Όχι στη θεσμική εκτροπή των φοιτητικών συλλόγων! Γιατί οι παρατάξεις δεν πρέπει να γίνονται νομικά πρόσωπα
Ως Απόφοιτος Πολιτικής Επιστήμης και Διεθνών Σχέσεων, έμαθα να μελετώ θεσμούς, να αναγνωρίζω τις δημοκρατικές τους αρχές, αλλά και να αντιλαμβάνομαι πότε μια διαδικασία, κάτω από το ένδυμα της «οργάνωσης» ή της «νομικής τάξης», μετατρέπεται σε μέσο συγκεντρωτισμού, αποκλεισμού και καταπάτησης συλλογικών δικαιωμάτων.
Αυτό ακριβώς συμβαίνει όταν οι (κυρίαρχες πάντα) κομματικές φοιτητικές παρατάξεις επιχειρούν, και σε ορισμένες περιπτώσεις καταφέρνουν, να μετατρέψουν έναν φοιτητικό σύλλογο σε νομικό πρόσωπο ιδιωτικού δικαίου (αρθ.78 Α.Κ.), δηλαδή σε σωματείο πλήρως ελεγχόμενο από την ίδια την παράταξη.
Αρχικά, η φοιτητική εκπροσώπηση οφείλει να παραμένει συλλογική, ανοιχτή, συμμετοχική. Δεν είναι εταιρεία, ούτε οργανισμός με ιδιοκτησιακό καθεστώς. Είναι θεσμός που συγκροτείται καθημερινά μέσα από τις γενικές συνελεύσεις, τις αμεσοδημοκρατικές αποφάσεις και τη ζωντανή συμμετοχή όλων των φοιτητών, ανεξαρτήτως πολιτικής τοποθέτησης.
Η μετατροπή ενός φοιτητικού συλλόγου σε σωματείο, δηλαδή σε ένα νομικά αναγνωρισμένο υποκείμενο με δικό του καταστατικό, διοικητικό συμβούλιο, σφραγίδα και ΑΦΜ, ουσιαστικά αφαιρεί τον σύλλογο από τους φοιτητές και τον παραδίδει στην εκάστοτε παράταξη που διαθέτει οργανωτικό έλεγχο.
Το πρόβλημα, όμως, δεν είναι μόνο συμβολικό, είναι βαθιά θεσμικό. Ένα τέτοιο νομικό πρόσωπο:
- Αποκτά πλήρη αυτονομία λειτουργίας, χωρίς να υπάγεται σε κανέναν έλεγχο από το Υπουργείο Παιδείας ή τις πανεπιστημιακές αρχές. Έτσι, δημιουργείται ένας παράλληλος μηχανισμός εξουσίας μέσα στο πανεπιστήμιο.
- Διαθέτει καταστατικό που διαμορφώνεται εσωτερικά, σύμφωνα με τις ανάγκες και τις ισορροπίες της παράταξης, και όχι της ευρύτερης φοιτητικής κοινότητας.
- Πραγματοποιεί εκλογές με δικούς του όρους, έξω από τις γενικές εκλογές του φοιτητικού συλλόγου, ελέγχοντας πλήρως τους κανόνες συμμετοχής και υποψηφιότητας.
- Αποκλείει άτυπα ή θεσμικά νέες και ανεξάρτητες φωνές, καθιστώντας αδύνατη την ανανέωση ή τη διεύρυνση της πολιτικής έκφρασης των φοιτητών.
- Αποφεύγει τον δημόσιο έλεγχο με το επιχείρημα της αυτονομίας, αρνούμενο να δημοσιοποιήσει οικονομικά ή διοικητικά στοιχεία.
- Ακυρώνει στην πράξη την ανώτατη αρχή του συλλόγου, δηλαδή τις γενικές συνελεύσεις, μετατρέποντας την άμεση δημοκρατία σε τυπική «συμμετοχή» χωρίς ουσία.
Σε πολλά τμήματα, η λειτουργία των φοιτητικών συλλόγων δεν στηρίζεται σε αυστηρά καταστατικά αλλά σε συλλογικές, δημοκρατικές διαδικασίες που διαμορφώνονται με ευθύνη των ίδιων των φοιτητών.
Αυτή η ευελιξία δεν είναι πρόβλημα, είναι η ζωντανή απόδειξη ότι οι θεσμοί μπορούν να λειτουργούν δημοκρατικά χωρίς νομικά περιβλήματα και «τύπους».
Αντιθέτως, η ίδρυση νομικών προσώπων από φοιτητικές παρατάξεις επιδιώκει να τυποποιήσει, να ελέγξει και τελικά να ιδιοποιηθεί τον φοιτητικό συνδικαλισμό.
Έχω δει παρατάξεις να επιχειρούν να «κλειδώσουν» έναν φοιτητικό σύλλογο ως δικό τους ιδιοκτησιακό χώρο, καθιερώνοντας δικό τους διοικητικό συμβούλιο, δικό τους εκλογικό σώμα, δικό τους καταστατικό.
Στην ουσία, ο σύλλογος παύει να είναι ένα ανοικτό δημοκρατικό πεδίο και γίνεται ένα γραφειοκρατικό όργανο με κομματική ταυτότητα και «θεσμική ασυλία».
Μια τέτοια εξέλιξη δεν πρέπει να ιδωθεί ως απλός οργανωτικός εκφυλισμός. Είναι ένα επικίνδυνο προηγούμενο που μπορεί να γενικευτεί. Αν κάθε φοιτητική παράταξη ιδρύσει το δικό της νομικό πρόσωπο και καταχραστεί τη φοιτητική εκπροσώπηση, τότε το φοιτητικό κίνημα θα πάψει να είναι πεδίο πολιτικής έκφρασης και θα μετατραπεί σε δίκτυο μικρών γραφειοκρατικών μηχανισμών που εξυπηρετούν κομματικά συμφέροντα, πάντοτε χωρίς ανεξάρτητες και «άχρωμες» παρατάξεις.
Το πανεπιστήμιο, όμως, δεν είναι χώρος αναπαραγωγής κομματικών μηχανισμών. Είναι δημόσιο πεδίο γνώσης, διαλόγου και δημοκρατίας. Ο φοιτητικός σύλλογος πρέπει να ανήκει στους φοιτητές, όχι στις παρατάξεις. Και αν αυτό σήμερα ακούγεται ριζοσπαστικό, τότε μάλλον έχουμε ξεχάσει ποιος είναι ο ρόλος του δημόσιου πανεπιστημίου.
Γράφει ο Ι.Β.
![](https://voicenews.gr/wp-content/uploads/2026/05/our-viber-1.png")
