«Μεταπτυχιακά, βαλίτσα και μισθός στο πάτωμα»: Η έρευνα που αποκαλύπτει την πραγματικότητα των εκπαιδευτικών

Υψηλά προσόντα, διαρκής επιμόρφωση και αυξημένες απαιτήσεις από τη μία· χαμηλές αποδοχές, εργασιακή ανασφάλεια και υπερφόρτωση από την άλλη. Αυτή είναι η αντίφαση που αναδεικνύει η νέα μελέτη του ΚΑΝΕΠ-ΓΣΕΕ για το επάγγελμα του εκπαιδευτικού στην Ελλάδα.

Οι αναπληρωτές από «έκτακτη λύση» έγιναν μόνιμος μηχανισμός

Ένα από τα ισχυρότερα ευρήματα αφορά την εξάρτηση του εκπαιδευτικού συστήματος από τους αναπληρωτές. Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσιάζονται, οι αναπληρωτές αποτελούν το 33,1% του προσωπικού στα νηπιαγωγεία, το 25,6% στα δημοτικά, το 24,2% στην επαγγελματική εκπαίδευση, το 21,2% στα γυμνάσια και το 14,3% στα γενικά λύκεια.

Ακόμη πιο εντυπωσιακή είναι η μεταβολή στα γυμνάσια: από το 2015 έως το 2024 οι μόνιμοι εκπαιδευτικοί μειώθηκαν κατά 13%, ενώ οι αναπληρωτές αυξήθηκαν κατά 403,3%. Το εύρημα ενισχύει το ερώτημα εάν ο θεσμός του αναπληρωτή εξακολουθεί να καλύπτει πραγματικά προσωρινές ανάγκες ή έχει μετατραπεί σε πάγιο εργαλείο στελέχωσης.

Και πίσω από τα ποσοστά βρίσκεται η γνωστή πραγματικότητα: βαλίτσα, διαφορετικός τόπος κάθε χρόνο, χαμηλός μισθός και αβεβαιότητα ακόμη και για το αν θα υπάρξει πρόσληψη την επόμενη σχολική χρονιά.

Πτυχία και μεταπτυχιακά, αλλά οι αποδοχές υποχωρούν

Το δεύτερο μεγάλο εύρημα αφορά τους μισθούς. Η έρευνα αναφέρει ότι στην πρωτοβάθμια εκπαίδευση οι αποδοχές αντιστοιχούν περίπου στο 69% των αποδοχών άλλων πτυχιούχων εργαζομένων, ενώ στη δευτεροβάθμια το αντίστοιχο ποσοστό είναι 72%.

Για τους νεοεισερχόμενους η εικόνα εμφανίζεται ακόμη πιο πιεστική: ο αρχικός θεσμοθετημένος μισθός στην κατώτερη δευτεροβάθμια εκπαίδευση αποτιμάται σε 23.363 δολάρια σε όρους αγοραστικής δύναμης, έναντι 45.923 δολαρίων στον μέσο όρο του ΟΟΣΑ. Μάλιστα, σύμφωνα με τα στοιχεία που επικαλείται η μελέτη, η πραγματική αξία του μειώθηκε κατά 6,2% την περίοδο 2015–2024.

Την ίδια στιγμή, το επάγγελμα κάθε άλλο παρά χαμηλών προσόντων είναι. Στα γυμνάσια το 14,7% των εκπαιδευτικών διαθέτει μεταπτυχιακό και στα λύκεια το 16,2%, ενώ 31,1% των εργαζομένων στην εκπαίδευση συμμετείχε σε κατάρτιση ή επιμόρφωση το τελευταίο έτος.

Και ο φόρτος δεν τελειώνει με το κουδούνι

Η μελέτη επισημαίνει επίσης συχνές παραβιάσεις του ωραρίου και μεγάλο φόρτο εργασίας, ο οποίος δεν συνοδεύεται κατ’ ανάγκη από πρόσθετη αμοιβή. Το πρόβλημα, μάλιστα, δεν περιορίζεται στο Δημόσιο: στην ιδιωτική εκπαίδευση η μερική απασχόληση φτάνει το 60,9% στα γυμνάσια και το 45,3% στα λύκεια.

Το κεντρικό συμπέρασμα είναι δύσκολο να αγνοηθεί: το ελληνικό σχολείο ζητά ολοένα περισσότερα από ένα ανθρώπινο δυναμικό με υψηλά προσόντα, χωρίς η εργασιακή και μισθολογική ανταμοιβή να ακολουθεί στον ίδιο βαθμό.