Η Ευρώπη «νομιμοποιεί» τον Χαφτάρ: Μια αμφιλεγόμενη σύμπραξη για τον έλεγχο των συνόρων

Σε μια κίνηση που σηματοδοτεί σημαντική στροφή στην ευρωπαϊκή εξωτερική πολιτική, η Frontex και η Ευρωπαϊκή Επιτροπή φιλοξενούν για πρώτη φορά μια ενιαία λιβυκή αντιπροσωπεία, στην οποία συμμετέχουν αξιωματούχοι τόσο από την αναγνωρισμένη κυβέρνηση της Τρίπολης όσο και από τις δυνάμεις του στρατηγού Χαλίφα Χαφτάρ.

Η αποστολή, που εξελίσσεται στη Βαρσοβία και τις Βρυξέλλες, υπογραμμίζει την πρόθεση της ΕΕ να θωρακίσει τα σύνορά της, ακόμη και αν αυτό απαιτεί τη συνεργασία με αμφιλεγόμενες προσωπικότητες της διαιρεμένης Λιβύης.

Η παρουσία εκπροσώπων του Λιβυκού Εθνικού Στρατού (LNA) του Χαφτάρ στις έδρες των ευρωπαϊκών θεσμών αποτελεί ιστορικό πρωτοφανές.

Μέχρι πρότινος, η επικοινωνία με τη Βεγγάζη περιοριζόταν σε τεχνικό επίπεδο, όμως η ραγδαία αύξηση των μεταναστευτικών ροών και με τη Λιβύη να παραμένει το κύριο σημείο αναχώρησης προς την Ιταλία, ανάγκασε την Ευρώπη να αναζητήσει πιο άμεσες λύσεις. Η κίνηση αυτή ερμηνεύεται ως έμμεση διεθνής νομιμοποίηση του Χαφτάρ, ο οποίος πλέον θεωρείται κρίσιμος εταίρος για τον περιορισμό των ροών στην Κεντρική Μεσόγειο.

Κεντρικό θέμα των συναντήσεων είναι η διαχείριση των συνόρων και οι «εθελοντικές επιστροφές» μεταναστών. Οι λιβυκές αρχές έχουν εκφράσει την επιθυμία να αναλάβουν οι ίδιες τον συντονισμό των επαναπατρισμών από τα κέντρα κράτησης, μια διαδικασία που μέχρι τώρα διαχειριζόταν ο Διεθνής Οργανισμός Μετανάστευσης (ΔΟΜ). Η ΕΕ φαίνεται διατεθειμένη να στηρίξει αυτή την πρωτοβουλία, ενισχύοντας τη συνεργασία της με τον Mohammed Marhani, διοικητή της Συνοριοφυλακής της Τρίπολης, ο οποίος ηγείται της κοινής αντιπροσωπείας.

Η προσέγγιση αυτή δεν στερείται κινδύνων. Η Λιβύη παραμένει μια χώρα βαθιά διχασμένη, με τις πολιτοφυλακές να διατηρούν ισχυρή επιρροή στις κρατικές δομές.

Πρόσφατα περιστατικά, όπως οι επιθέσεις της λιβυκής ακτοφυλακής κατά πλοίων διασώσεως μη κυβερνητικών οργανώσεων (ΜΚΟ), προκαλούν έντονο προβληματισμό για τον σεβασμό των ανθρωπίνων δικαιωμάτων.

Επιπλέον, η συνεργασία με δυνάμεις που συνδέονται με τον στρατηγό Χαφτάρ, ο οποίος στο παρελθόν έχει συγκρουστεί σφοδρά με την αναγνωρισμένη από τον ΟΗΕ κυβέρνηση, δημιουργεί ερωτηματικά για τη μακροπρόθεσμη σταθερότητα αυτών των συμφωνιών.

Η πρόσκληση στη Βαρσοβία και τις Βρυξέλλες αποδεικνύει ότι για την ΕΕ, η προτεραιότητα του ελέγχου της μετανάστευσης υπερτερεί των διπλωματικών ενδοιασμών. Ο Χαλίφα Χαφτάρ δεν είναι πλέον ένας απομονωμένος πολέμαρχος, αλλά ένας συνομιλητής της Ευρώπης. Το στοίχημα πλέον είναι αν αυτή η «ρεαλιστική» πολιτική θα αποφέρει αποτελέσματα στο πεδίο ή αν θα εγκλωβίσει την Ευρώπη σε μια εξάρτηση από ασταθείς και απρόβλεπτους εταίρους στη Βόρεια Αφρική.