Εκλογικός «υπερκύκλος» στην Ευρώπη: Η άνοδος της ακροδεξιάς απειλεί τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης
Μια ιδιαίτερα κρίσιμη εκλογική περίοδος ξεκινά για την Ευρώπη, καθώς σειρά αναμετρήσεων έως το τέλος του 2027 ενδέχεται να μεταβάλει σημαντικά τις πολιτικές ισορροπίες στο εσωτερικό της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η ενίσχυση εθνικιστικών και ευρωσκεπτικιστικών κομμάτων σε μεγάλες ευρωπαϊκές χώρες προκαλεί ανησυχία για το ενδεχόμενο δημιουργίας ενός ισχυρού πολιτικού μπλοκ που θα μπορεί να εμποδίζει τη λήψη κοινών αποφάσεων.
Σύμφωνα με ανάλυση του Guardian, η Ευρωπαϊκή Ένωση εισέρχεται σε έναν εκλογικό «υπερκύκλο», με τις αναμετρήσεις να μην απειλούν απαραίτητα την άμεση διάλυσή της, αλλά ενδεχομένως να περιορίσουν σημαντικά την ικανότητά της να λειτουργεί αποτελεσματικά και να αντιμετωπίζει διεθνείς προκλήσεις.
Εκλογές σε τέσσερις από τις πέντε μεγαλύτερες χώρες της ΕΕ
Από τα τέλη Νοεμβρίου 2026 έως το τέλος του 2027, εκλογές αναμένονται σε τέσσερα από τα πέντε μεγαλύτερα κράτη-μέλη της Ένωσης.
Η αρχή γίνεται στην Ισπανία, όπου στις 29 Νοεμβρίου διεξάγονται πρόωρες βουλευτικές εκλογές. Ο πρωθυπουργός Πέδρο Σάντσεθ αντιμετωπίζει ισχυρή πολιτική πίεση, με το συντηρητικό Λαϊκό Κόμμα και το ακροδεξιό Vox να διεκδικούν μεγαλύτερο ρόλο στην επόμενη κυβέρνηση.
Ακολουθούν οι προεδρικές και βουλευτικές εκλογές στη Γαλλία την άνοιξη του 2027. Η Μαρίν Λεπέν και ο Εθνικός Συναγερμός βρίσκονται στο επίκεντρο της πολιτικής αντιπαράθεσης, ενώ ο κατακερματισμός των παραδοσιακών πολιτικών δυνάμεων περιπλέκει την εκλογική αναμέτρηση.
Στην Πολωνία, οι εκλογές του 2027 ενδέχεται να οδηγήσουν σε αλλαγή κυβέρνησης, με τα εθνικιστικά κόμματα να συγκεντρώνουν σημαντική εκλογική επιρροή απέναντι στον φιλοευρωπαϊκό συνασπισμό του Ντόναλντ Τουσκ.
Την ίδια περίοδο, η Τζόρτζια Μελόνι επιδιώκει να εξασφαλίσει δεύτερη κυβερνητική θητεία στην Ιταλία, ενώ αντιμετωπίζει πιέσεις από πολιτικές δυνάμεις που βρίσκονται ακόμη δεξιότερα.
Εκλογικές αναμετρήσεις αναμένονται επίσης στην Ελλάδα, την Εσθονία, τη Φινλανδία και τη Σλοβακία, ενώ στη Γερμανία θα πραγματοποιηθούν περιφερειακές εκλογές.
Η άνοδος των εθνικιστικών κομμάτων και το παράδοξο της ευρωπαϊκής στήριξης
Ένα από τα στοιχεία που επισημαίνει η ανάλυση είναι ότι η ενίσχυση των ευρωσκεπτικιστικών δυνάμεων καταγράφεται παρά το γεγονός ότι η υποστήριξη των πολιτών προς την Ευρωπαϊκή Ένωση παραμένει ιδιαίτερα υψηλή.
Σύμφωνα με τα στοιχεία που επικαλείται ο Guardian, το 74% των Ευρωπαίων θεωρεί ότι η χώρα του έχει ωφεληθεί από τη συμμετοχή της στην ΕΕ, ποσοστό που αποτελεί ιστορικό υψηλό.
Ωστόσο, πολλά από τα εθνικιστικά κόμματα δεν προωθούν πλέον την αποχώρηση των χωρών τους από την Ένωση. Αντίθετα, επιδιώκουν να περιορίσουν τις αρμοδιότητες των ευρωπαϊκών θεσμών και να ενισχύσουν την εξουσία των εθνικών κυβερνήσεων.
Η οικονομική στασιμότητα, η αύξηση του κόστους ζωής, η γήρανση του πληθυσμού και οι πιέσεις στα δημόσια οικονομικά αποτελούν ορισμένους από τους παράγοντες που έχουν αποδυναμώσει την εμπιστοσύνη προς τα παραδοσιακά κόμματα.
Παράλληλα, ζητήματα όπως η μετανάστευση, η πράσινη μετάβαση, η παγκοσμιοποίηση και η στρατιωτική υποστήριξη προς την Ουκρανία βρίσκονται στο επίκεντρο της πολιτικής αντιπαράθεσης.
