Πέμπτη , 26 Νοεμβρίου 2020
Τελευταία Νέα

Χιλιομόδι: Χρυσά νομίσματα και άλλοι αρχαιολογικοί θησαυροί στο φως (Φωτογραφίες)

Χιλιομόδι: Χρυσά νομίσματα και άλλοι αρχαιολογικοί θησαυροί στο φως (Φωτογραφίες)

Χιλιομόδι – Χρυσά νομίσματα και άλλοι αρχαιολογικοί θησαυροί στο φως

 

Εντυπωσιακά είναι τα αρχαιολογικά ευρήματα που έφεραν στο φως οι ανασκαφές στο Χιλιομόδι Κορινθίας. Σημειώνεται πως οι έρευνες έγιναν στο χώρο του λουτρικού συγκροτήματος που εντοπίστηκε το 2019. Η ανασκαφή έγινε στο πλαίσιο του ερευνητικού προγράμματος «Αρχαίας Τενέας», υπό τη διεύθυνση της αρχαιολόγου Δρ. Έλενας Κόρκα και με φορέα υλοποίησης τη Διεύθυνση Προϊστορικών και Κλασικών Αρχαιοτήτων του Υπουργείου Πολιτισμού και Αθλητισμού.

Χιλιομόδι: Χρυσά νομίσματα και άλλοι αρχαιολογικοί θησαυροί στο φως (Φωτογραφίες)

Συγκεκριμένα, στα δυτικά αποκαλύφθηκαν χώροι παροχής των υδάτων του λουτρού. Στα νότια ολοκληρώθηκε η ανασκαφή του χώρου των αποδυτηρίων, συνολικής έκτασης 62 τ.μ. Όλος ο χώρος καλύπτεται από πήλινες πλάκες δαπέδου και περιμετρικά στους τοίχους του εντοπίζονται κτιστά θρανία. Τα αποδυτήρια στα ανατολικά επικοινωνούν με δύο νέες αίθουσες που ταυτίζονται με το tepidarium (χλιαρό λουτρό). Η μια εξ αυτών είναι πισίνα διαστάσεων 20 τ.μ., η οποία διαμορφώνεται εντός της αψίδας του tepidarium και η δεύτερη αίθουσα φέρει στο δάπεδό της κατασκευές που υποδηλώνουν την ύπαρξη και χρήση λουτήρων. Ανατολικά του tepidarium εντοπίστηκαν τα κατάλοιπα αψιδωτής κατασκευής και υποστρώματος δαπέδου στα νότια της αίθουσας που εντοπίστηκε το 2019 και η οποία περιλάμβανε λουτήρα και εκτεταμένο πήλινο δάπεδο.

Χιλιομόδι: Χρυσά νομίσματα και άλλοι αρχαιολογικοί θησαυροί στο φως (Φωτογραφίες)

Το λουτρικό συγκρότημα φαίνεται πως κατασκευάστηκε αρχικά στα χρόνια του Αυγούστου με παρεμβάσεις και ανακατασκευές μέχρι και τους ύστερους ρωμαϊκούς χρόνους. Το βόρειο τμήμα του είναι πιθανό να θεμελιώθηκε σε τοίχο αρχαϊκών χρόνων που συνδέεται με τη χρήση του πηγαδιού που διερευνήθηκε το 2019. Οι φετινές εργασίες βόρεια του πηγαδιού και του αρχαϊκού αποθέτη απέδωσαν σε βάθος σωρεία κεραμικής, ένα χάλκινο δαχτυλίδι, χάλκινες και οστέινες περόνες, ένα ζωόμορφο ειδώλιο, όλα αρχαϊκών χρόνων.

Την ίδια ώρα, στο βορειοδυτικό τμήμα των εγκαταστάσεων αποκαλύφθηκαν αναλημματικοί τοίχοι, που κατασκευάστηκαν κατά μεγάλο μέρος με spolia αρχαϊκών χρόνων, πρακτική που εφαρμόζεται στο σύνολο του μνημείου. Τα στοιχεία αυτά, δηλαδή, τρίγλυφα, επιστύλια, γείσα, κίονες και κυρίως τα δύο τμήματα από ραβδωτούς κίονες διαμέτρου 0,74μ. υποδηλώνουν την ύπαρξη μεγάλων δημόσιων κτιρίων αρχαϊκών χρόνων στην εγγύτητα των λουτρών. Τέλος, βόρεια του λουτρικού συγκροτήματος αποκαλύφθηκε μια νέα πισίνα διαστάσεων 8,5 τ.μ., με δάπεδο από πήλινες πλάκες επικαλυμμένες με κονίαμα και κτιστά θρανία στον ανατολικό τοίχο της.

