιαία εποπτεία, τιτλοποιήσεις, κανόνες για τράπεζες και ασφαλιστικές, ώστε μέρος των καταθέσεων να μετακινηθεί σε μετοχές, ομόλογα και κεφάλαια που χρηματοδοτούν ευρωπαϊκές εταιρείες. Η Επιτροπή υπολογίζει ότι οι προτάσεις αυτές θα μπορούσαν να κινητοποιήσουν έως 470 δισεκατομμύρια ευρώ επιπλέον επενδύσεων και θέλει συμφωνία έως το τέλος του 2026, είτε με τα 27 κράτη μέλη είτε με όσα είναι πρόθυμα.

Δεν υπάρχει νομικό εργαλείο που να επιτρέπει στην Επιτροπή να κατάσχει καταθέσεις ή να αφαιρεί χρήματα από λογαριασμούς χωρίς τη συναίνεση του καταθέτη. Οι πολίτες διατηρούν τον έλεγχο των χρημάτων τους. Αυτό που προωθείται είναι η αλλαγή της συμπεριφοράς των αποταμιευτών μέσω κινήτρων και ενιαίων αγορών, ώστε περισσότερα κεφάλαια να κατευθύνονται σε επενδύσεις που η Επιτροπή θεωρεί στρατηγικές. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνεται και η άμυνα. Το ίδιο σχέδιο συνδέεται επίσημα με το πρόγραμμα ReArm Europe / Readiness 2030, που στοχεύει σε εκατοντάδες δισεκατομμύρια ευρώ πρόσθετων αμυντικών δαπανών έως το 2030, με κινητοποίηση και ιδιωτικού κεφαλαίου για όσους επιλέξουν να επενδύσουν εκεί. Παράλληλα η Ένωση συνεχίζει τη χρηματοδότηση της Ουκρανίας με δάνεια δεκάδων δισεκατομμυρίων ευρώ που εκδίδονται στις αγορές και βαρύνουν τελικά τους προϋπολογισμούς των κρατών μελών.

Για την Ελλάδα ο αριθμός που κυκλοφόρησε ως «221 δισεκατομμύρια ευρώ καταθέσεων» δεν αντιστοιχεί στα επίσημα στοιχεία. Οι καταθέσεις των νοικοκυριών κυμαίνονται γύρω στα 154-156 δισεκατομμύρια ευρώ στα πιο πρόσφατα διαθέσιμα στοιχεία της Τράπεζας της Ελλάδος, ενώ το σύνολο του ιδιωτικού τομέα βρίσκεται κοντά στα 213-223 δισεκατομμύρια. Οι καταθέσεις των νοικοκυριών παραμένουν αισθητά χαμηλότερες από το υψηλό του 2009, πριν από τα μνημόνια και τους κεφαλαιακούς ελέγχους. Μετά από χρόνια λιτότητας, μείωσης εισοδημάτων και περιορισμών στην κίνηση κεφαλαίων, τα ελληνικά νοικοκυριά εξακολουθούν να προτιμούν σε μεγάλο βαθμό τις καταθέσεις ως ασφαλή αποταμίευση.

Ο Κυριάκος Μητσοτάκης έχει δηλώσει δημόσια ότι η Ελλάδα στηρίζει πλήρως την Ένωση Αποταμιεύσεων και Επενδύσεων. Έχει συναντηθεί με την αρμόδια επίτροπο και έχει χαρακτηρίσει το σχέδιο κρίσιμο για την ανάπτυξη, την ανταγωνιστικότητα και τη χρηματοδότηση επιχειρήσεων. Η ελληνική κυβέρνηση ευθυγραμμίζεται με την ατζέντα των Βρυξελλών και σε άλλα σημεία της ίδιας πολιτικής, όπως η χαλάρωση των δημοσιονομικών κανόνων για αμυντικές δαπάνες.

Η ουσία του θέματος είναι η πολιτική επιλογή να παρουσιάζονται οι αποταμιεύσεις των πολιτών ως «αδρανές κεφάλαιο» που πρέπει να διοχετευθεί σε ευρωπαϊκές προτεραιότητες, ανταγωνιστικότητα, πράσινη μετάβαση και πόλεμος στην Ουκρανία τη στιγμή που τα νοικοκυριά σε χώρες όπως η Ελλάδα εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν ακρίβεια, χαμηλούς πραγματικούς μισθούς και αποταμιεύσεις που δεν έχουν ανακτήσει τα προ κρίσης επίπεδα. Η φον ντερ Λάιεν μιλά ως εάν τα χρήματα των πολιτών αποτελούν δεξαμενή για τα σχέδια της Επιτροπής.