Ενεργειακή παγίδα για την ΕΕ: Η νέα εξάρτηση από το αμερικανικό LNG και οι Ρώσικπο αγωγοί

Η προσπάθεια της Ευρωπαϊκής Ένωσης να απεγκλωβιστεί από τις ρωσικές ενεργειακές προμήθειες μετά το 2022 οδήγησε σε μια ραγδαία αναδιάρθρωση των εισαγωγών της, η οποία όμως συνοδεύεται από βαρύ τίμημα. Το μερίδιο του ρωσικού φυσικού αερίου συρρικνώθηκε εντυπωσιακά από το 50% στο 15% το 2025, αλλά το κενό αυτό καλύφθηκε σε μεγάλο βαθμό από τις ΗΠΑ. Οι αμερικανικές εισαγωγές εκτινάχθηκαν από το 7% το 2021 στο 30% το 2025, μετατρέποντας την Ουάσινγκτον σε κυρίαρχο παίκτη της ευρωπαϊκής αγοράς.

Η στρατηγική της κυβέρνησης Τραμπ στοχεύει στην παγίωση αυτής της σχέσης, εκμεταλλευόμενη τις τρέχουσες υψηλές τιμές. Μέσω της εμπορικής συμφωνίας του 2025, η ΕΕ δεσμεύεται για εισαγωγές υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG) αξίας 250 δισεκατομμυρίων δολαρίων ετησίως για μια τριετία, ενώ παράλληλα ασκούνται πιέσεις για επέκταση των υποδομών στην Κεντρική και Ανατολική Ευρώπη. Αυτή η κατάσταση δημιουργεί έναν νέο γεωπολιτικό εγκλωβισμό σε ορυκτά καύσιμα, τη στιγμή που η πρόσφατη κρίση με το Ιράν —η οποία διπλασίασε προσωρινά τις τιμές— απέδειξε πόσο ευάλωτη παραμένει η Ευρώπη.

Η ακτινογραφία της ευρωπαϊκής ζήτησης

Παρά τη σταδιακή υποχώρηση της κατανάλωσης, η Ευρώπη παραμένει δομικά εξαρτημένη από τις εισαγωγές, καθώς στερείται επαρκών εγχώριων κοιτασμάτων.

• Συνολική ζήτηση (2022): Περίπου 4.400 τεραβατώρες.

• Συνολική ζήτηση (2025): Μειώθηκε στις 3.500 τεραβατώρες.

• Μερίδιο εισαγωγών (2025): Αγγίζει το 90% της συνολικής κατανάλωσης.

Στρατηγικές προτάσεις για την πράσινη απεξάρτηση

Για να επιτευχθεί πραγματική ενεργειακή κυριαρχία χωρίς την περαιτέρω οικονομική επιβάρυνση των καταναλωτών, απαιτούνται ριζοσπαστικές παρεμβάσεις τόσο στην προσφορά όσο και στη ζήτηση καθαρής ενέργειας.

Ενίσχυση της ζήτησης μέσω βιομηχανικών κινήτρων: Κρίνεται αναγκαία η επέκταση των «συμβολαίων διαφοράς εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα» σε πανευρωπαϊκό επίπεδο, στα πρότυπα του μοντέλου που εισήγαγε η Γερμανία. Το χρηματοδοτικό αυτό εργαλείο αποσβένει το επιπλέον λειτουργικό και κεφαλαιουχικό κόστος των ενεργοβόρων βιομηχανιών που εγκαταλείπουν τις συμβατικές μεθόδους για να υιοθετήσουν τεχνολογίες φιλικές προς το κλίμα.

Διασφάλιση της προσφοράς και δημόσιες επενδύσεις: Οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις οφείλουν να μειώσουν το ρίσκο των ιδιωτικών επενδύσεων στην πράσινη ηλεκτρική ενέργεια χρησιμοποιώντας πριμ διμερούς αγοράς, καθώς και σταθερά τιμολόγια τροφοδοσίας (εγγυημένες ελάχιστες τιμές) για την παραγωγή υδρογόνου.

Αξιοποίηση του κρατικού δανεισμού: Η πιο αποδοτική λύση μακροπρόθεσμα είναι η απευθείας χρηματοδότηση και κατασκευή μονάδων παραγωγής και δικτύων διανομής από το ίδιο το κράτος, το οποίο απολαμβάνει χαμηλότερο κόστος δανεισμού. Για να υλοποιηθεί αυτό, θα πρέπει να δοθεί το ελεύθερο στα κράτη-μέλη να αυξήσουν το δημόσιο χρέος τους για τους σκοπούς της πράσινης μετάβασης, σε μια διαδικασία που θα εκταθεί πολύ πέρα από το ορόσημο του 2030.