Μπορεί πράγματι ο Τραμπ να πετύχει την παγκόσμια ειρήνη;

Είτε τον αγαπάτε είτε τον μισείτε ο Ντόναλντ Τραμπ, αρχής γενομένης σήμερα, είναι ο νέος Πρόεδρος των ΗΠΑ και de facto πλανητάρχης της νούμερο ένα δύναμης στον κόσμο και ηγέτιδας του Δυτικού Μπλοκ δυνάμεων.

Τούτων δοθέντων, αυτό στο οποίο θα πρέπει να συμφωνήσουμε όλοι είναι πως ο Τραμπ έχει μπροστά του έναν Γολγοθά εάν είναι να διατηρήσει την γεωπολιτική ηγεμονική θέση των ΗΠΑ και, πάνω από όλα, να υλοποιήσει την υπόσχεσή του για παγκόσμια ειρήνη. Με αυτά στον νου πάμε να δούμε τα ανοιχτά μέτωπα το οποία ο Τραμπ πρέπει να κατασβήσει εάν είναι να υλοποιήσει την υπόσχεσή του περί παγκόσμιας ειρήνης.

Γάζα και Δυτική Όχθη

Με την εκεχειρία μεταξύ Χαμάς και Ισραήλ να βρίσκεται στα σπάργανα από το πρωί της Κυριακής 19/1 ο Ντόναλντ Τραμπ έχει πολύ δρόμο μπροστά του.

Αυτός ο δρόμος επιβάλει να βρεθεί μια μόνιμη λύση που θα μετατρέψει αυτή την προσωρινή εκεχειρία σε κάτι μόνιμο το οποίο όχι μόνο μπορεί να διαρκέσει αλλά και θα αποτρέψει έναν νέο γενοκτονικό πόλεμο μεταξύ των δύο αντιπάλων.

Ο Τραμπ δεν το έχει κρυφό πως είναι φανατικά υπέρμαχος του Ισραήλ σε αυτή τη σύγκρουση. Παρόλα αυτά, η διεθνής κοινότητα απαιτεί από τον πλανητάρχη να αφήσει τις προσωπικές του προτιμήσεις στην άκρη και να βοηθήσει στην εξεύρεση μιας λύσης που θα εξυπηρετεί τη σταθερότητα στην περιοχή και όχι απλά τα συμφέροντα του Ισραήλ σε βάρος των Παλαιστινίων.

Το ιστορικό του Τραμπ είναι βεβαρημένο σε αυτό το σημείο μιας και το 2019 αναγνώρισε μονομερώς τμήμα των Υψιπέδων του Γκολάν ως ισραηλινό έδαφος και εξήρε της εποικιστική επέκταση του Ισραήλ στη περιοχή.

Η πρόκληση εδώ για τον Τραμπ θα είναι να ξεπεράσει τις μεροληψίες του υπέρ του Ισραήλ και να καταφέρει να το δεσμεύσει ως προς την αποφυγή νέων γενοκτονικών επιθέσεων κατά της Γάζας καθώς επίσης και να σταματήσει τα επεκτατικά του σχέδια αναφορικά με τον εποικισμό της βόρειας Γάζας και της δυτικής όχθης.

Αν κρίνουμε από την μέχρι τώρα δουλειά του απεσταλμένου του, Στιβ Γουίτκοφ, ο οποίος κατάφερε να φέρει σε πάρα πολύ σύντομο χρονικό διάστημα εις πέρας την αποστολή της εκεχειρίας τότε ίσως έχουμε καλό λόγο να είμαστε οπτιμιστές για τις εξελίξεις στη περιοχή.

Λίβανος

Μιλώντας για την παύση του ισραηλινού επεκτατισμού υπέρ της προώθησης της περιφερειακής σταθερότητας, επόμενη στάση μας είναι ο Λίβανος.

Ο Λίβανος βρίσκεται ένα βήμα μετά τη Γάζα, με την εκεχειρία μεταξύ Χεζμπολάχ και Ισραήλ να κλείνει δύο μήνες σε λίγες μέρες, στα πλαίσια της αμοιβαίας υποχώρησης των δύο αντιπάλων από τον Νότιο Λίβανο και την εγκατάσταση ειρηνευτικών στρατευμάτων στα πεδία όπου διεξήγαγαν τις μάχες τους.

Δυστυχώς, παρά τον ενθουσιασμό που δημιουργήθηκε όταν έγινε αυτή η συμφωνία, πολύ λίγα έχουν γίνει από πλευράς του Ισραήλ για τη διατήρησή της, καθώς το ίδιο έχει προβεί σε εκατοντάδες αεροπορικές επιδρομές από την έναρξή της, παραβιάζοντάς τη.

