El Niño: Πώς μπορεί να επηρεάσει τον καιρό στην Ελλάδα τον φετινό χειμώνα

Έμμεση και όχι σταθερή η επίδραση του φαινομένου στην Ανατολική Μεσόγειο – Τι εξηγεί καθηγητής για τις βροχοπτώσεις, τις θερμοκρασίες και τον ρόλο του Ιονίου

Τον τρόπο με τον οποίο το φαινόμενο El Niño μπορεί να επηρεάσει τις καιρικές συνθήκες στην Ελλάδα και την ευρύτερη περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου εξηγεί καθηγητής Φυσικής του Πανεπιστημίου Πατρών, επισημαίνοντας ότι οι επιπτώσεις του δεν είναι άμεσες ούτε ίδιες σε κάθε περιοχή.

Το El Niño αποτελεί ένα φυσικό κλιματικό φαινόμενο που αναπτύσσεται στον τροπικό Ειρηνικό Ωκεανό και μπορεί να προκαλέσει μεταβολές στην ατμοσφαιρική κυκλοφορία σε μεγάλες αποστάσεις. Οι αλλαγές αυτές είναι δυνατόν να επηρεάσουν τη θέση των αεροχειμάρρων, την πορεία των βαρομετρικών χαμηλών και τη συχνότητα εμφάνισης αντικυκλωνικών συστημάτων.

Όπως εξηγεί ο καθηγητής Αθανάσιος Αργυρίου, η επίδραση στην Ευρώπη και τη Μεσόγειο είναι έμμεση. Μέσα από τις μεταβολές της ατμοσφαιρικής κυκλοφορίας μπορούν να διαφοροποιηθούν οι θερμοκρασίες και η κατανομή των βροχοπτώσεων, χωρίς ωστόσο να προκύπτει ένα σταθερό μοτίβο για κάθε χειμερινή περίοδο.

Τι μπορεί να αλλάξει στον καιρό της Ελλάδας

Σύμφωνα με τον καθηγητή, η παρουσία του El Niño μπορεί να συμβάλει στη διαμόρφωση συνθηκών που ευνοούν είτε περισσότερες βροχοπτώσεις είτε ψυχρές εισβολές και ηπιότερες θερμοκρασιακές περιόδους.

Ωστόσο, οι επιστημονικές μελέτες δεν επιτρέπουν να προβλεφθεί με ασφάλεια εάν ένας συγκεκριμένος χειμώνας στην Ελλάδα θα είναι θερμότερος, ψυχρότερος, πιο βροχερός ή ξηρότερος εξαιτίας του φαινομένου.

Η επίδραση διαφοροποιείται ανάλογα με την εποχή, την ένταση του El Niño και την αλληλεπίδρασή του με άλλα κλιματικά συστήματα, όπως η κύμανση του Βορείου Ατλαντικού (NAO).

Μάλιστα, έχουν καταγραφεί διαφορετικές συσχετίσεις μεταξύ του φαινομένου και των βροχοπτώσεων στη Δυτική και την Ανατολική Μεσόγειο, γεγονός που δυσκολεύει ακόμη περισσότερο την εξαγωγή ασφαλών συμπερασμάτων.

Γιατί ξεχωρίζει η περιοχή του Ιονίου

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν τα επιστημονικά ευρήματα για το Ιόνιο και τη γειτονική περιοχή της Απουλίας στην Ιταλία.

Μελέτη που βασίστηκε σε χρονοσειρές βροχοπτώσεων περίπου ενός αιώνα εντόπισε στατιστικά σημαντικές σχέσεις μεταξύ της μεταβλητότητας των βροχοπτώσεων και του ENSO, κυρίως σε χρονικές κλίμακες δεκαετιών.

Αυτό, ωστόσο, δεν σημαίνει ότι κάθε ισχυρό επεισόδιο El Niño θα οδηγήσει υποχρεωτικά σε αυξημένες ή μειωμένες βροχοπτώσεις στο Ιόνιο.

Η Δυτική Ελλάδα επηρεάζεται σε μεγάλο βαθμό από τα βαρομετρικά συστήματα που κινούνται από το Ιόνιο, ενώ στο Αιγαίο και την Ανατολική ηπειρωτική χώρα οι καιρικές συνθήκες μπορεί να εξελίσσονται διαφορετικά, λόγω της ατμοσφαιρικής κυκλοφορίας και της γεωγραφικής διαμόρφωσης.

Τι γνωρίζουμε για τον χειμώνα 2026-2027

Ο καθηγητής επισημαίνει ότι ακόμη και ένα ιδιαίτερα ισχυρό El Niño δεν αρκεί για να καθορίσει την εξέλιξη του χειμώνα στην Ελλάδα.

Για να εκτιμηθούν οι πιθανότερες θερμοκρασίες και οι βροχοπτώσεις των επόμενων μηνών, απαιτείται αξιολόγηση των εποχικών προγνώσεων από αριθμητικά μετεωρολογικά μοντέλα, όπως εκείνα του Ευρωπαϊκού Κέντρου Μεσοπρόθεσμων Μετεωρολογικών Προγνώσεων (ECMWF).

Παράλληλα, πρέπει να λαμβάνονται υπόψη οι αβεβαιότητες που συνοδεύουν τις μακροπρόθεσμες προγνώσεις, καθώς το El Niño δεν λειτουργεί ως αυτόνομος παράγοντας που καθορίζει τον καιρό σε κάθε χώρα.

Τι είναι το El Niño και πόσο διαρκεί

Το El Niño είναι η θερμή φάση ενός φυσικού κλιματικού συστήματος που ονομάζεται El Niño – Southern Oscillation (ENSO). Χαρακτηρίζεται από ασυνήθιστα υψηλές θερμοκρασίες στην επιφάνεια της θάλασσας στον κεντρικό και ανατολικό τροπικό Ειρηνικό, σε συνδυασμό με μεταβολές στους ανέμους, την ατμοσφαιρική πίεση και τις βροχοπτώσεις.

Η αντίθετη φάση του φαινομένου ονομάζεται La Niña, ενώ τα επεισόδια ENSO εμφανίζονται συνήθως ανά δύο έως επτά χρόνια.

Η διάρκειά τους είναι κατά κανόνα εννέα έως δώδεκα μήνες, αν και ορισμένα επεισόδια μπορεί να διαρκέσουν περισσότερο. Συχνά αναπτύσσονται κατά το δεύτερο εξάμηνο του έτους, κορυφώνονται τον χειμώνα του Βόρειου Ημισφαιρίου και εξασθενούν την επόμενη άνοιξη ή το καλοκαίρι.

Σύμφωνα με την εκτίμηση της NOAA στις 8 Οκτωβρίου 2026, το τρέχον επεισόδιο ενισχύεται και αναμενόταν να διατηρηθεί σε ισχυρή έως πολύ ισχυρή ένταση κατά τον χειμώνα του 2026.

Η ένταση, ωστόσο, δεν συνεπάγεται απαραίτητα αντίστοιχες επιπτώσεις σε όλες τις περιοχές του πλανήτη. Για την Ελλάδα, η εξέλιξη του καιρού θα εξαρτηθεί από τον συνδυασμό πολλών ατμοσφαιρικών παραγόντων και όχι αποκλειστικά από την παρουσία του El Niño.