Δευτέρα , 18 Μάρτιος 2019
Τελευταία Νέα

Brain drain: Σημασία έχει ο προορισμός; Mια χώρα θεωρείται εύρωστη όταν έχει υγιή και ανθεκτική οικονομία και είναι κατάλληλη για άνοιγμα επιχειρήσεων και επενδύσεις, καθώς και για εξεύρεση εργασίας…

Είπα θα φύγω. Τώρα. Μ’ ό,τι να ‘ναι: τον σάκο μου τον ταξιδιωτικό στον ώμο’,

στην τσέπη μου έναν Οδηγό’……………………………………….

θα πάω να βρω ποιος είμαι.

Τι δίνω, τι μου δίνουν και περισσεύει το άδικο.

Οδ. Ελύτης

Της Μαρίας Βε*.

Η ξενιτιά είναι λέξη ελληνική

Δεν είναι μόνο ελληνική αλλά και διαχρονική. Το γνωρίζουμε από τις τόσες μαρτυρίες, γραπτά, άσματα ή έργα τέχνης που μας άφησαν παρακαταθήκη οι πρόγονοί μας. Από την αρχαιότητα ως τις μέρες μας, ο δρόμος προς το άγνωστο με βάρκα την ελπίδα καλά κρατεί.

Ωστόσο, η εξελικτική πορεία της Ελλάδας παρουσίασε ένα νέο φαινόμενο. Τη «Διαρροή εγκεφάλων», αγγλιστί «Brain drain» ή αλλιώς μάστιγα της εποχής! Τα τελευταία χρόνια η φυγή λαμβάνει μαζικό χαρακτήρα. Χιλιάδες νέοι υψηλού μορφωτικού επιπέδου που απέκτησαν στην Ελλάδα, ενισχύουν την ανάπτυξη άλλων χωρών, καθώς διοχετεύουν τις γνώσεις και τις επαγγελματικές τους δεξιότητες, δημιουργούν οικογένειες, ξοδεύουν και αποταμιεύουν μακριά από την χώρα μας. Και το χειρότερο είναι ότι η παλλινόστηση μοιάζει με όνειρο απατηλό.

Αντικειμενικά μιλώντας, μια χώρα θεωρείται εύρωστη όταν έχει υγιή και ανθεκτική οικονομία και είναι κατάλληλη για άνοιγμα επιχειρήσεων και επενδύσεις, καθώς και για εξεύρεση εργασίας. Υπάρχουν χώρες που χαρακτηρίζονται επίγειοι παράδεισοι για υπαλλήλους και επενδυτές. Η Ελλάδα ποτέ δεν ήταν μέσα σε αυτές, ενώ τόνοι μελάνης έχουν ξοδευτεί για την απάντηση ενός επίμαχου ερωτήματος:

Τις πταίει τελικά;

Ίσως να ήταν προτιμότερο να ξεκινήσουμε από το τι δεν φταίει. Κατά την γνώμη μου, δεν φταίνε οι παρωχημένες ιδέες ή τα λάθη του παρελθόντος. Άλλωστε το ποτάμι δεν γυρίζει πίσω και εμείς πρέπει να κοιτάμε μπροστά, να αναζητούμε λύσεις και να μην μεμψιμοιρούμε για τα περασμένα. Δεν φταίει η συμφωνία για το Μακεδονικό ή η πυρκαγιά στο Μάτι, όπως άκουσα πρόσφατα να λέει στην ομιλία του ένας πολιτευτής μεγάλου κόμματος. Δεν φταίνε οι κακές σχέσεις με την Τουρκία ή η τουρκοκρατία, η τρομοκρατία ή το ζήτημα του μεταναστευτικού. Όλα αυτά βεβαίως είναι σοβαρά θέματα που όμως αποτελούν αφορμές, αλλά όχι αιτίες και επηρεάζουν ελάχιστα την απόφαση του μετανάστη. Άλλωστε δεν υπάρχει χώρα απαλλαγμένη από εθνικά ζητήματα.

Μια προφανής λοιπόν απάντηση στο φλέγον ερώτημα που όμως θα την χαρακτήριζα επιδερμική, είναι η κατάσταση της οικονομίας μας που βρίσκεται στα τάρταρα. Δεν έχουμε χρήματα και απλούστατα τα αναζητούμε σε άλλες χώρες. Βασιζόμενοι λοιπόν σε μαρτυρίες και έρευνες, ας επιχειρήσουμε να εξετάσουμε το τι αποζητούν πάντα οι πολίτες μιας χώρας, προκειμένου να παραμείνουν και να δημιουργήσουν σε αυτήν.

«Ευ ζην» το ύψιστο αγαθό!

Ο πολίτης και ο άνθρωπος γενικότερα αποζητά την…Ευτυχία!