Χιλιομόδι: Χρυσά νομίσματα και άλλοι αρχαιολογικοί θησαυροί στο φως (Φωτογραφίες)

Ενδιαφέρον παρουσιάζει η εύρεση δύο εντοιχισμένων επιγραφών στους τοίχους του λουτρού. Ειδικότερα, πρόκειται για τμήμα δημόσιας επιγραφής με επιζωγραφισμένο γείσο με ταινία ερυθρού χρώματος και κονίαμα στη πίσω όψη, που χρονολογείται στις αρχές του 5ου αι. π.Χ., η οποία βρέθηκε μαζί με σύγχρονό της αργυρό οβολό κοπής Άργους. Η δεύτερη επιγραφή εντοπίζεται σε λίθινο βάθρο αγάλματος και χρονολογείται στον 4ο αι. π.Χ. Φέρει το όνομα ΠΕΙΣΑΝΔΡΙΔΑΣ και είναι ιδιαίτερης σημασίας, καθώς αποτελεί την πρώτη ισχυρή ένδειξη σύνδεσης της Τενέας με την Τένεδο, πέραν των φιλολογικών πηγών. Ο Πίνδαρος αναφέρει τον Πείσανδρο ως γενάρχη της ηγεμονικής οικογένειας της Τενέδου, των Πεισανδριδών.

Οι λουτρικές εγκαταστάσεις καλύπτουν μέχρι στιγμής έκταση 875 τ.μ. δίχως να έχει εντοπιστεί ακόμη το frigidarium (η αίθουσα του κρύου λουτρού). Η έκταση του συγκροτήματος αποτελεί ένα επιπλέον στοιχείο που επιβεβαιώνει τη δημόσια χρήση τους. Στους χώρους των λουτρών μεταξύ άλλων εντοπίστηκαν δύο νομισματικοί θησαυροί, του 4ου και 5ου αι. μ.Χ.

Χιλιομόδι: Χρυσά νομίσματα και άλλοι αρχαιολογικοί θησαυροί στο φως (Φωτογραφίες)

Στο ανατολικό τμήμα της υπό διερεύνηση έκτασης αποκαλύφθηκαν σε διάταξη βορρά – νότου, εκτεταμένες και ισχυρές κτιριακές εγκαταστάσεις έκτασης 282 τ.μ., που ταυτίζονται με χώρους εμπορικής δραστηριότητας. Οι χώροι αυτοί συνδέονται με τα λουτρά μέσω λιθόστρωτου δρόμου. Χαρακτηριστικό είναι ότι σε αυτούς εντοπίστηκαν εκτός από αντικείμενα εμπορικής δραστηριότητας (ενεπίγραφος χάλκινος ζυγός, μυλόπετρες, γυάλινα και κεραμικά αγγεία, χάλκινο κοχλιάριο, κοσμήματα, σιδερένια αντικείμενα όπως, περόνες, πόρπες, ελάσματα, ήλοι κ.α.), μια σιδερένια αιχμή δόρατος, μια λίθινη επιγραφή εντοιχισμένη σε δεύτερη χρήση, μια πήλινη επιγραφή και πάνω από 300 νομίσματα.

Χιλιομόδι: Χρυσά νομίσματα και άλλοι αρχαιολογικοί θησαυροί στο φως (Φωτογραφίες)

Παράλληλα, μεταξύ των τελευταίων, τέσσερις νομισματικοί θησαυροί, από τους οποίους ξεχωρίζουν ένας από εβδομήντα δύο χάλκινα νομίσματα του 5ου αι. μ.Χ. και ένας θησαυρός από είκοσι εννέα σόλιδους, ένα σημίσιο (μισός σόλιδος), των αυτοκρατόρων Μαρκιανού, Ιουστίνου Α ́ και Ιουστινιανού (περιόδου 450 μ.Χ. έως 565 μ.Χ.), καθώς και ένα χρυσό δαχτυλίδι. Στην έκταση μεταξύ του λουτρού και των εμπορικών εγκαταστάσεων αποκαλύφθηκαν τμήματα τοίχων, οι οποίοι διαφαίνεται πως πιθανότατα περιβάλουν ένα νέο χώρο, ο οποίος θα διερευνηθεί συστηματικά του χρόνου. Τέλος, νότια των λουτρών εντοπίστηκε εργαστηριακός χώρος έκτασης 47 τ.μ., που σχετίζεται με την επεξεργασία σιδήρου. Συνολικά στη φετινή ανασκαφή ανευρέθηκαν πάνω από 400 νομίσματα διαφόρων χρονικών περιόδων της αρχαιότητας.

