Η Ελλάδα στην κατηγορία «επικίνδυνη»: όταν η καλή ζωή δεν αρκεί χωρίς μισθούς και προοπτική

Η νέα διαδικτυακή κατάταξη για τις ευρωπαϊκές χώρες όπου «δεν πρέπει να ζει κανείς» προκαλεί συζητήσεις, κυρίως επειδή τοποθετεί την Ελλάδα στην κατηγορία A – Dangerous, δηλαδή στις χώρες που χαρακτηρίζονται «επικίνδυνες» όχι με την έννοια της φυσικής ασφάλειας, αλλά με την έννοια της περιορισμένης επαγγελματικής προοπτικής.

Η Ελλάδα δεν παρουσιάζεται ως χώρα χωρίς ποιότητα ζωής. Το αντίθετο. Είναι μια χώρα με φυσική ομορφιά, κλίμα, κοινωνικότητα, ανθρώπινους ρυθμούς και στοιχεία καθημερινότητας που για πολλούς Ευρωπαίους μοιάζουν ελκυστικά. Το πρόβλημα, όμως, αρχίζει όταν η εικόνα της «καλής ζωής» συναντά την πραγματικότητα των χαμηλών μισθών, της ακριβής στέγασης, της επαγγελματικής στασιμότητας και της δυσκολίας να χτίσει κάποιος μακροπρόθεσμα οικονομική ασφάλεια.

Η θέση της Ελλάδας στην ίδια κατηγορία με την Ουγγαρία, την Κροατία και την Πολωνία δείχνει ακριβώς αυτή την αντίφαση. Από τη μία, πρόκειται για χώρες όπου η καθημερινότητα μπορεί να φαίνεται πιο προσιτή σε σχέση με τη Βόρεια ή τη Δυτική Ευρώπη. Από την άλλη, όταν κάποιος προσπαθεί να εξελιχθεί επαγγελματικά, να αυξήσει το εισόδημά του, να αποταμιεύσει ή να αποκτήσει σταθερή οικονομική βάση, τα εμπόδια γίνονται εμφανή.

Στην περίπτωση της Ελλάδας, το πρόβλημα δεν είναι μόνο το ύψος των μισθών. Είναι και η σχέση των μισθών με το πραγματικό κόστος ζωής. Τα ενοίκια, οι λογαριασμοί, τα τρόφιμα, οι μετακινήσεις και οι βασικές ανάγκες έχουν αυξηθεί σημαντικά, ενώ μεγάλο μέρος των εργαζομένων εξακολουθεί να κινείται σε επίπεδα εισοδήματος που δεν επιτρέπουν ουσιαστική αποταμίευση. Έτσι, η χώρα μπορεί να προσφέρει όμορφο περιβάλλον, αλλά όχι πάντα σταθερή προοπτική.

Αυτό είναι και το σημείο όπου η Ελλάδα γίνεται «επικίνδυνη» για έναν νέο άνθρωπο ή για έναν επαγγελματία που θέλει να χτίσει μέλλον. Μπορεί να ζει σε έναν τόπο με ήλιο, θάλασσα, οικογενειακούς δεσμούς και πολιτισμό, αλλά ταυτόχρονα να νιώθει εγκλωβισμένος σε μια αγορά εργασίας όπου οι ευκαιρίες είναι περιορισμένες και η εξέλιξη συχνά εξαρτάται περισσότερο από γνωριμίες, αντοχές και συμβιβασμούς παρά από ικανότητες.

Η κατάταξη αγγίζει και το ζήτημα του brain drain. Για χρόνια, χιλιάδες νέοι Έλληνες αναζήτησαν εργασία στο εξωτερικό, όχι επειδή δεν αγαπούσαν τη χώρα τους, αλλά επειδή δεν έβρισκαν εδώ τις συνθήκες που θα τους επέτρεπαν να ζήσουν με αξιοπρέπεια από τη δουλειά τους. Η Ελλάδα έχασε ανθρώπους με σπουδές, δεξιότητες και φιλοδοξίες, επειδή δεν μπόρεσε να τους προσφέρει αντίστοιχες ευκαιρίες.

Η σύγκριση με χώρες της κατηγορίας B – παγίδα, όπως η Πορτογαλία, η Ισπανία, η Γαλλία και η Ιταλία, έχει επίσης ενδιαφέρον. Εκεί το πρόβλημα περιγράφεται ως παγίδα ποιότητας ζωής: χώρες που φαίνονται ιδανικές, αλλά όπου η στέγαση και το κόστος ζωής πιέζουν έντονα τα εισοδήματα. Η Ελλάδα, όμως, μπαίνει ένα βήμα πιο κάτω, επειδή το ζήτημα δεν είναι μόνο η ακρίβεια, αλλά και το περιορισμένο επαγγελματικό ταβάνι.

