Η επιστροφή των Παλαιστινίων στη βόρεια Γάζα περιπλέκει τους πολεμικούς στόχους του Νετανιάχου

Ο πρωθυπουργός Μπέντζαμιν Νετανιάχου ορκίστηκε πριν από 15 μήνες ότι το Ισραήλ θα επιτύχει «ολοκληρωτική νίκη» στον πόλεμο στη Γάζα – εξαλείφοντας τη Χαμάς και απελευθερώνοντας όλους τους ομήρους. Μία εβδομάδα μετά την κατάπαυση του πυρός με την μαχητική οργάνωση, πολλοί Ισραηλινοί είναι αμφίβολοι.

Όχι μόνο η Χαμάς είναι ακόμη άθικτη, αλλά δεν υπάρχει επίσης καμία εγγύηση ότι όλοι οι όμηροι θα απελευθερωθούν. Αλλά αυτό που πραγματικά προκάλεσε αμφιβολίες για την ικανότητα του Νετανιάχου να τηρήσει την υπόσχεσή του είναι η επιστροφή εκατοντάδων χιλιάδων Παλαιστινίων στα σπίτια τους στη βόρεια Γάζα αυτή την εβδομάδα. Αυτό καθιστά δύσκολο για το Ισραήλ να ξαναρχίσει τον πόλεμό του εναντίον της Χαμάς, εάν οι δύο πλευρές αποτύχουν να παρατείνουν την κατάπαυση του πυρός πέραν της αρχικής φάσης των έξι εβδομάδων.

«Δεν υπάρχει πόλεμος για να ξαναρχίσει», δήλωσε ο Όφερ Σελάχ, ανώτερος ερευνητής στο Ινστιτούτο Μελετών Εθνικής Ασφάλειας, μια δεξαμενή σκέψης του Τελ Αβίβ. «Τι θα κάνουμε τώρα; Θα μετακινήσουμε ξανά τον πληθυσμό νότια;»

«Δεν υπάρχει ολοκληρωτική νίκη σε αυτόν τον πόλεμο», είπε.

Η «ολική νίκη» είναι άπιαστη

Το Ισραήλ ξεκίνησε τον πόλεμό του κατά της Χαμάς μετά την επίθεση της μαχητικής οργάνωσης στις 7 Οκτωβρίου 2023 στο νότιο Ισραήλ, κατά την οποία σκοτώθηκαν περίπου 1.200 άνθρωποι και περίπου 250 πιάστηκαν όμηροι. Μέσα σε λίγες ώρες, το Ισραήλ ξεκίνησε μια καταστροφική αεροπορική επίθεση στη Γάζα και εβδομάδες αργότερα εξαπέλυσε χερσαία εισβολή.

Το Ισραήλ προκάλεσε βαριές απώλειες στη Χαμάς. Έχει σκοτώσει το μεγαλύτερο μέρος της ανώτατης ηγεσίας της και ισχυρίζεται ότι έχει σκοτώσει χιλιάδες μαχητές, ενώ έχει εξαρθρώσει σήραγγες και εργοστάσια όπλων. Μήνες βομβαρδισμών και αστικού πολέμου έχουν αφήσει τη Γάζα σε ερείπια και περισσότεροι από 47.000 Παλαιστίνιοι είναι νεκροί, σύμφωνα με τις τοπικές υγειονομικές αρχές που δεν κάνουν διάκριση μεταξύ μαχητών και αμάχων στην καταμέτρησή τους.

Αλλά η «ολοκληρωτική νίκη» που οραματίζεται ο Νετανιάχου παραμένει άπιαστη.

Στην πρώτη φάση της κατάπαυσης του πυρός θα απελευθερωθούν 33 όμηροι στη Γάζα, θα αφεθούν ελεύθεροι σχεδόν 2.000 Παλαιστίνιοι κρατούμενοι στο Ισραήλ και θα αυξηθεί κατά πολύ η ανθρωπιστική βοήθεια προς τη Γάζα. Το Ισραήλ αναδιατάσσει επίσης στρατεύματα για να επιτρέψει σε πάνω από 1 εκατομμύριο Παλαιστίνιους να επιστρέψουν στα σπίτια τους στη βόρεια Γάζα.