Χιλιομόδι: Χρυσά νομίσματα και άλλοι αρχαιολογικοί θησαυροί στο φως (Φωτογραφίες)

Η εικόνα της μέχρι στιγμής ανεσκαμμένης έκτασης αποδεικνύει τη διαχρονική συνέχεια του χώρου από τον 6ο αι. π.Χ. μέχρι και τον 6ο αι. μ.Χ., αποκαλύπτοντας στοιχεία της ιστορικής διαδρομής της πόλης, που αφορούν σε πολυτελείς εγκαταστάσεις σε όλες ανεξαιρέτως τις περιόδους κατοίκησης της Τενέας αλλά και σε ιστορικά γεγονότα, όπως φυσικές καταστροφές και βαρβαρικές επιδρομές. Αξιοσημείωτη είναι η πληθώρα σημαντικών αρχιτεκτονικών μελών από δημόσια κτίρια αρχαϊκών χρόνων που ενσωματώνονται στις τοιχοδομίες των ρωμαϊκών οικοδομημάτων.

——————————

Χιλιομόδι: Χρυσά νομίσματα και άλλοι αρχαιολογικοί θησαυροί στο φως (Φωτογραφίες)Τάφοι, αγγεία, χρυσά, χάλκινα και οστέινα κοσμήματα, στλεγγίδες και νομίσματα έφερε στο φως η ανασκαφή στο Χιλιομόδι Κορινθίας.

Συγκεκριμένα το χρονικό διάστημα από 1 Σεπτεμβρίου έως 10 Οκτωβρίου 2018 διεξήχθη η συστηματική αρχαιολογική έρευνα στο Χιλιομόδι, στο πλαίσιο του ερευνητικού προγράμματος Αρχαίας Τενέας, με φορέα τη Γενική Διεύθυνση Αρχαιοτήτων και Πολιτιστικής Κληρονομιάς, υπό την διεύθυνση της Δρ. Έλενας Κόρκα, επίτιμης Γενικής Διευθύντριας.

Χιλιομόδι: Χρυσά νομίσματα και άλλοι αρχαιολογικοί θησαυροί στο φως (Φωτογραφίες)
Δυτικό τμήμα του ανεσκαμμένου χώρου με οικιστικά κατάλοιπα

Οι εργασίες επικεντρώθηκαν σε δύο κυρίως χώρους:
στην περιοχή όπου εκτείνεται οργανωμένο νεκροταφείο ελληνιστικών και ρωμαϊκών χρόνων με συνοδά κτίρια και εγκαταστάσεις και σε έναν δεύτερο χώρο, όπου για πρώτη φορά εντοπίστηκαν και ανασκάφηκαν οικιστικά κατάλοιπα της αρχαίας Τενέας. Τα τελευταία αποτελούν πλέον αποδείξεις για τον εντοπισμό της αρχαίας πόλης, η ύπαρξη της οποίας καταμαρτυρείται μόνον μέσα από ιστορικές πηγές και επιγραμματικές μαρτυρίες παλαιότερων και σύγχρονων μελετητών. Ταυτόχρονα, διεξήχθη ευρείας κλίμακας επιφανειακή και γεωφυσική έρευνα.

Στο χώρο του νεκροταφείου πραγματοποιήθηκαν τομές περιμετρικά του δίχωρου υπέργειου ρωμαϊκού ταφικού μνημείου και της υποκείμενης αυτού δεξαμενής ελληνιστικών χρόνων, που ανασκάφηκαν το 2016 και 2017. Φέτος εντοπίστηκαν επτά νέοι τάφοι.

Τέσσερις από αυτούς χρονολογούνται στους ρωμαϊκούς χρόνους και βρίσκονται βόρεια του ταφικού μνημείου, εντός των ρωμαϊκών ταφικών περιβόλων. Σε χαμηλότερο επίπεδο διερευνήθηκαν τρείς τάφοι ελληνιστικών χρόνων, εκ των οποίων ο ένας επαναχρησιμοποιήθηκε κατά τους ρωμαϊκούς χρόνους. Από τα οστεολογικά κατάλοιπα των εννέα ταφών οι δύο σκελετοί ανήκαν σε ενήλικους άνδρες, οι πέντε σε ενήλικες γυναίκες και οι δύο σε παιδιά. Μάλιστα, σε έναν από τους τάφους εντοπίσθηκε γυναικεία μαζί με παιδική ταφή.