Συνάμα, το Ισραήλ επεκτείνεται σε χωριά του Νότιου Λιβάνου όπου προβαίνει σε επιθέσεις κατά των ντόπιων και κατεδαφίζει τα σπίτια τους προκειμένου αυτοί, μην έχοντας την οικονομική δυνατότητα να τα ξαναχτίσουν, να αναγκαστούν να εγκαταλείψουν την περιοχή όπου στη συνέχεια θα χρηματοδοτηθεί η δημιουργία ισραηλινών οικισμών.

Η Χεζμπολάχ μπορεί να είναι πληγωμένη από την σφοδρότητα των ισραηλινών επιθέσεων αλλά δεν είναι τυφλή ως προς αυτά τα γεγονότα και έχει προειδοποιήσει πως «η υπομονή της εξαντλείται» κάτι το οποίο μπορεί να μεταφραστεί μόνο ως αναμενόμενη ανάφλεξη των συγκρούσεων στη περιοχή εάν το Ισραήλ δεν τηρήσει τους όρους της εκεχειρίας και δεν αποχωρήσει άμεσα.

Τι μπορεί να κάνει ο Τραμπ για να αποφύγει αυτή την ανάφλεξη; Δυστυχώς όχι πολλά όπως δείχνουν τα πράγματα. Τα χέρια του σε αυτή τη περίπτωση είναι δεμένα από την ανικανότητα της κυβέρνησης Μπάιντεν να επιβάλει στη πράξη αυτή την εκεχειρία όλο αυτό το χρονικό διάστημα, με αποτέλεσμα να δημιουργηθεί αυτή η χιονοστιβάδα παραβιάσεων από πλευράς του Ισραήλ η οποία πολύ δύσκολα μπορεί να αναχαιτιστεί και να δώσει τη θέση της στη σταθεροποίηση των σχέσεων μεταξύ Χεζμπολάχ και Ισραήλ.

Μόνο ένα διπλωματικό «hat trick» αλά Γουίτκοφ θα μπορούσε να σώσει την κατάσταση από το να οδηγηθεί σε νέα σύγκρουση.

Συρία

Μετά από την πτώση του Άσαντ από την HTS η «πληγή» της Συρίας έχει ξανανοίξει και κινδυνεύει να αποσταθεροποιήσει την ευρύτερη περιοχή ακόμα περισσότερο.

Σε πρώτη φάση έχει δώσει αφορμή στο Ισραήλ να αρχίσει να επεκτείνεται εντός των συριακών εδαφών τονώντας τον μεγαλοϊδεατισμό και ιμπεριαλισμό του. Η επέκτασή αυτή κινδυνεύει να αποσταθεροποιήσει τα σύνορα στη Μέση Ανατολή και να δημιουργήσει μεταναστευτικές ροές καθώς σίγουρα θα αρχίσει να συνοδεύεται με τη δημιουργία εποικισμών εις βάρος των ντόπιων.

Παράλληλα, το Ισραήλ φαίνεται να επικεντρώνεται στην κατάκτηση των πόρων νερού της περιοχής. Εάν αρχίσει να τους εκτρέπει προς όφελος του, τότε θα δημιουργήσει κρίση νερού όχι μόνο για τη Συρία αλλά και για τις γειτονικές χώρες.

Με κάποιο τρόπο ο Τραμπ θα πρέπει και εδώ να βάλει ένα στοπ στον ισραηλινό επεκτατισμό και να σταθεροποιήσει τα σύνορα της Συρίας για τα οποία τόσο αίμα έχει χυθεί όλα αυτά τα χρόνια.

Μετά το Ισραήλ ο επόμενος μεγαλύτερος παίκτης στη Συρία δεν είναι άλλος από την Τουρκία βέβαια, η οποία στήριξε σθεναρά τις τζιχαντιστικές οργανώσεις που ανέτρεψαν τον Άσαντ. Αποτέλεσμα αυτού είναι η Τουρκία να βλέπει τον εαυτό της ως τον μοναδικό παίκτη στη περιοχή, κάτι το οποίο τη βάζει σε ευθεία σύγκρουση όχι μόνο με τον προαναφερθέντα ισραηλινό επεκτατισμό αλλά και με τις ΗΠΑ.

Οι ΗΠΑ, μέσω των Κούρδων πληρεξούσιών τους, ελέγχουν την πλούσια σε πετρέλαιο βορειοανατολική Συρία. Αυτό τους φέρνει σε άμεση σύγκρουση με την Τουρκία η οποία όπως έχει ανακοινώσει δια στόματος Φιντάν θέλει να εξαφανίσει τις κουρδικές δυνάμεις.

Δουλειά του Τραμπ και της ομάδας του θα είναι να θέσει και εδώ ένα τέρμα στις νεο-οθωμανικές βλέψεις της Τουρκίας, να σταματήσει τις συγκρούσεις με τους Κούρδους και να φέρει σταθερότητα και ειρήνη στα βόρεια σύνορα της Συρίας.

