Η ΑΠΟΠΕΙΡΑΘΕΙΣΑ ΔΙΚΑΣΤΙΚΗ ΕΚΤΡΟΠΗ ΤΗΣ ΠΟΛΩΝΙΑΣ ΘΑ ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΕΙ ΤΗ ΜΕΤΑΠΟΛΕΜΙΚΗ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΤΑΞΗ

Γράφει ο Andrew Korybko

Ο φιλογερμανός φιλελεύθερος πρωθυπουργός της Πολωνίας θέλει να εμποδίσει τις προσπάθειες του υποστηριζόμενου από τις ΗΠΑ συντηρητικού προέδρου να ηγηθεί της μεταρρύθμισης της ΕΕ σε μια ένωση κρατών-μελών, εάν οι σύμμαχοί του επιστρέψουν στην εξουσία το ερχόμενο φθινόπωρο, εξέλιξη που θα τη γλίτωνε από το να μετατραπεί σε μια γερμανοκρατούμενη ομοσπονδία και θα καθιστούσε την Πολωνία περιφερειακή δύναμη.

Ο φιλελεύθερος Πολωνός πρωθυπουργός Ντόναλντ Τουσκ επιχείρησε ένα δικαστικό πραξικόπημα την Παρασκευή, ενώ ο συντηρητικός πρόεδρος Κάρολ Ναβρότσκι βρισκόταν καθ’ οδόν προς την Αφρική, ωθώντας τον έτσι να επιστρέψει στην Πολωνία μεσοπέλαγα για να ηγηθεί της αντίστασης από την πρώτη γραμμή. Για να απλοποιηθεί ένα σύνθετο νομικό ζήτημα, υπάρχει μια διαμάχη άνω των δέκα ετών μεταξύ φιλελευθέρων και συντηρητικών σχετικά με το Συνταγματικό Δικαστήριο, το οποίο οι φιλελεύθεροι και οι σύμμαχοί τους στην ΕΕ κατηγορούν τους συντηρητικούς ότι έχουν χειραγωγήσει. Το Δικαστήριο τείνει να ιεραρχεί το πολωνικό δίκαιο πάνω από το δίκαιο της ΕΕ.

Η Άννα Κόρβιν-Πιότροβσκα, η οποία εξελέγη στο Δικαστήριο από τη φιλελεύθερη πλειοψηφία της Δίαιτας (Sejm), αλλά στην οποία ο Ναβρότσκι αρνήθηκε να ορκίσει με την αιτιολογία μιας ελαττωματικής εκλογικής διαδικασίας (καθιστώντας έτσι το καθεστώς της νομικά αμφισβητήσιμο), διέταξε την αναστολή των καθηκόντων του προέδρου και του αντιπροέδρου του Δικαστηρίου. Η ίδια ανέλαβε τους ρόλους τους και διέταξε την αστυνομία να μεταβεί στο δικαστικό μέγαρο, ενώ ο υπουργός Δικαιοσύνης του Τουσκ ζήτησε την άρση της ασυλίας τους και την απαγγελία κατηγοριών εναντίον τους. Διαδηλωτές συγκεντρώθηκαν γρήγορα στη συνέχεια.

Ο Ναβρότσκι εισήλθε στις εγκαταστάσεις αργά το βράδυ δεχόμενος σπρωξίματα κατά τη διαδικασία και επιβεβαίωσε εκ νέου ότι δεν αναγνωρίζει την Κόρβιν-Πιότροβσκα ως δικαστή. Αργότερα εξέδωσε δήλωση στο X, στην οποία καταδίκασε την «παραβίαση της συνταγματικής τάξης» και τη «βίαιη κατάληψη συνταγματικού οργάνου του κράτους». Ο Ναβρότσκι ζήτησε επίσης την αποχώρηση της αστυνομίας από το δικαστικό μέγαρο, ανακοίνωσε ότι συγκαλεί επείγουσες διαβουλεύσεις με τη Δίαιτα (Sejm) και ευχαρίστησε όλους όσους στάθηκαν στο πλευρό του Δικαστηρίου.