Σύμφωνα με τους αρχαίους προγόνους μας, ήταν η τέχνη του να ζούμε καλά με σωματική και ψυχική υγεία, που φέρνει βελτίωση σε όλους τους τομείς και μας οδηγεί σε κατάσταση ευδαιμονίας. Μεταφράζοντας με σημερινούς όρους, αν και η ευτυχία είναι έννοια υποκειμενική, το «ευ ζην» περικλείει οτιδήποτε μπορεί να κάνει τη ζωή μας ποιοτικότερη και αποτελεσματικότερη. Είναι ότι μας φέρνει πιο κοντά στην εκπλήρωση των επιθυμιών και την επιτυχία των στόχων μας. Και φυσικά όλα αυτά προϋποθέτουν χρήματα.

Ωστόσο, έρευνες δείχνουν καταθλιπτικούς εκατομμυριούχους και τρισευτυχισμένους φτωχούς. Μια πρόσφατη έρευνα του ΟΗΕ, συμπεραίνει ότι οι Αμερικανοί είναι λιγότερο ευτυχισμένοι παρότι η χώρα τους έγινε πλουσιότερη. Έχει τεκμηριωθεί επιστημονικά ότι η απόλαυση της σοκολάτας μειώνεται, αν αυτός που την καταναλώνει έχει δει προηγουμένως φωτογραφίες χαρτονομισμάτων. Η παρακολούθηση εικόνων της φύσης ικανοποιεί τους ανθρώπους λιγότερο όταν είναι πλούσιοι. Και κατά πόσο άραγε να αισθάνεται ευτυχισμένος, ένας πλούσιος έχοντας μια ανίατη ασθένεια;

Με άλλα λόγια η αύξηση των υλικών αγαθών, αποδεικνύεται αντιστρόφως ανάλογη του ευ ζην. «Τα λεφτά δεν φέρνουν την ευτυχία». Αλλά αυτό είναι ένα κλισέ που λίγο πολύ το ξέραμε.

Σίγουρα σημαντικό ρόλο διαδραματίζουν το ΑΕΠ, ο πληθωρισμός ή το κατά κεφαλήν εισόδημα. Έννοιες κυρίως για τους ειδήμονες στην λογιστική. Εντούτοις, το σύγχρονο «ευ ζην» εξαρτάται από ποικίλους παράγοντες που ευθύνονται κράτος αλλά και πολίτες όπως:

  • τις προοπτικές εξέλιξης
  • την ισότητα ευκαιριών
  • τη βιώσιμη επιχειρηματικότητα
  • τον σεβασμό των δικαιωμάτων
  • το προσδόκιμο ζωής και το επίπεδο της δημόσιας υγείας
  • την ποιότητα και προσβασιμότητα στην εκπαίδευση
  • την ποιότητα των υποδομών
  • τις κοινωνικές δομές και παρεχόμενες υπηρεσίες
  • την ασφάλεια
  • την κατάσταση του περιβάλλοντος
  • τη νοοτροπία και τρόπο αλληλεπίδρασης μεταξύ των ανθρώπων
  • την αλληλεγγύη και αλληλοβοήθεια
  • ακόμα και τη συμπεριφορά έξω στους δρόμους

Και έπειτα είναι και αυτές οι βαρύγδουπες έννοιες όπως η Δημοκρατία, η Ελευθερία, η Δικαιοσύνη, η Αξιοκρατία που βάλλονται παντοιοτρόπως, αλλοιώνονται, χαλαρώνουν και ενώ δημιουργήθηκαν και λατρεύτηκαν στην Ελλάδα, κάνουν μεγαλύτερη «καριέρα» στο εξωτερικό. Η Αξιοκρατία δε, που αποτελεί εχέγγυο προόδου και ευημερίας, έχει δεχθεί το μεγαλύτερο πλήγμα στην χώρα μας, καθώς συνεχώς συναντούμε ανεπαρκείς ανθρώπους σε καίριες υψηλές θέσεις ή άρτια κατηρτισμένα άτομα σε θέσεις ανειδίκευτου εργάτη.

Τα «μυαλά» δεν φεύγουν προς τα λεφτά, φεύγουν από ένα τοξικό περιβάλλον!

Η ίδια έρευνα του ΟΗΕ κατατάσσει την Ελλάδα στην 79η θέση από 156 χώρες στον δείκτη ευτυχίας, κάτω από την Σερβία ή το Τατζικιστάν (χώρα με τις χειρότερες απαγορεύσεις και αποτροπές).

Η αναξιοκρατία δεν ταιριάζει σε ένα κράτος δικαίου. Δεν τη συναντάμε σε πολιτισμένες χώρες με πρόγραμμα και οργάνωση, ενώ αυτό το αίσθημα της συνεχούς αδικίας αποτρέπει την πρόοδο και γεννάει αναπόφευκτα τάσεις φυγής.

Και βέβαια είναι ψυχοφθόρο για τον καθένα να λειτουργεί σε ένα περιβάλλον  που αυξάνει το αίσθημα αδυναμίας και το άγχος. Είναι πρακτικά αδύνατον να ζει κανείς σε μια χώρα που υπολειτουργεί, με απαρχαιωμένες και άκαμπτες δομές που αναστέλλουν την καινοτομία και εξοντώνουν τη δημιουργικότητα.

