Γεωπολιτικός σεισμός στις Βρυξέλλες: Γαλλία και Γερμανία σχεδιάζουν το «ξήλωμα» των εξουσιών της Κάγια Κάλλας

Ριζικές ανακατατάξεις στο διπλωματικό οικοδόμημα της Ευρωπαϊκής Ένωσης βρίσκονται στα σκαριά, καθώς το Παρίσι και το Βερολίνο ηγούνται παρασκηνιακών συζητήσεων για μια σαρωτική αναμόρφωση της Ευρωπαϊκής Υπηρεσίας Εξωτερικής Δράσης (ΕΥΕΔ).

Η κίνηση αυτή, η οποία έρχεται ως απάντηση στην αδυναμία του μπλοκ να διαχειριστεί αποτελεσματικά τις σύγχρονες παγκόσμιες κρίσεις, βάζει στο στόχαστρο την επικεφαλής της ευρωπαϊκής διπλωματίας, Κάγια Κάλλας. Σύμφωνα με ανώτατους αξιωματούχους, εξετάζεται σοβαρά η αφαίρεση βασικών αρμοδιοτήτων από την Εσθονή πολιτικό και η επιστροφή των εξουσιών αυτών απευθείας στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή και στα κράτη μέλη. «Είναι σαφές ότι η υπηρεσία δεν λειτουργεί όπως θα έπρεπε στον σημερινό κόσμο. Είναι δυσλειτουργική και το πρόβλημα είναι διαρθρωτικό», παραδέχονται ανοιχτά διπλωματικές πηγές.

Μια δυσλειτουργική δομή απέναντι σε Τραμπ, Ουκρανία και Ιράν

Η ανάγκη για αναδόμηση προκύπτει από μια σειρά γεωπολιτικών προκλήσεων που έχουν φέρει σε αμηχανία τις Βρυξέλλες τα τελευταία χρόνια. Οι πόλεμοι στην Ουκρανία και το Ιράν, οι απρόβλεπτες διαθέσεις του Αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ, καθώς και η μετατροπή των δασμών και του ενεργειακού εφοδιασμού σε «όπλα» εξωτερικής πολιτικής, αποκάλυψαν τα όρια της ΕΥΕΔ, μιας υπηρεσίας με ετήσιο προϋπολογισμό ύψους 1 δισεκατομμυρίου ευρώ.

Η γαλλική κυβέρνηση έχει ήδη μοιράσει στα υπόλοιπα κράτη μέλη μια αναλυτική αξιολόγηση. Η πρόταση αυτή επιδιώκει να ανατρέψει τη φιλοσοφία μιας ολόκληρης δεκαπενταετίας, περιορίζοντας την αυτονομία του Ύπατου Εκπροσώπου και αφαιρώντας του τον έλεγχο από το τεράστιο δίκτυο των 140 και πλέον διπλωματικών αντιπροσωπειών που διατηρεί η ΕΕ ανά τον κόσμο.

Τα παράπονα για την Κάλλας και ο «πόλεμος» με τη Φον ντερ Λάιεν

Το κλίμα για την Κάγια Κάλλας έχει βαρύνει ιδιαίτερα στις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες. Αρκετές χώρες εκφράζουν έντονη δυσαρέσκεια για το γεγονός ότι η επικεφαλής διπλωμάτης φαίνεται να εκφράζει προσωπικές απόψεις και να καταθέτει προτάσεις για ευαίσθητα ζητήματα –όπως οι σχέσεις της ΕΕ με την Κίνα– χωρίς αυτές να έχουν εγκριθεί προηγουμένως από τα κράτη μέλη. Παράλληλα, καταγράφεται τεράστια επικάλυψη αρμοδιοτήτων και έλλειψη συντονισμού ανάμεσα στην ΕΥΕΔ και τα εθνικά υπουργεία Εξωτερικών.

Την ίδια στιγμή, βρίσκεται σε εξέλιξη μια υπόγεια μάχη επικράτησης ανάμεσα στην Υπηρεσία Εξωτερικής Δράσης και την Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, έχοντας διατελέσει υπουργός Άμυνας της Γερμανίας, έχει μετατοπίσει το κέντρο βάρους στην Κομισιόν, δημιουργώντας μια «γεωπολιτική Επιτροπή». Διορίζοντας τον πρώτο επίτροπο άμυνας του μπλοκ και αναλαμβάνοντας η ίδια τα ηνία της στρατηγικής απέναντι στη Ρωσία, η Φον ντερ Λάιεν έχει ουσιαστικά περιθωριοποιήσει τον παραδοσιακό ρόλο του επικεφαλής της ευρωπαϊκής διπλωματίας.