Χιλιομόδι: Χρυσά νομίσματα και άλλοι αρχαιολογικοί θησαυροί στο φως (Φωτογραφίες)
Σιδερένιο δαχτυλίδι ρωμαϊκών χρόνων. Φέρει σφραγιδόλιθο με απεικόνιση Σαράπιδος καθήμενου σε θρόνο που συνοδεύεται από τον Κέρβερο

Το δαχτυλίδι με τον Κέρβερο

Όλες οι ταφές ήταν πλούσια κτερισμένες με αγγεία, χρυσά, χάλκινα και οστέινα κοσμήματα, στλεγγίδες, νομίσματα κ.α. Μεταξύ των ευρημάτων ξεχωρίζει δαχτυλίδι που φέρει σφραγιδόλιθο με απεικόνιση Σαράπιδος καθήμενου σε θρόνο και πλησίον του τον Κέρβερο στην παραδοσιακή αναπαράστασή του με τις τρεις κεφαλές, ένας λύχνος κορινθιακού εργαστηρίου με παράσταση της Υγείας, χρυσή δανάκη, θησαυρός τριών νομισμάτων που ανήκουν στις πρώτες κοπές της Κορίνθου ως ρωμαϊκή αποικία και χρονολογούνται περί το 44-40 π.Χ. καθώς και αρχαϊκά νομίσματα του ίδιου νομισματοκοπείου, όπως ένας οβολός Κορίνθου του β΄ μισού του 6ου αι. π.Χ. και ένα ασημένιο ημίδραχμο του α΄ μισού του 5ου αι. π.Χ.

Οργανωμένο νεκροταφείο ελληνιστικών και Ρωμαϊκών χρόνων

Διαπιστώνεται ότι, με επίκεντρο την δεξαμενή και μετέπειτα το ρωμαϊκό ταφικό μνημείο, εκτείνεται περιμετρικά οργανωμένο νεκροταφείο ελληνιστικών και ρωμαϊκών χρόνων, που στο σύνολό του απαριθμεί, από τα μέχρις σήμερα ανασκαφικά στοιχεία, τριάντα πέντε τάφους πολλοί εκ των οποίων περιλαμβάνουν περισσότερες από μια ταφές. Ο πλούτος και η ποικιλία των κτερισμάτων πιστοποιεί την διαχρονική ευμάρεια της πόλης και των κατοίκων της.
Νότια του πηγαδιού που εντοπίστηκε το 2016, αποκαλύφθηκε τμήμα κτιρίου ρωμαϊκής εποχής, η χρήση του οποίου συνδέεται πιθανότατα με το πηγάδι. Η διερεύνηση του κτιρίου που εντοπίστηκε προς το τέλος της έρευνας, θα συνεχιστεί και την επόμενη ανασκαφική περίοδο.

Χιλιομόδι: Χρυσά νομίσματα και άλλοι αρχαιολογικοί θησαυροί στο φως (Φωτογραφίες)
Λεπτομέρειες και ευρήματα από τον ανεσκαμμένο χώρο με τα οικιστικά κατάλοιπα. 5α και β: Λεπτομέρειες του ανεσκαμμένου χώρου όπου διακρίνονται θυραία ανοίγματα και πήλινα δάπεδα. 5γ: Οστέινο ζάρι ρωμαϊκών χρόνων. 5δ:Απότμημα μαρμάρινης επιγραφής ρωμαϊκών χρόνων. 5ε: Ειδώλιο ζώου. 5 στ: τμήμα ειδωλίου

 

Βορειότερα του νεκροταφείου, στον δεύτερο χώρο έρευνας, εντοπίστηκε τμήμα κτιριακών εγκαταστάσεων. Συγκεκριμένα, σε έκταση 672τ.μ. ανασκάφηκε τμήμα του οικιστικού ιστού της πόλης, που διέθετε οργανωμένους χώρους με στέγαση και θυραία ανοίγματα.
Στο εσωτερικό των χώρων αυτών διατηρούνταν σε καλή κατάσταση πήλινα δάπεδα, καθώς και τμήματα από μαρμάρινα και λίθινα δάπεδα, ενώ κάποιοι από τους τοίχους ήταν ιδιαίτερα επιμελημένοι και έφεραν επίστρωση κονιάματος. Επιστήλια, κιονίσκοι και άλλα αρχιτεκτονικά μέλη εντοπίστηκαν καταπεσμένα στο εσωτερικό των παραπάνω χώρων, καθώς και ένας πυθαμφορέας, ο οποίος βρέθηκε in situ. Στον ίδιο χώρο στην θεμελίωση ενός τοίχου εντοπίσθηκε εγχυτρισμός με δύο ταφές εμβρύων.