Στη δεύτερη φάση της εκεχειρίας, την οποία οι δύο πλευρές αναμένεται να αρχίσουν να διαπραγματεύονται την επόμενη εβδομάδα, θα απελευθερωθούν περισσότεροι όμηροι και θα δημιουργηθούν οι προϋποθέσεις για μια πιο διαρκή εκεχειρία.

Αλλά αν το Ισραήλ και η Χαμάς δεν συμφωνήσουν να προχωρήσουν στην επόμενη φάση, περισσότεροι από τους μισούς από τους περίπου 90 εναπομείναντες ομήρους θα εξακολουθούν να βρίσκονται στη Γάζα και τουλάχιστον το ένα τρίτο από αυτούς πιστεύεται ότι είναι νεκροί.

Παρά τις ισχυρές διεθνείς και εγχώριες πιέσεις για την ανάπτυξη ενός μεταπολεμικού οράματος για το ποιος θα πρέπει να κυβερνήσει τη Γάζα, ο Νετανιάχου δεν έχει ακόμη εξασφαλίσει μια εναλλακτική λύση για την ομάδα των μαχητών. Αυτό έχει αφήσει τη Χαμάς να έχει τη διοίκηση.

Η Χαμάς προσπάθησε να εδραιώσει αυτή την εντύπωση μόλις άρχισε η εκεχειρία. Έστειλε γρήγορα ένστολους αστυνομικούς να περιπολούν στους δρόμους και οργάνωσε περίτεχνες εκδηλώσεις για την απελευθέρωση των ομήρων, γεμάτες με μασκοφόρους ενόπλους, μεγάλα πλήθη και τελετές. Μασκοφόροι μαχητές εθεάθησαν επίσης κατά μήκος των κύριων οδών της Γάζας, χαιρετώντας και καλωσορίζοντας τους Παλαιστίνιους που επέστρεφαν στα σπίτια τους.

Μια νίκη της Χαμάς;

Παρά την κλίμακα του θανάτου και της καταστροφής στη Γάζα – και το πλήγμα στις τάξεις της – η Χαμάς πιθανότατα θα διεκδικήσει τη νίκη.

Η Χαμάς θα πει: «Το Ισραήλ δεν πέτυχε τους στόχους του και δεν μας νίκησε, οπότε κερδίσαμε», δήλωσε ο Μάικλ Μιλστέιν, Ισραηλινός ειδικός σε παλαιστινιακές υποθέσεις.

Η επιστροφή των εκτοπισμένων Παλαιστινίων στη βόρεια Γάζα είναι ένα σημαντικό επίτευγμα για τη Χαμάς, δήλωσε ο Μίλστειν. Η ομάδα επέμενε επί μακρόν στην αποχώρηση των ισραηλινών στρατευμάτων και στον τερματισμό του πολέμου ως μέρος οποιασδήποτε συμφωνίας – δύο όροι που έχουν ουσιαστικά αρχίσει να υλοποιούνται.

Και η Χαμάς μπορεί τώρα να επανέλθει σε ένα κομμάτι της περιοχής για το οποίο το Ισραήλ έδωσε μάχη, αλλά δυσκολεύτηκε να το ελέγξει πλήρως.

Για να μπορέσουν οι Παλαιστίνιοι να επιστρέψουν στη βόρεια Γάζα, το Ισραήλ άνοιξε τον διάδρομο Νετσαρίμ, μια στρατιωτική ζώνη περίπου 4 μιλίων (6 χιλιομέτρων) που διχοτομεί το έδαφος. Αυτό δίνει στη Χαμάς μεγαλύτερη ελευθερία να επιχειρεί, ενώ αφαιρεί μοχλό πίεσης που θα ήταν δύσκολο για το Ισραήλ να ανακτήσει ακόμη και αν ξαναρχίσει τον πόλεμο, δήλωσε ο Γκιόρα Έιλαντ, ένας πρώην ισραηλινός στρατηγός που είχε προτείνει μια στρατηγική «παραδώσου ή λιμοκτονήστε» για τη βόρεια Γάζα.

«Είμαστε στο έλεος της Χαμάς», δήλωσε σε συνέντευξή του στο ραδιόφωνο του ισραηλινού στρατού. «Ο πόλεμος έληξε πολύ άσχημα» για το Ισραήλ, είπε, ενώ η Χαμάς “πέτυχε σε μεγάλο βαθμό όλα όσα ήθελε”.