Με απλά λόγια, η Ελλάδα δεν θεωρείται προβληματική επειδή δεν ζει κανείς όμορφα. Θεωρείται προβληματική επειδή πολλοί ζουν όμορφα μόνο στην επιφάνεια. Κάτω από την εικόνα του ήλιου και της θάλασσας υπάρχει η αγωνία του μισθού, του ενοικίου, της ανασφάλειας, της έλλειψης σταθερής προοπτικής.

Η πραγματική πρόκληση για τη χώρα δεν είναι να αποδείξει ότι είναι ωραίο μέρος για να ζεις. Αυτό το γνωρίζουν όλοι. Η πρόκληση είναι να γίνει και χώρα όπου μπορείς να χτίσεις. Να δουλέψεις, να εξελιχθείς, να αποταμιεύσεις, να δημιουργήσεις οικογένεια, να μείνεις χωρίς να νιώθεις ότι τιμωρείσαι επειδή δεν έφυγες.

Η θέση της Ελλάδας στην κατηγορία A – Dangerous είναι σκληρή, αλλά δεν είναι τυχαία. Είναι μια υπενθύμιση ότι η ποιότητα ζωής δεν μετριέται μόνο με τον καιρό, το φαγητό και το τοπίο. Μετριέται και με τον μισθό στο τέλος του μήνα. Με την αξιοπρέπεια στην εργασία. Με τη δυνατότητα να κάνεις σχέδια χωρίς να φοβάσαι ότι όλα θα καταρρεύσουν με έναν λογαριασμό, ένα ενοίκιο ή μια απρόβλεπτη ανάγκη.

Η Ελλάδα έχει το μεγάλο πλεονέκτημα της ζωής. Αυτό που της λείπει ακόμη είναι η προοπτική. Και όσο αυτή η απόσταση παραμένει, τόσο θα εμφανίζεται σε τέτοιες λίστες όχι ως χώρα που δεν αγαπιέται, αλλά ως χώρα που δυσκολεύει όσους θέλουν να μείνουν και να προχωρήσουν.

Κατηγοριοποίηση όπως δίνεται

D – ακόμη αποδεκτές χώρες

Ολλανδία, Δανία, Νορβηγία, Ελβετία

C – μέτριες χώρες

Γερμανία, Βέλγιο, Αυστρία, Ιρλανδία

B – παγίδα

Πορτογαλία, Ισπανία, Γαλλία, Ιταλία

Σύμφωνα με την ανάλυση, πρόκειται για χώρες που φαίνονται να προσφέρουν καλή ποιότητα ζωής, όμως οι μισθοί δεν ακολουθούν πάντα το υψηλό κόστος στέγασης, με αποτέλεσμα να δυσκολεύεται η μακροπρόθεσμη αποταμίευση.

A – επικίνδυνες χώρες

Ουγγαρία, Κροατία, Πολωνία, Ελλάδα

Η κατηγορία αυτή περιγράφει χώρες όπου μπορεί κάποιος να ζει σχετικά καλά ή φθηνά, όμως συναντά εμπόδια όταν προσπαθεί να εξελιχθεί επαγγελματικά. Το βασικό πρόβλημα εντοπίζεται στις περιορισμένες αγορές εργασίας και στους χαμηλότερους μισθούς σε σχέση με τη Δυτική Ευρώπη.

S – απογοητευτικές χώρες

Βοσνία-Ερζεγοβίνη, Ρουμανία, Βουλγαρία, Σερβία

Εδώ η κατάταξη αναφέρεται σε χώρες που μοιάζουν οικονομικές επιλογές, αλλά αντιμετωπίζουν βαθύτερο πρόβλημα ευκαιριών, άνιση ανάπτυξη και συνεχή φυγή ταλέντου.

SS – αποφύγετέ τις με κάθε κόστος

Αλβανία, Μολδαβία, Ουκρανία

Η συγκεκριμένη κατηγορία παρουσιάζει χώρες με σοβαρά οικονομικά, θεσμικά ή γεωπολιτικά προβλήματα, που επηρεάζουν άμεσα την καθημερινή ζωή και τις προοπτικές των πολιτών.