Τέλος, τίθεται το θέμα των τζιχαντιστικών ομάδων που έχουν καταλάβει τη χώρα. Όπως έχουμε δει μέχρι τώρα αυτές οι ομάδες/φράξιες, κάθε μια με τη δική της ατζέντα προβαίνουν σε επιθέσεις κατά των μουσουλμανικών και χριστιανικών μειονοτήτων στη περιοχή στη προσπάθειά τους να εκτρέψουν την Συρία από το κοσμικό μονοπάτι που την είχε ο Άσαντ και να τη μετατρέψουν σε ένα ισλαμικό, φονταμενταλιστικό κράτος.

Αποστολή του Τραμπ εδώ θα είναι να αναγκάσει αυτές τις φράξιες να ενωθούν σε ένα κράτος (προτού αρχίσουν να πολεμούν μεταξύ τους δημιουργώντας έναν νέο εμφύλιο και νέες μεταναστευτικές ροές) το οποίο θα είναι όσο το δυνατόν πιο κοσμικό και δε θα αποτελεί απειλή για τη Δύση.

Ουκρανία

Παράλληλα με την ανοιχτή πληγή στη Μέση Ανατολή, ο Τραμπ θα πρέπει να τρέξει να κλείσει και την πληγή που αιμορραγεί στην Ευρώπη εδώ και σχεδόν τρία χρόνια. Ο Πόλεμος στην Ουκρανία έχει στοιχίσει τη ζωή δεκάδων χιλιάδων δυτικών ενώ έχει πάρει τις διαστάσεις μιας παγκόσμιας σύρραξης καθώς ΝΑΤΟϊκές αλλά και βορειοκορεατικές δυνάμεις έχουν επιστρατευθεί στα πεδία των μαχών.

Το θετικό εδώ για τον Τραμπ είναι πως και ο Ζελένσκι και ο Πούτιν επιθυμούν να επικοινωνήσουν μαζί του για την εξεύρεση μιας διπλωματικής λύσης στη σύγκρουση. Το αρνητικό είναι πως αυτές οι δύο πλευρές έχουν δύο πολύ διαφορετικές εικόνες για το ποιά θα είναι η λύση αυτή.

Ο Ζελένσκι επιθυμεί ένταξη της Ουκρανίας στο ΝΑΤΟ και την έλευση δυτικών ειρηνευτικών στρατευμάτων. Ο Πούτιν απαιτεί η Ουκρανία να δώσει εγγυήσεις πως δε θα γίνει μέλος του ΝΑΤΟ και την απομάκρυνση των δυτικών στρατευμάτων από την περιοχή.

Με κάποιο τρόπο η ομάδα Τραμπ θα πρέπει να βρει έναν κοινό τόπο σε αυτές τις εκ διαμέτρου αντίθετες προτάσεις και να φέρει την ειρήνη στην Ευρώπη.

Κίνα

Η κυβέρνηση Μπάιντεν δε το είχε κρυφό πως προετοιμαζόταν για μια σύγκρουση με την Κίνα το 2027. Όπως είναι φυσικό, αυτό αύξησε τις εντάσεις σε επίπεδα ρεκόρ στην Άπω Ανατολή και διάβρωσε τις πιθανότητες ειρηνικής συνύπαρξης μεταξύ των ΗΠΑ και της νέας αναδυόμενης υπερδύναμης.

Δουλειά τώρα του Τραμπ είναι να ανατρέψει αυτό το αρνητικό κλίμα, να δημιουργήσει σταθερότητα και εμπιστοσύνη εκεί που μέχρι τώρα επικρατούσε ο φόβος και η καχυποψία και να καταφέρει να κάνει τις ΗΠΑ να συμπλεύσουν με τον γίγαντα της Ασίας.

Είναι πολύ νωρίς για να δούμε εάν ο Τραμπ θα καταφέρει να φέρει εις πέρας αυτή την αποστολή αλλά αν κρίνουμε από τη πρώτη επικοινωνία του με τον Σι Τζινπίνγκ η οποία έγινε σε θετικό κλίμα τότε ίσως ο Τραμπ να έχει μια θετική βάση από την οποία μπορεί να ξεκινήσει τις διαπραγματεύσεις του.

Εν κατακλείδι…

Αυτές είναι οι προκλήσεις που θα πρέπει να φέρει εις πέρας ο Τραμπ εάν είναι να κάνει πραγματικότητα την υπόσχεση της παγκόσμιας ειρήνης. Θα καταφέρει να αποτινάξει από πάνω του προσωπικές μεροληψίες και τα σφάλματα της κυβέρνησης Μπάιντεν και να φέρει σταθερότητα εκεί που τώρα επικρατεί το χάος; Αυτό μόνο ο ίδιος είναι σε θέση να το γνωρίζει. Το μόνο που μπορούμε να κάνουμε είναι να ελπίσουμε πως ο συγγραφέας του Art of the Deal έχει όλα τα διπλωματικά εργαλεία για να φέρει την αποστολή/υπόσχεσή του εις πέρας.

Κωνσταντίνος Ελευθερίου

Πολιτικός Επιστήμονας, Διαπραγματευτής, Ερευνητής