«Στα 15 ξέρουν όσα ήξεραν στα 13»: Σοκ στη Γερμανία από την κατάρρευση των μαθητικών επιδόσεων

Ένα νέο «PISA shock» χτυπά τη Γερμανία. Τα αποτελέσματα που παρουσιάζονται για την PISA 2025 δείχνουν ότι οι επιδόσεις των 15χρονων μαθητών έχουν υποχωρήσει σε ιστορικά χαμηλά επίπεδα, ενώ ακόμη πιο ανησυχητική είναι η ισχυρή σύνδεση της σχολικής επιτυχίας με την κοινωνικοοικονομική προέλευση.

Η πιο εντυπωσιακή περιγραφή της κατάστασης έρχεται από τον επιστημονικό επικεφαλής της PISA στη Γερμανία, Samuel Greiff: οι δεξιότητες που εμφανίζουν σήμερα μαθητές 15 ετών αντιστοιχούν, σύμφωνα με την εκτίμησή του, σε εκείνες που είχαν μαθητές 13 ετών πριν από περίπου μία δεκαετία.

Ένας στους τρεις κάτω από τη βάση των βασικών δεξιοτήτων

Οι αριθμοί που παρατίθενται είναι ιδιαίτερα ανησυχητικοί.

Οι Γερμανοί μαθητές συγκέντρωσαν 465 μονάδες στην ανάγνωση, 464 στα μαθηματικά και 486 στις φυσικές επιστήμες, πλησιάζοντας πλέον τον μέσο όρο του ΟΟΣΑ.

Περίπου ένας στους τρεις 15χρονους βρίσκεται κάτω από το βασικό επίπεδο επάρκειας σε ανάγνωση και μαθηματικά, ενώ στις φυσικές επιστήμες η αναλογία πλησιάζει τον έναν στους τέσσερις.

Ακόμη πιο ανησυχητικό: περίπου ένας στους πέντε μαθητές εμφανίζεται να μην κατακτά επαρκείς βασικές δεξιότητες και στους τρεις εξεταζόμενους τομείς.

Και εδώ βρίσκεται η ουσία. Η PISA δεν εξετάζει απλώς αν ένας μαθητής θυμάται τη σχολική ύλη. Επιχειρεί να μετρήσει κατά πόσο μπορεί να χρησιμοποιήσει τις γνώσεις του σε πραγματικές καταστάσεις.

Από πάνω από 500 μονάδες στα μαθηματικά στις 464

Η σύγκριση με το 2015 κάνει την εικόνα ακόμη πιο έντονη.

Τότε οι επιδόσεις των Γερμανών μαθητών στα μαθηματικά ξεπερνούσαν τις 500 μονάδες. Στα στοιχεία που παρουσιάζονται για το 2025 έχουν πέσει στις 464.

Η διαφορά αυτή βρίσκεται πίσω από τη χαρακτηριστική διατύπωση του Greiff ότι αυτό που καταφέρνουν σήμερα οι 15χρονοι μπορούσαν να το καταφέρουν πριν από μία δεκαετία παιδιά δύο χρόνια μικρότερα.

Πρόκειται, βέβαια, για ερμηνευτική μετατροπή της πτώσης των επιδόσεων σε μαθησιακά έτη και όχι για κυριολεκτικό εύρημα ότι εξετάστηκαν οι σημερινοί 15χρονοι απέναντι στους τότε 13χρονους. Αυτή η διάκριση είναι σημαντική για να μη μετατραπεί ένας δυνατός τίτλος σε παραπλανητικό συμπέρασμα.

Το μεγαλύτερο σοκ βρίσκεται στις κοινωνικές ανισότητες

Ίσως το σοβαρότερο στοιχείο δεν αφορά τον εθνικό μέσο όρο αλλά το χάσμα μεταξύ των μαθητών.

Στις φυσικές επιστήμες, σύμφωνα με τα στοιχεία του δημοσιεύματος, οι μαθητές του κοινωνικοοικονομικά ισχυρότερου 25% προηγούνται κατά 125 μονάδες εκείνων του χαμηλότερου 25%. Η αντίστοιχη μέση διαφορά στον ΟΟΣΑ αναφέρεται στις 85 μονάδες.

Παράλληλα, μόλις 2% των κοινωνικά μειονεκτούντων μαθητών φτάνει στην ομάδα των υψηλών επιδόσεων, έναντι περίπου 25% των προνομιούχων.

Το μήνυμα είναι πολύ πιο δύσκολο από μια απλή «πτώση βαθμολογιών»: η οικογένεια στην οποία γεννιέται ένα παιδί εξακολουθεί να επηρεάζει δραματικά τις εκπαιδευτικές πιθανότητές του.

Δεν αρκεί η εύκολη εξήγηση του μεταναστευτικού

Ιδιαίτερη βαρύτητα έχει και η επισήμανση ότι η πτώση δεν μπορεί να αποδοθεί απλουστευτικά στο μεταναστευτικό υπόβαθρο.

Σύμφωνα με την ανάλυση που παρατίθεται, η βαθύτερη διαχωριστική γραμμή βρίσκεται μεταξύ κοινωνικά και οικονομικά προνομιούχων και μειονεκτούντων οικογενειών.

Και αυτό μετατρέπει τη συζήτηση από το «ποιοι μαθητές φταίνε» στο πολύ δυσκολότερο ερώτημα: πόσο αποτελεσματικά μπορεί το σχολείο να αντισταθμίσει τις ανισότητες που υπάρχουν πριν ακόμη ένα παιδί περάσει την πόρτα της τάξης;

Το νέο γερμανικό «PISA shock»

Η Γερμανία είχε ζήσει ένα μεγάλο εκπαιδευτικό σοκ μετά τα πρώτα αποτελέσματα της PISA το 2000 και ακολούθησαν εκτεταμένες μεταρρυθμίσεις.

Ένα τέταρτο του αιώνα αργότερα, το πρόβλημα επιστρέφει με διαφορετική μορφή.

Το ερώτημα πλέον δεν είναι μόνο πώς θα ανέβουν οι βαθμολογίες, αλλά αν ένα από τα ισχυρότερα εκπαιδευτικά συστήματα της Ευρώπης μπορεί να εμποδίσει τη μετατροπή της κοινωνικής ανισότητας σε εκπαιδευτική ανισότητα.

ΠΡΟΗΓΟΥΜΕΝΟ ΑΡΘΡΟ

Διασωληνωμένος νοσηλεύεται 49χρονος ψαράς στον Βόλο