Μικρή όρεξη για επανάληψη του πολέμου

Ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ θα μπορούσε να διαδραματίσει σημαντικό ρόλο στον καθορισμό της υπόλοιπης πορείας του πολέμου.

Έχει αφήσει έντονα να εννοηθεί ότι θέλει οι πλευρές να συνεχίσουν στη δεύτερη φάση των διαπραγματεύσεων και έχει δείξει μικρό ενθουσιασμό για την επανάληψη του πολέμου. Η επίσκεψη του απεσταλμένου του για τις Μέση Ανατολή, Στιβ Γουίτκοφ, στο Ισραήλ αυτή την εβδομάδα και η επίσκεψη του Νετανιάχου στον Λευκό Οίκο την επόμενη εβδομάδα θα δώσουν πιθανώς ισχυρότερες ενδείξεις για το πού οδηγούνται τα πράγματα.

Ανακοινώνοντας την κατάπαυση του πυρός, ο Νετανιάχου δήλωσε ότι το Ισραήλ εξακολουθεί να έχει την πρόθεση να επιτύχει όλους τους στόχους του πολέμου. Είπε ότι το Ισραήλ «διασφαλίζει τη δυνατότητα να επιστρέψει και να πολεμήσει όπως χρειάζεται».

Ενώ στρατιωτικοί εμπειρογνώμονες λένε ότι το Ισραήλ θα μπορούσε στην πράξη να ξαναρχίσει τον πόλεμο, κάτι τέτοιο θα είναι περίπλοκο.

Πέρα από την επιστροφή των εκτοπισμένων Παλαιστινίων, η διεθνής νομιμοποίηση να διεξάγει πόλεμο που είχε αμέσως μετά την επίθεση της Χαμάς έχει εξαφανιστεί. Και με τις χαρούμενες σκηνές απελευθερωμένων ομήρων που επανενώνονται με τις οικογένειές τους, η όρεξη του ισραηλινού κοινού για επανέναρξη των μαχών επίσης μειώνεται, ακόμη και αν πολλοί είναι απογοητευμένοι που η Χαμάς, μια ομάδα που διέπραξε την πιο θανατηφόρα επίθεση εναντίον Ισραηλινών στην ιστορία της χώρας, παραμένει όρθια.

Ο τερματισμός του πολέμου περιπλέκει τον πολιτικό ορίζοντα του Νετανιάχου. Ο ισραηλινός ηγέτης δέχεται έντονες πιέσεις να συνεχίσει τον πόλεμο από τους ακροδεξιούς πολιτικούς συμμάχους του, οι οποίοι θέλουν να δουν τη Χαμάς να συντρίβεται. Οραματίζονται νέους εβραϊκούς οικισμούς στη Γάζα και μακροχρόνια ισραηλινή κυριαρχία εκεί.

Ένας από τους εταίρους του Νετανιάχου στον συνασπισμό έχει ήδη παραιτηθεί σε ένδειξη διαμαρτυρίας για τη συμφωνία κατάπαυσης του πυρός και ένας δεύτερος βασικός σύμμαχος έχει απειλήσει να ρίξει την κυβέρνηση αν ο πόλεμος δεν συνεχιστεί μετά την πρώτη φάση. Αυτό θα αποσταθεροποιούσε την κυβέρνηση και θα μπορούσε να προκαλέσει πρόωρες εκλογές.

«Πού είναι η ολοκληρωτική νίκη που υποσχέθηκε αυτή η κυβέρνηση;» δήλωσε τη Δευτέρα ο Ιταμάρ Μπεν-Γκβιρ, πρώην υπουργός του υπουργικού συμβουλίου που εγκατέλειψε την κυβέρνηση λόγω της εκεχειρίας.

Ο Ισραέλ Ζιβ, απόστρατος στρατηγός, δήλωσε ότι η επανέναρξη του πολέμου θα απαιτούσε ένα νέο σύνολο στόχων και ότι τα κίνητρά του θα ήταν αμαυρωμένα.

«Ο πόλεμος στον οποίο μπήκαμε έχει τελειώσει», δήλωσε στο ραδιόφωνο του ισραηλινού στρατού. «Εκτός από πολιτικούς λόγους, δεν βλέπω κανέναν άλλο λόγο να ξαναρχίσει ο πόλεμος».

Πηγή US News