Όμως, άλλο τόσο δύσκολο είναι να ζει κανείς μέσα στην νοοτροπία «Να ψοφήσει η κατσίκα του γείτονα». Όταν η προσπάθεια για το καλύτερο δεν είναι συλλογική. Όταν δεν νιώθει τη σύνδεση κοινών συμφερόντων και στόχων. Όταν υπάρχει  καχυποψία, αγένεια, εγωισμός, ξεπεσμός αρχών, αξιών και ιδανικών, ωχαδερφισμός εκμετάλλευση, διαφθορά.

Όταν όλα τα άλλα αποτύχουν, πες την αλήθεια

Είναι γεγονός ότι οι περισσότεροι σκεπτόμενοι άνθρωποι που επιλέγουν να φύγουν από μια χώρα, λαμβάνουν την απόφαση πρώτα με γνώμονα την αξιοπρεπή διαβίωση γενικά και έπειτα με βάση το οικονομικό. Τα ερωτήματα λοιπόν που προκύπτουν είναι: Γιατί να γυρίσει ο ξενιτεμένος σε μια χώρα ουραγό σε πράγματα όπου αλλού θεωρούνται αυτονόητα; Θα μπορούσε ποτέ η Ελλάδα εκτός από τα χρήματα, να αποκτήσει όσα χρειάζονται για να διασφαλίσει την ευτυχία και επομένως να αποτρέψει τη φυγή ή και να προσελκύσει ξενιτεμένους και επενδυτές; Έχει εξασφαλιστεί η εύρυθμη λειτουργία όλων αυτών των κριτηρίων που θα έκαναν την Ελλάδα πόλο έλξης για επιτιμητικούς ή δύσπιστους; Έχουμε κάνει όλοι εμείς που αποτελούμε το κράτος τον απολογισμό μας; Αναλαμβάνουμε ο καθένας τις ευθύνες του μικρές ή μεγάλες;

Οι απαντήσεις βρίσκονται στο μυαλό και στην καρδιά μας…

Όπου κι αν ταξιδέψω η Ελλάδα με πληγώνει

Κάποτε θεωρούνταν τιμή να μένει κανείς και να δημιουργεί σε αυτόν τον τόπο. Από εδώ αναμφίβολα ξεκίνησε η «γέννηση εγκεφάλων» και ο πολιτισμός. Σήμερα όμως η ξενιτιά σε πολλές περιπτώσεις αποτελεί μονόδρομο. Οι νέοι επιστήμονες φεύγουν για να εξασφαλίσουν μια ισορροπημένη και αξιοπρεπή διαβίωση και ένα ευοίωνο μέλλον.  Και δυστυχώς ο πόνος του ξεριζωμού είναι πάντα ο ίδιος. Για αυτούς που φεύγουν αλλά και για αυτούς που μένουν..

Το σίγουρο είναι ότι όλοι μα όλοι θα επιθυμούσαμε με κάποιον τρόπο να μπορούσαμε να παραμείνουμε στα πάτρια εδάφη. Όμως η Ελλάδα ανέκαθεν αδυνατούσε να κρατήσει τα παιδιά της και καμία κυβέρνηση και καμία πολιτική δεν στάθηκε ικανή να ανατρέψει ή να παγώσει αυτή την ζοφερή πραγματικότητα. Οι λύσεις βρίσκονται μπροστά μας αλλά δεν εφαρμόζονται επαρκώς ή ολιγωρούν επικίνδυνα. Οι κυβερνήσεις κάνουν λάθη, παραλείψεις, δίνουν άγονες υποσχέσεις, απογοητεύουν.

Όμως, εμείς κρατάμε τα ηνία αφού από εμάς εξαρτάται η εκλογή τους. Ας είμαστε λοιπόν πιο συνετοί στις επιλογές μας. Οι εκλογές δεν είναι ριάλιτι σόου. Είναι το ομαλό μέλλον ή η καταδίκη μας και αναμφίβολα από τον καναπέ, δεν εκλέγονται οι υπεύθυνοι και άξιοι ηγέτες.

Εντούτοις, ο τρόπος και η συμπεριφορά μας απέναντι στον συνάνθρωπο είναι κάτι τελείως αδάπανο, άμεσα υλοποιήσιμο αλλά και ίσως το πιο σημαντικό μερίδιο ευθύνης για όλους μας. Το ειλικρινές και αληθινό ενδιαφέρον μεταξύ μας, ίσως αδράξει τον δρόμο μιας καινούριας αρχής που θα μας φέρει κάποια στιγμή πιο κοντά στην «ευτυχία».

*Η Μαρία Βε, ειναι δημοσιογράφος.

Διαβάστε την συνέχεια του άρθρου...
Shares
loading...