Το ευρύτερο πλαίσιο αφορά τις επόμενες βουλευτικές εκλογές του φθινοπώρου του 2027, οι οποίες θα μπορούσαν θεωρητικά να διεξαχθούν πρόωρα ως τρόπος επίλυσης της τελευταίας κρίσης, που είναι μακράν η χειρότερη στη μετακομμουνιστική ιστορία της Πολωνίας. Αξιόπιστες δημοσκοπήσεις υποδηλώνουν ότι οι συντηρητικοί μπορούν να επιστρέψουν στην εξουσία μέσω ενός συνασπισμού μεταξύ των ίδιων, της νέας τους διάσπασης και των δύο φιλελεύθερων-εθνικιστικών κομμάτων. Σε αυτή την περίπτωση, υποστηριζόμενος από το προσκείμενο στους συντηρητικούς Δικαστήριο, ο Ναβρότσκι θα έχει την εξουσία να προωθήσει την ατζέντα μεταρρύθμισης της ΕΕ.

Ο ίδιος ανέπτυξε λεπτομερώς το όραμά του εδώ πέρυσι, το οποίο ισοδυναμεί με την αποκατάσταση της κυριαρχίας των κρατών-μελών εντός των ορίων που επιτρέπει η ΕΕ, προκειμένου να μετατραπεί το μπλοκ σε μια ένωση κρατών-μελών, ανακόπτοντας έτσι την τάση μετατροπής του σε μια γερμανοκρατούμενη ομοσπονδία. Ο συντηρητικός γκρίζος εμινέντης Γιάροσλαβ Κατσίνσκι μίλησε πρόσφατα διεξοδικά για αυτό, αλλά ο Τουσκ καλλιέργησε τον φόβο ότι θέλει να οργανώσει ένα «Polexit», που ήταν ένα φθηνό τέχνασμα για να κερδίσει ψήφους αφού η προηγούμενη αντιρωσική κινδυνολογία του απέτυχε.

Αυτό το πλαίσιο ερμηνεύει τις κινήσεις του Τουσκ ως παιχνίδι εξουσίας των φιλελευθέρων, ενδεχομένως ακόμη και κατόπιν εντολής των Γερμανών, με τους οποίους ήταν τόσο κοντά καθ’ όλη τη διάρκεια της επαγγελματικής του ζωής που ο Κατσίνσκι τον κατηγόρησε κάποτε ότι είναι «πράκτοράς» τους, για να εμποδίσει μια μελλοντική συντηρητική Πολωνία να μεταρρυθμίσει την ΕΕ. Ο Ναβρότσκι έγινε ο ηγέτης των συντηρητικών της Ευρώπης μετά την πτώση του Όρμπαν, και με το κλείσιμο του ματιού από τον Τραμπ, οραματίζεται την Πολωνία να ηγείται της συντηρητικής αντίστασης της «Πρωτοβουλίας των Τριών Θαλασσών» (Intermarium) ενάντια στην ομοσπονδιοποίηση της ΕΕ στη νέα μεταπολεμική τάξη πραγμάτων.

Εάν το επιχειρούμενο δικαστικό πραξικόπημα του Τουσκ πετύχει, τότε η Πολωνία θα υποταχθεί στη Γερμανία, αλλά η αποτυχία του θα ενισχύσει την άνοδο της Πολωνίας ως περιφερειακής δύναμης. Ο Τραμπ και ο Ναβρότσκι είναι φίλοι, έχουν παρόμοιες απόψεις και κανένας από τους δύο δεν θέλει τη φιλελεύθερη Γερμανία να κυριαρχεί στην ΕΕ. Ο Τραμπ θα μπορούσε επομένως να ασκήσει την επιρροή της χώρας του για να γείρει την πλάστιγγα της χειρότερης πολιτικής κρίσης της Πολωνίας από το τέλος του κομμουνισμού υπέρ του Ναβρότσκι, αλλά εάν η ΕΕ υπό τη γερμανική ηγεσία αντιδράσει, αυτό θα μπορούσε να πυροδοτήσει μια άλλη κρίση μεταξύ ΗΠΑ και ΕΕ.