Ψηφιδωτά και νομίσματα

Επιπλέον, σε έναν από τους χώρους, η διερεύνηση του οποίου δεν ολοκληρώθηκε, αποκαλύφθηκε τμήμα πήλινου αγωγού μήκους 3,5μ. Από τον ίδιο χώρο συγκεντρώθηκε μεγάλος αριθμός ψηφίδων. Μόνον από την περιοχή των παραπάνω τομών προέκυψαν περισσότερα από διακόσια νομίσματα, τα οποία χρονολογούνται από τους πρώιμους ελληνιστικούς μέχρι και τους ύστερους ρωμαϊκούς χρόνους.

Χιλιομόδι: Χρυσά νομίσματα και άλλοι αρχαιολογικοί θησαυροί στο φως (Φωτογραφίες)
Ευρήματα από ταφές ελληνιστικών και ρωμαϊκών χρόνων. 1α: Ταφή ελληνιστικών χρόνων. 1β: Λύχνος ρωμαϊκών χρόνων με παράσταση Υγείας. 1γ:Χρυσά ενώτια ρωμαϊκών χρόνων. 1δ:Χρυσή δανάκη Σικυώνας. 1ε: Μικκύλα αγγεία ελληνιστικών χρόνων.

 

Αρκετά από τα νομίσματα αυτά ανήκουν στην εποχή του Σεπτιμίου Σεβήρου (193-211 μ. Χ.), ενώ εντοπίζονται και σπάνιες τοπικές κοπές διαφόρων πελοποννησιακών πόλεων. Τα νομισματικά ευρήματα δείχνουν ότι ο οικισμός πιθανότατα γνώρισε ιδιαίτερη οικονομική ανάπτυξη στη διάρκεια της δυναστείας των Σεβήρων. Παρατηρείται μεγάλη συγκέντρωση κεραμικής χρηστικών κυρίως αγγείων και ανάμεσα στα ευρήματα ξεχωριστή θέση κατέχει απότμημα επιγραφής ρωμαϊκής εποχής και οστέινο ζάρι.

Οι παραπάνω κτιριακές εγκαταστάσεις χρονολογούνται από τους πρώιμους ελληνιστικούς έως και τους ύστερους ρωμαϊκούς χρόνους και διαφαίνεται ότι επεκτείνονται προς όλες τις κατευθύνσεις.
Η έρευνα θα συνεχιστεί στους χώρους αυτούς στην επόμενη περίοδο. Τα κτιριακά κατάλοιπα φανερώνουν συνεχείς παρεμβάσεις και αναδιαμορφώσεις εξαιτίας της μακράς περιόδου χρήσης τους.
Το σύνολο των φετινών ανασκαφικών στοιχείων μας οδηγεί στην υπόθεση ότι ο οικισμός ενδεχομένως υπέστη τις συνέπειες της επιδρομής του Αλάριχου στην Πελοπόννησο το 396-397 μ. Χ. και ότι ίσως εγκαταλείφθηκε στα χρόνια των αβαροοσλαβικών επιδρομών, στα τέλη του 6ου αιώνα μ. Χ.
Οπως αναφέρει σε νακοίνωσή του το Υπουργείο Πολιτισμού, το πρόγραμμα υποστηρίζεται από διεπιστημονική ομάδα ερευνητών, ενώ συμμετείχαν σε αυτό φοιτητές από πανεπιστημιακές σχολές του εσωτερικού και του εξωτερικού, οι οποίοι εργάστηκαν και μαθήτευσαν στο πλαίσιο των ανασκαφικών εργασιών. Ταυτόχρονα, διεξήχθησαν εκπαιδευτικά προγράμματα σε μαθητές δημοτικού και γυμνασίου της περιοχής.

Ουσιαστική υπήρξε για μια ακόμη χρονιά η αρωγή της Περιφέρειας Πελοποννήσου, της επιχείρησης Χ. Τσαούση, του Ιδρύματος Π. και Α. Κανελλοπούλου, της Protergia και της Λάβα Α. Ε. Σημαντική ήταν επίσης η ευαισθητοποίηση της τοπικής κοινωνίας με τις προσπάθειες του Σωματείου «Φίλοι Αρχαίας Τενέας». Εκφράζουμε ευχαριστίες στις οικογένειες Μανούσου Μανουσάκη και Θωμά Αθανασάκου για τη φιλοξενία τους και Διαμαντή Ηλία και Χρήστου Χασικίδη για τη δυνατότητα διερεύνησης των αγρών που μας διαθέτουν. Σε όλους όσοι υποστηρίζουν το έργο μας εκφράζουμε τις θερμές μας ευχαριστίες.

 

Διαβάστε την συνέχεια του άρθρου...
Shares