Το ενδεχόμενο ενός ισχυρού ευρωσκεπτικιστικού μπλοκ
Το βασικό σενάριο που προκαλεί ανησυχία αφορά τη συγκρότηση μιας ομάδας κυβερνήσεων με κοινές εθνικιστικές και ευρωσκεπτικιστικές θέσεις.
Εάν οι εκλογές στη Γαλλία, την Ισπανία και την Πολωνία οδηγήσουν σε κυβερνητικές αλλαγές, οι νέες ηγεσίες θα μπορούσαν να συντονιστούν με αντίστοιχες πολιτικές δυνάμεις στην Ιταλία, την Τσεχία, τη Ρουμανία, τη Σλοβακία και τη Σλοβενία.
Ένα τέτοιο μπλοκ δεν θα διέθετε απαραίτητα την απαιτούμενη δύναμη για να αλλάξει μόνο του την ευρωπαϊκή νομοθεσία. Θα μπορούσε, όμως, να αποκτήσει σημαντική δυνατότητα παρεμπόδισης αποφάσεων στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο.
Στο επίκεντρο θα βρίσκονταν οι διαπραγματεύσεις για τον ευρωπαϊκό προϋπολογισμό, η διεύρυνση της Ένωσης, η χρηματοδότηση της Ουκρανίας, αλλά και η ενίσχυση της συνεργασίας στην άμυνα, την ενέργεια, την τεχνολογία και τις χρηματοπιστωτικές υπηρεσίες.
Γιατί η Γαλλία αποτελεί το κρισιμότερο εκλογικό μέτωπο
Ιδιαίτερη σημασία αποδίδεται στις προεδρικές εκλογές της Γαλλίας, καθώς η χώρα διαθέτει καθοριστικό ρόλο στη διαμόρφωση των ευρωπαϊκών πολιτικών.
Το πρόγραμμα της Μαρίν Λεπέν περιλαμβάνει προτάσεις που θα μπορούσαν να προκαλέσουν σοβαρές διαφωνίες με τις Βρυξέλλες. Μεταξύ αυτών βρίσκονται η μείωση της γαλλικής συνεισφοράς στον ευρωπαϊκό προϋπολογισμό κατά 11 δισ. ευρώ, η προώθηση δημοψηφίσματος για την υπεροχή του γαλλικού δικαίου έναντι του ευρωπαϊκού και αλλαγές που θα επηρέαζαν τους κανόνες της ενιαίας αγοράς.
Ο Μουτζτάμπα Ραχμάν της Eurasia Group επισημαίνει ότι η Γαλλία διαθέτει πολύ μεγαλύτερη επιρροή στους ευρωπαϊκούς θεσμούς σε σχέση με χώρες όπως η Ουγγαρία. Για τον λόγο αυτό, μια ενδεχόμενη προεδρία Λεπέν θα μπορούσε να δημιουργήσει διαφορετικά δεδομένα για τη λειτουργία της Ένωσης.
Η Ουκρανία στο επίκεντρο των πιθανών επιπτώσεων
Ένας από τους πρώτους τομείς που θα μπορούσαν να επηρεαστούν από τις νέες πολιτικές ισορροπίες είναι η ευρωπαϊκή υποστήριξη προς την Ουκρανία.
Σύμφωνα με την ανάλυση, ένα συντονισμένο ευρωσκεπτικιστικό μπλοκ θα μπορούσε να δυσκολέψει την έγκριση νέων πακέτων οικονομικής και στρατιωτικής βοήθειας προς το Κίεβο.
Παράλληλα, η συνεργασία για την ευρωπαϊκή άμυνα και την ασφάλεια θα μπορούσε να αντιμετωπίσει σημαντικά εμπόδια, περιορίζοντας τη δυνατότητα των κρατών-μελών να διαμορφώνουν κοινή στρατηγική.
Ο κίνδυνος σταδιακής αποδυνάμωσης της Ευρώπης
Ο αναλυτής του Carnegie Europe, Στέφαν Λένε, χαρακτηρίζει τις επερχόμενες εκλογές κρίσιμη δοκιμασία για την ανθεκτικότητα της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Όπως εκτιμά, η ενίσχυση της ριζοσπαστικής Δεξιάς δεν συνεπάγεται απαραίτητα την άμεση διάλυση της Ένωσης. Ενδέχεται, ωστόσο, να εμποδίσει την περαιτέρω εξέλιξή της και να περιορίσει την ικανότητά της να ανταποκρίνεται στις προκλήσεις του μέλλοντος.
Το βασικό διακύβευμα, επομένως, δεν είναι μόνο ποια κόμματα θα επικρατήσουν στις εθνικές εκλογές, αλλά και κατά πόσο η Ευρωπαϊκή Ένωση θα εξακολουθήσει να μπορεί να λαμβάνει συλλογικές αποφάσεις για ζητήματα που επηρεάζουν την οικονομία, την ασφάλεια και τη διεθνή της θέση.





